Τρίτη 29 Απριλίου 2008
Μάης του 68
Σαράντα χρόνια μετά. Εκείνη η άνοιξη, εκείνος ο Μάης, σαν ήταν χθες. Η ιστορία και ο μύθος της. Η σαγήνη του μύθου μέσα από τις λαθροχειρίες των προσωπικών και συλλογικών εξιδανικεύσεων. Αλλά έτσι γίνεται πάντα: Ο καθείς και ο μύθος του, ο καθένας και η πίστη του. Τότε ήταν ο ανερχόμενος μύθος της κατευθυνόμενης κατανάλωσης απέναντι στο μύθο της ελευθερίας. Ο Θεός της κατεστημένης τάξης και ο ανατροπέας Σατανάς. Μόνο που οι αμφισβητίες δεν κατάλαβαν ότι το ρήμα «βλέπω» και η προφάνεια (κατόπιν διαφάνεια), ως απελευθερωτική πράξη δεν ήταν παρά η υποδούλωση στην εικόνα. Αλλά δεν φταίει ούτε το ρήμα ούτε η εικόνα για το περιεχόμενο που τους προσδίδουν και τον τρόπο που τα χρησιμοποιούν. Τώρα που το σκέφτομαι, η αντιπαράθεση γινόταν για τη σημασία του «Βλέπω». Οι μεν θεωρούσαν ότι το σώμα, η ύπαρξη, όλα κινητοποιούνται σε σχέση με το βλέμμα. Ότι το «Εγώ» συμμετέχει στο κείμενο μέσω του «εγώ βλέπω», μέσω της παρατήρησης των άλλων και πως, εντέλει, το «εγώ» θα επιχειρήσει, ταξιδεύοντας στον κόσμο, να βρει το δρόμο που θα οδηγήσει στον ολοκληρωμένο εαυτό και στον «ουρανό που κινείται». Πίστευαν πως μέσα από αυτή την περιπέτεια το χάος με τη μορφή της γλώσσας θα επιφέρει μία δόση αταξίας στη διεφθαρμένη τάξη και, στη συνέχεια, μέσω των επαναδομημένων λέξεων και της ποίησης θα ανασυντεθεί ο κόσμος. Αυτό ήταν το «σχέδιο» του Μάη του ’68. Τότε που η ποίηση θεωρούνταν επιβίωση και τρόπος ζωής. Τελικά, νικητής αναδείχθηκε ο μύθος της χειραγώγησης και της καταναλωτικής λευκής μαγείας της Αγοράς. Μετά τη χρεοκοπία, όμως, και αυτού του μύθου δεν μας απομένει παρά να ξανασκεφτούμε το Μάη του ’68, να ξαναδούμε το ηττημένο και ενδεχομένως ιστορικά δικαιωμένο. Αλλιώς, ίσως χρειαστεί να «περιμένουμε της κτηνώδεις εισβολές και τις αιφνίδιες αποσαθρώσεις που, απρόβλεπτα αλλά σίγουρα, όπως ο Μάης του 1968, θα διαλύσουν αυτήν τη (κατεστημένη) λευκή θεία λειτουργία»(Μποντριγιάρ).
Δευτέρα 28 Απριλίου 2008
ΥΒΡΙΣ και Habitus
Η Αθήνα πλέον δεν αδειάζει ποτέ. Εκατομμύρια έφυγαν, εκατομμύρια παρέμειναν να επιδίδονται σε επιχειρήσεις οικειοποίησης της πόλης. Τα απαγορευτικά, τα «στοπ», οι μονοδρομήσεις, οι νόμοι και οι κανόνες έπαψαν να ισχύουν για δύο μέρες. Αλλά οι δικές μας εκδηλώσεις του μικρομέγαλου Εγώ μας είναι αστείες μπροστά στην ύβρι που συντελείται στη Γάζα, όπου οι ισραηλινοί επιδίδονται σε νέες σφαγές νηπίων. Το Μ. Σάββατο σκότωσαν ένα ακόμη παιδί, την Μαριάμ Μααρούφ (χθες σκότωσαν άλλα τέσσερα, την ώρα που έπιναν το γάλα τους. Συνολικά 58 παιδιά δολοφονήθηκαν από το Γενάρη). Και κανείς δεν διαμαρτύρεται, κανείς δεν κραυγάζει. Habitus. Συνηθίσαμε πια το αίμα και το έγκλημα. Κυριακή του Πάσχα: Ουρές στα διόδια των Αφιδνών. Άντε να βρεις 2,75 ευρώ, πληρωμή για τον εθνικό δρόμο-«χωράφι». Ψιλοβρέχει. Στη Θεσσαλονίκη δεκάδες πεινασμένοι βρίζονται, διεκδικώντας μία μερίδα φαγητού. Η πείνα μοιάζει αόρατη, αλλά η εμφάνιση ενός κόκαλου αρκεί για να την καταστήσει ορατή, να τη βγάλει από τη μυστικότητά της. Η απελπισία δεν αναπτύσσεται αντιθετικά αλλά συμπληρωματικά με την ασύδοτη κραιπάλη των βολεμένων, απαθής, παρασιτική και όχι οργισμένη. Κάποιοι στο πασχαλινό τραπέζι μνημονεύουν τα «νησιά των ονείρων» και τις χαμένες συλλογικότητες, δένοντας στο μαντήλι την ελπίδα, πως τα κοινά τραγούδια θα ξανανθίσουν, πως οι νόμοι της ζούγκλας θα καταρρεύσουν. Ένα «τζιβαέρι» και δυο σταγόνες κρασί αρκούν για να βάλουν φωτιά στις μνήμες και τα αδικαίωτα όνειρα. Κι όμως δεν ανήκουμε στους απελπισμένους. Δεν ξέρουμε πια τι σημαίνει απελπισία. Δευτέρα του Πάσχα: Οι παπαρούνες λιάζουν το κόκκινό τους στον ήλιο. Ο αέρας κάνει τα σιτάρια να χορεύουν την επιστροφή τους στον κάμπο. Τα «κανόνια» εξακολουθούν να εξατμίζουν το νερό μέρα-μεσημέρι, ενώ ο οδηγός της πανάκριβης «Μπε Εμ Βε» χάνει τον οργασμό της φύσης, επιλέγοντας την ηδονή των 180 χιλιομέτρων. Τον βρίσκω παρακάτω αγκαλιά με άλλα τέσσερα αυτοκίνητα. Προσπαθώ να καταλάβω, να συγκρίνω τις ηδονές. Καταλήγω να απορρίψω εκείνη που δεν υπολογίζει και δε σέβεται τη ζωή των άλλων.
Πέμπτη 24 Απριλίου 2008
Η ΔΙΑΡΚΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΗ
Όταν ταπεινώνονται τα φρούρια κι οι πανοπλίες πέφτουν. Όταν οι ψυχές αφοπλίζονται από μουσικές εξαίσιες και ευάλωτες στην Αγάπη μένουν. Όταν το Εγώ κενώνεται οριστικά και πληρώνεται μεθυστικά από τον έρωτα του Άλλου. Όταν η Ανάσταση δεν είναι μύθος μήτε πίστη ούτε αναμενόμενη ελπίδα αλλά ολόιδια η ζωή στα μάτια του φίλου μας του Γιάννη. Όταν διακόσιοι σπόροι κερασιάς γονιμοποιούν την άβυσσο. Τότε ζήτω η άνοιξη, ζήτω το Πάσχα, ζήτω η ζωή που πεθαίνει χίλιες φορές κι ανασταίνεται άλλες τόσες, ζήτω ο άνθρωπος που ονειρεύεται μία χαρά και ας γεύεται οδύνες μύριες, ζήτω και ο Juan Gelman, ο αργεντίνος ποιητής(βραβείο Θερβάντες), ο αντάρτης «montoneros» που γράφει στο δολοφονημένο απ’ τη χούντα παιδί του: «Συνεχίζεις να επανέρχεσαι/ και εγώ σου λέω συνεχώς πως είσαι νεκρός». Έτσι επανέρχονται τα αόρατα παιδιά, οι σταυρωμένοι στα θερμοκήπια της ντροπής, οι ανέστιοι στις τρώγλες της ανέχειας, οι άνεργοι της ανάγκης, όλοι όσοι ζητούν το μερτικό τους στο φως, το μερίδιό τους στη ζωή. Γι’ αυτό, λέω, πως αυτές τις ώρες, τούτες τις μέρες που η ανθρωπιά επανασυστήνεται κι ο άνθρωπος ξαναβρίσκει το χαμένο βλέμμα του «άνω θρώσκω», ας σκεφτούμε πως θα ήταν η ζωή αν η γιορτή ήταν διαρκής και όχι στιγμιαία, αν επαληθεύονταν η προφητεία του άγιου Πατέρα που έλεγε πως η «Κυριακή είναι η μέρα του μέλλοντος αιώνος». Φανταστείτε τη ζωή, τον κόσμο, όταν κάθε μέρα θάναι Κυριακή, όταν η εργασία δεν θα είναι η δουλεία της ανάγκης, αλλά δημιουργία, όταν τα μήλα, το σιτάρι και το καλαμπόκι δεν θα το ορίζουν οι ακατάληπτοι τανυστές και οι γεωδαισιακές του Αϊνστάιν ούτε οι χρηματιστές και όσοι δεν έχουν δει ποτέ τους ένα κόκκο σταριού, αλλά αυτοί που τα γεωργούν. Φανταστείτε να μην υπάρχουν άλλα βάσανα πάρεξ εκείνα που θάλλουν στων ερώτων τα θαύματα. Γι’ αυτό τούτη η Κυριακή, αυτή η Ανάσταση είναι ένα δείγμα της μελλοντικής διαρκούς ανάστασης του Ανθρώπου, μία απόδειξη πως τα πάθη του ανθρώπου μπορούν να βρουν δικαίωση σε μια ζωή της Αγάπης, της συμπάθειας και όχι της Δύναμης, της κατάκτησης και της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο, μια ζωή που θα έχει ως προμετωπίδα την προς Κορινθίους Επιστολή του Παύλου ώστε να μαθαίνουμε και να βιώνουμε αδιαλείπτως πως «η Αγάπη ουδέποτε εκπίπτει», ότι η ζωή είναι δικαίωμα όλων και αξίζει όλοι να τη ζουν σαν δώρο μοναδικό και ανεπανάληπτο. ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ.
ΑΣΠΡΟ ΠΑΤΟ
Ποιοι καρφώνουν σήμερα το Χριστό στη Βαγδάτη, στη Βασόρα, στην Καμπούλ, στο Νταρφούρ, σε ολόκληρη την Αφρική, στην Παλαιστίνη, στα Γκουαντάναμο; Γιατί το αίμα γίνεται ποτάμια που δεν συναντώνται σε καμία θάλασσα; Γιατί τα βλέμματα είναι στομωμένα και έχουν ξεχάσει να καθρεφτίζουν ψυχές; Γιατί χιλιάδες «πάθη», δισεκατομμύρια ζωές γεννημένες από την απελπισία πορεύονται αδέσποτες, χωρίς κάτι να τις συνέχει, χωρίς μια συμπάθεια; Ναι, το Πάθος εξακολουθεί να υπάρχει, αλλά είναι ασήκωτο, γιατί είναι μοναχό, αμοίραστο, και γι’ αυτό σπάει την πλάτη της ψυχής. Παντού, σώματα αΐσκιωτα που δεν ξέρουν πια να αγγίζονται. Παντού βλέμματα αγαλμάτων και σώματα-βράχια. Οι άνθρωποι δεν έχουν τόπο για να βρουν κάπου τον εαυτό τους, δεν έχουν Άλλον για να δουν το πρόσωπό τους, δεν έχουν Πόλη για βρεθούν μεταξύ τους. Δεν μιλούν. Έχουν χάσει τον τρόπο να επικοινωνούν μιλώντας. Κοιτάζονται απλώς, προσπαθώντας να «υποκλέψουν» μια πληροφορία μέσα από τα μάτια του άλλου. Μάταιος κόπος. Τα βλέμματα μετεωρίζονται σ’ αυτό το «μπρα-ντε-φερ» των ματιών. Αλλά κανένα πρόσωπο δεν πυρπολείται, καμιά καρδιά δεν πέφτει λαβωμένη, καμία κόρη δεν κλείνει από το θάμπος. Δεν είναι πια «πάνω στο φως, οι άνθρωποι». Και να, όμως, που έρχεται η ενιαύσια μεγάλη τελετουργία του κοινού Πάθους και της Λαμπρής για να αναστήσει και να ανασυστήσει τους χαμένους αρμούς της κοινωνίας και της ψυχής μέσω της Συμ-Πάθειας, μέσω του κοινού Πάθους, μέσω του λυτρωτικού καθρεφτίσματος της μιας ψυχής μέσα στην άλλη γύρω από το γιορτινό τραπέζι, μέσα απ’ αυτό που το είπαν Αγάπη. Να, που η Βρετανία γνωρίζει τη μεγαλύτερη απεργιακή έκρηξη των τελευταίων δεκαετιών, ενώ στη Γαλλία οι εργάτες πολιορκούν το εργοστάσιο της Airbus και στην Άρτα κλέβουν το ρολόι που μοιράζει το χρόνο και τη ζωή. Ανασταίνεται ο άνθρωπος, αλλά πρώτα χρειάζεται να γνωρίσει το πάθος, να πιει την οδύνη μέχρι τέλους, άσπρο πάτο.
Τετάρτη 23 Απριλίου 2008
Η προδοσία της... φτώχειας
Τώρα που η φτώχεια χτυπάει όλο και περισσότερες πόρτες κάποιοι ζητούν να την επαναπροσδιορίσουμε (The Independent). Μόνο που κανείς δεν ξέρει πως. Η πλανητική άρχουσα τάξη αδυνατεί να ελιχθεί με νέες λέξεις και ιδέες. Πλέον είναι αδύνατη εκείνη η μεγάλη αντιστροφή που κατέστησε το χριστιανισμό από ιδεολογία των φτωχών σε ιδεολογία των πλουσίων και την «άγια φτώχεια» αμαρτία! Τα σκέφτομαι αυτά καθώς διαβάζω στην εφημερίδα «Ηχώ» της Άρτας την ανακοίνωση μιας αξιέπαινης ομάδας γυναικών που βοηθά άπορους και όπου μεταξύ άλλων σημειώνεται: «δεν θα προδώσουμε το μεγάλο μυστικό της φτώχειας τους»! Δεν θα προδώσουν, λοιπόν, τη ντροπή, το όνειδος, τη μεγάλη αμαρτία της φτώχειας. Γιατί η φτώχεια είναι στίγμα, είναι λέπρα, απαξίωση, αποκλεισμός! Γι’ αυτό, λέω, μήπως η προδοσία είναι προτιμότερη; Να σπάσουμε, δηλαδή, τη βιτρίνα και να αποκαλύψουμε τη φτώχεια, δείχνοντας ότι δεν είναι οι φτωχοί υπεύθυνοι για την κατάστασή τους; Γιατί ακόμη και η «προδοσία» του Ιούδα δεν είναι και τόσο προδοσία, αφού έγινε στο όνομα του «θελήματος» του Θεού. Εν προκειμένω, η προδοσία είναι αναγκαία για να στιγματίσει αυτό που πρέπει να απορριφθεί, δηλαδή την απάνθρωπη κατάσταση της αναπαραγωγής της φτώχειας, αλλά και για να αποκαταστήσει το πρωταρχικό μήνυμα του χριστιανισμού. Γιατί το μήνυμα των πρωτοχριστιανών ήταν η ελευθερία και η ισότητα. Τότε για πρώτη φορά υπήρξε μία πολιτιστική επανάσταση, που απαξίωσε τον πλούτο και αξίωσε τη φτώχεια (Τζ. Λεοπάρντι). Ο χριστιανισμός της Ανατολής δημιούργησε μία νέα ανθρώπινη ηθική, αλλά προπάντων ανέτρεψε τις ιεραρχίες. Ο Θεός των πρωτοχριστιανών είναι φτωχός, ταπεινός, αποστερημένος από κάθε αγαθό, είναι ο Θεός της Αγάπης και όχι της Δύναμης, είναι ο Θεός της μέριμνας για τους φτωχούς, ο Θεός της δικαιοσύνης και του συλλογικού καλού. Το μήνυμα του πρώτου χριστιανισμού διαστρεβλώθηκε, αλλά διασώθηκε από τους χριστιανούς ουμανιστές της Αναγέννησης, από τους φιλοσόφους του Διαφωτισμού. Αυτό το ηττημένο μήνυμα δικαιώνεται στις μέρες μας. Συνεπώς, ο άνομος πλούτος είναι "ντροπή" και όχι η έντιμη φτώχεια.
Τρίτη 22 Απριλίου 2008
Κρίση και κανίβαλοι
Δεν πρωτοτύπησε ο κ. Γκαργκάνας. Τα ίδια επαναλαμβάνει κάθε χρόνο. Για τον καλπασμό της τιμής του πετρελαίου και το "πληθωριστικό σοκ" στην ελληνική οικονομία και ότι «δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις» τα είπε και πέρυσι. Και πέρυσι όπως και πρόπερσι επανέλαβε πως πρέπει να δοθούν «αυξήσεις με το σταγονόμετρο στους εργαζόμενους»! Φέτος συμπλήρωσε ότι πρέπει να εξαλειφθούν οι «δυσκαμψίες» της αγοράς εργασίας. Τουτέστιν, ελεύθερες απολύσεις. Για τον πληθωρισμό, για την ακρίβεια και την αισχροκέρδεια, για τα υπερκέρδη των τραπεζών, για την ξέφρενη αύξηση της τιμής του πετρελαίου, αλλά και για την χρηματοπιστωτική κρίση, για τις τεράστιες ανισότητες, για την πείνα, για όλα φταίνε οι εργαζόμενοι, που πρέπει να πληρώσουν τα σπασμένα. Αλλά οι εργαζόμενοι έλεγαν ότι η Θεά Αγορά είναι αυτή που ρυθμίζει τα πάντα μέσω της νεοφιλελεύθερης απορύθμισης; Οι εργαζόμενοι έλεγαν ότι το κράτος και οι παρεμβάσεις του εμποδίζουν την ανάπτυξη της «ελεύθερης οικονομίας»; Οι εργαζόμενοι εμπόδισαν τον κ. Γκαργκάνα, τις τράπεζες και τις πολυεθνικές να επιβάλλουν το νεοφιλελεύθερο μοντέλο τους; Όχι ασφαλώς. Μόνο που οι εργαζόμενοι είναι ο αδύνατος κρίκος της αλυσίδας στον οποίο μετακυλύονται όλες οι παθογένειες και τα αδιέξοδα ή τα λάθη των ισχυρών. Δεν είναι τυχαίο ότι ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας ενώ μιλούσε μια προηγούμενη φορά για «λιτότητα» αύξανε το δικό του μισθό κατά 18%! Αλλά αν το άξιζε χαλάλι του. Όμως, δεν προσφέρει τίποτα καινούργιο πάρεξ από τις ίδιες παρωχημένες συνταγές. Θα θυμίσουμε, λοιπόν, ότι σε περιόδους κρίσης και οικονομικής ύφεσης αντί της λιτότητας τη λύση μπορούν να δώσουν οι αυξήσεις ή οι φορολογικές απαλλαγές που θα τονώσουν την αγοραστική δύναμη των εργαζομένων. Αλλά αυτά χρειάζονται το ανοιχτό μυαλό ενός Κέυνς ή ενός Γκαλμπρέηθ για να τα «δει» κανείς και κυρίως να μην είναι «κολλημένος» στα στενά και βραχυπρόθεσμα συμφέροντα των πολυεθνικών.
Δευτέρα 21 Απριλίου 2008
ΜΑΥΡΗ ΑΝΟΙΞΗ
Ανθίζουν τα όνειρα και τα θαύματα. Άνοιξη. Αλλά τι όνειρα να βλέπουν οι δουλοπάροικοι της Μανωλάδας; Πως κατακάθεται το κόκκινο της φράουλας και η αφρικανική σκόνη στην ψυχή τους; Τους βλέπω και αναθυμάμαι τους ίδιους να περιπλανώνται στη Λεκάνη της Σκόνης (Dustbowl), στην περιοχή των κεντρικών ΗΠΑ, τη φοβερή εκείνη δεκαετία του 1930, που ακολούθησε το μεγάλο κραχ, την παρατεταμένη ξηρασία και τις θύελλες σκόνης. Τους βλέπω να στήνουν και να ξεστήνουν τις «Χούβερβιλς», τις κατασκηνώσεις των τσαντιριών (σαν τη dogville του Φρίερς)× να τους κυνηγούν οι σερίφηδες, ο «κοινωνικός αυτοματισμός», η Κου Κλουξ Κλαν και η μαφία× να τους καταγγέλλουν στο τμήμα μετανάστευσης, αφού κάνουν τη δουλειά, ή να τους σκοτώνουν σαν τους αρουραίους και να μη το μαθαίνει κανείς. Βλέπω τους γιους και τις θυγατέρες των ανέστιων, των πεινασμένων και των άνεργων του 1930 να πολιορκούν τη ζωή, εκεί όπου αυτή εξακολουθεί να καρπίζει. Έρχονται από παντού. Πάνε παντού. Κι απέναντι οι θεατές, οι δήθεν συμπάσχοντες με τα πάθη του Χριστού, θεϊκά όμορφοι μες στην άνοιά τους και με την πλήρη αυτοπεποίθηση της βλακείας τους, να θεωρούν πως ό,τι βλέπουν δεν είναι παρά μία ακόμη τηλεοπτική παράσταση, ένα χάπενινγκ, μία προσομοίωση, ένα θεατρικό παιγνίδι, όπου το δράμα των ηθοποιών θα λάβει τέλος με το τέλος του έργου. Γι’ αυτό τα δάκρυα και τα αισθήματα διαρκούν όσο και τα χειραγωγημένα (στημένα) χειροκροτήματα που επιτάσσει ο τηλεοπτικός «εμψυχωτής». Και όταν η Ανάσταση επισυμβεί τότε οι Κύριοι και οι Δούλοι θα γιορτάσουν μαζί τη στιγμιαία αναπαράστασή της. Γιατί όλα είναι στιγμιαία, μιας χρήσης. Η ευαισθησία και η ανθρώπινη αλληλεγγύη μας θα ενεργοποιηθούν εκ νέου την επόμενη φορά, τα Χριστούγεννα. Ως τότε οι πάσχοντες Χριστοί θα σταυρώνονται διαρκώς. Ώσπου να ανθίσει το θαύμα και να ιδρυθεί και πάλι το συλλογικό όνειρο της ανθρωπιάς και της πραγματικής συμπάθειας.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
Κι όμως συμφωνήθηκε η Νέα Γιάλτα
[ Γιώργος X. Παπασωτηρίου /artinews / 20.11.26 ] Οι προσδοκίες για την συνάντηση των Σι, Τραμπ, Πούτιν φαίνεται ότι διαψεύστηκαν για το σ...
-
[ Γιώργος X. Παπασωτηρίου /artinews.gr / 11.10.26 ] Ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό LuXemburg, επιχειρεί να αναλύσει την κατάσταση...
-
Στην Βραζιλία ο ακροδεξιός υποψήφιος Φλάβιο Μπολσονάρου νίκησε τον τωρινό αριστερό πρόεδρο Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, συγκεντρώνοντας το ...
-
Πριν το δω είχα την εντύπωση ότι απευθύνεται στην παγκόσμια κοινή γνώμη, ότι είναι μια καταγγελία της γενοκτονίας στην Γάζα. Τελικά δεν είνα...