Η Αντίσταση στην Τεχνοφεουδαρχία

 

Δύο είναι οι ειδήσεις της ημέρας που έχουν ίση και μεγαλύτερη βαρύτητα από την γενοκτονία στη Γάζα και τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή: Η δικαστική διαμάχη μεταξύ των δύο πρώην συνεταίρων τεχνοφεουδαρχών Ίλον Μασκ και Σαμ Άλτμαν. Και η πρόβλεψη του CEO της Verizon ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη και η ρομποτική θα οδηγήσουν σε ανεργία 20%-30% μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια.

Στην πρώτη είδηση, ο 54χρονος Μασκ κατηγορεί τον 41χρονο Άλτμαν ότι τον πρόδωσε μετατρέποντας το OpenAI (την είχαν ιδρύσει μαζί το 2015), που αρχικά ήταν μη κερδοσκοπικό ίδρυμα, σε εμπορική εταιρεία με τη βοήθεια της Microsoft. Πίσω από την δήθεν «ηθική προδοσία» και τους δήθεν ευγενείς σκοπούς (για ανάπτυξη της ΤΝ προς όφελος της ανθρωπότητας, καθώς το λογισμικό της θα παρέμενε ανοιχτού κώδικα-open source) βρίσκεται ο ανταγωνισμός και η οικονομική μάχη για τα μερίδια στην αγορά της ΤΝ. Η δίκη είναι ένας τρόπος ώστε ο Μασκ να επιβραδύνει την OpenAI και να «μάθει» τα μυστικά της μέσω της δικαστικής οδού ώστε να αναπτύξει την δική του εταιρεία xAI.

Πίσω λοιπόν από το επίχρισμα των «υψηλών ιδανικών» για τη σωτηρία της ανθρωπότητας, βρίσκονται το χρήμα, η εξουσία και η κυριαρχία στην αγορά.

Η αντιπαράθεση είναι η επιτομή του καπιταλισμού της Silicon Valley για τρεις συγκεκριμένους λόγους: Η OpenAI, από ένα μικρό ερευνητικό εργαστήριο, μετατράπηκε σε έναν οικονομικό γίγαντα με αξία εκατοντάδων δισεκατομμυρίων και έγινε ο κύριος συνεργάτης της Microsoft, ενισχύοντας έναν από τους μεγαλύτερους ανταγωνιστές του Μασκ στην τεχνολογία.

Η xAI του Μασκ χρειάζεται ένα μερίδιο της αγοράς για να μπορέσει να επιβιώσει. Αν η δικαιοσύνη αναγκάσει την OpenAI να κάνει την τεχνολογία της «ανοιχτή» (open source), αυτό θα ήταν το μεγαλύτερο δώρο για τον Μασκ, καθώς θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τον κώδικα και τα ευρήματά τους για να βελτιώσει το δικό του μοντέλο (Grok) χωρίς να ξοδέψει δισεκατομμύρια σε έρευνα.

Όποιος κερδίσει στον αγώνα της Τεχνητής Νοημοσύνης, θα ελέγχει την παγκόσμια οικονομία τις επόμενες δεκαετίες. Ο ανταγωνισμός εδώ δεν αφορά μόνο το ποιος θα έχει το καλύτερο chatbot, αλλά ποιος θα κατέχει την «πνευματική ιδιοκτησία» της επόμενης βιομηχανικής επανάστασης.

Στην πραγματικότητα, ο Μασκ χρησιμοποιεί το επιχείρημα του «κοινού καλού» ως νομικό μοχλό πίεσης για να πλήξει το επιχειρηματικό μοντέλο του Άλτμαν, το οποίο αυτή τη στιγμή είναι το πιο επιτυχημένο στον κόσμο.

Κι ενώ οι τεχνοφεουδάρχες μονομαχούν, τα πρώτα θύματα είναι οι απλοί εργαζόμενοι που μένουν χωρίς δουλειά. Ο ανταγωνισμός των ολιγαρχών τους οδηγεί σε εργαλεία που δεν βοηθούν τον εργαζόμενο, αλλά στοχεύουν στην πλήρη αντικατάστασή του για τη μείωση του κόστους.

Θύμα είναι και η αστική Δημοκρατία που μετατρέπεται σ’ έναν άγριο ολοκληρωτισμό, καθώς τα μοντέλα AI, του Μασκ με το X και του Άλτμαν με τη Microsoft έχουν πρόσβαση σε τεράστια δεδομένα και με την AI μπορούν να αναλύσουν τις συμπεριφορές μας σε τέτοιο βάθος, που πλέον ο έλεγχος και η «επιτήρηση» δεν αφορούν μόνο το πού και τι είμαστε, αλλά και το πώς σκεφτόμαστε. Δημιουργούν με άλλα λόγια υποδομές που θα καθορίζουν τη ζωή μας χωρίς εμείς να έχουμε λόγο σε αυτό.

 

Οδηγούμαστε έτσι από τη δημοκρατία των πολιτών στην τεχνοφεουδαρχία των αλγορίθμων, καθώς η βάση της καθημερινής μας ζωής (επικοινωνία, εργασία, ενημέρωση, πρόσβαση σε υπηρεσίες) θα ανήκει σε δύο-τρεις ανθρώπους. Ο αλγόριθμος θα καθορίζει τι θα δεις, τι θα πιστέψεις και ποια πληροφορία θα σου κρυφτεί. Για να συμμετέχεις στην κοινωνία θα «πληρώνεις» με τα δεδομένα σου, παραχωρώντας το δικαίωμα στους κατόχους της τεχνολογίας να σε επιτηρούν και να προβλέπουν τις κινήσεις σου, δηλαδή να σε χειραγωγούν.

Σε ένα ολοκληρωτικό καθεστώς βασισμένο στην AI, η καταστολή δεν χρειάζεται βία· αρκεί ο αποκλεισμός σου από το ψηφιακό σύστημα ή η σταδιακή χειραγώγηση της σκέψης σου.

Σ’ αυτό το δυστοπικό μέλλον υπάρχει προοπτική αντίστασης;

 

Στις αρχές του 2026, παρατηρείται η άνοδος νέων μορφών συνδικαλισμού. Δεν είναι πλέον μόνο οι παραδοσιακοί εργάτες, αλλά και οι "ψηφιακοί εργάτες" (data labelers, moderators) που αντιδρούν στις άθλιες συνθήκες εργασίας πίσω από την εκπαίδευση της AI.  Υπάρχει επίσης μια αυξανόμενη πίεση για "AI-inclusive" εργασιακά δικαιώματα, με διεθνείς οργανισμούς όπως ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας (ILO) να προσπαθούν να επιβάλουν κανόνες που προστατεύουν τους ανθρώπους από την αυθαίρετη αντικατάσταση από τα ρομπότ.

Το πρόβλημα σε πολιτικό επίπεδο είναι η χειραγώγηση τόσο των πολιτών όσο και των πολιτικών από τους νέους τεχνοφεουδάρχες αλλά και τους παραδοσιακούς ολιγάρχες.

Μπορεί κανείς να αρνηθεί την Τεχνητή Νοημοσύνη ως μορφή αντίστασης; Η απάντηση είναι «Όχι». Δεν ευθύνονται οι αλγοριθμικές μηχανές για τη χρήση που τους κάνουν οι τεχνοφεουδάρχες της Σίλικον Βάλεϊ. Πάντως ως μια πρώτη αντίδραση είναι οι «τοπικές αντιστάσεις» στο παγκόσμιο μοντέλο που ελέγχει τα πάντα, όπως αυτές που αναπτύσσουν  κοινότητες και πανεπιστήμια. Αυτό εμποδίζει τη συγκέντρωση όλων των δεδομένων μας στη "μαύρη τρύπα" στη Silicon Valley.

Η απάντηση στην τεχνολογία δεν είναι η αποχή, αλλά η εναλλακτική τεχνολογία: Η ενίσχυση μοντέλων AI που δεν ανήκουν σε εταιρείες-κολοσσούς και που επιτρέπουν στους χρήστες να ελέγχουν τα δεδομένα τους και να μην εξαρτώνται από "ψηφιακά ενοίκια". Πρωτοβουλίες όπως το "EuroStack" προτείνουν μια ανεξάρτητη ψηφιακή υποδομή (cloud, chips, AI) που θα λειτουργεί ως δημόσιο αγαθό και όχι ως μέσο εκμετάλλευσης. 

 Κοινωνική και Εργατική Αυτοοργάνωση

Η "τεχνοφεουδαρχία" βασίζεται στην εργασία εκατομμυρίων ανθρώπων (cloud serfs) που παράγουν δεδομένα δωρεάν.

Αναπτύσσεται ένας Νέος Συνδικαλισμός με την ανάδειξη κινημάτων που διεκδικούν δικαιώματα επί των δεδομένων και προστασία από την αλγοριθμική διαχείριση της εργασίας.

Συλλογική Δράση και προσπάθειες "πολιτικής ανυπακοής" στον ψηφιακό χώρο με απαίτηση για διαφάνεια στους αλγορίθμους λήψης αποφάσεων. 

Η μεγαλύτερη αντίσταση είναι η άρνηση της κανονικοποίησης του ελέγχου. Η σάτιρα, η τέχνη και η πολιτική κριτική αναδεικνύουν την "τεχνοφεουδαρχία" ως ένα παρωχημένο και άδικο σύστημα, σπάζοντας το μύθο ότι η τεχνολογική πρόοδος είναι αναγκαστικά ασύμβατη με την ελευθερία. 

Τελικά, το αίτημα για Δημοκρατία και Ελευθερία και αντίσταση στον ολοκληρωτισμό επανατίθεται σήμερα πιο επιτακτικά και από την περίοδο του Μεσοπολέμου…

Palantir, Μητσοτάκης, μαζική επιτήρηση, τεχνοφασισμός

«Αλλοιώνουν συνειδήσεις» έλεγε στον ΣΚΑΪ ο ευρωβουλευτής αναφερόμενος στην κυβέρνηση Μητσοτάκη και το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Αρνήθηκε όμως τη λέξη εκλογική «νοθεία» γιατί τη θεώρησε ενδεχομένως «βαριά».

Η αμηχανία του ευρωβουλευτή καταδεικνύει ότι το ελληνικό πολιτικό προσωπικό αγνοεί τους σύγχρονους τρόπους χειραγώγησης των πολιτών και του εκλογικού αποτελέσματος.

Το σκάνδαλο του Κέιμπριτζ Αναλύτικα όπου τα δεδομένα εκατομμυρίων χρηστών των κοινωνικών δικτύων χρησιμοποιήθηκαν τεχνηέντως για να λάβει συγκεκριμένη κατεύθυνση η ψήφος των πολιτών όπως επί παραδείγματι στο Brexit, αγνοείται ή παραγνωρίζεται.

Η συμφωνία της κυβέρνησης Μητσοτάκη με την περίφημη Palantir προκειμένου να συλλέγει δεδομένα πολιτών τον καιρό της πανδημίας, δεν αξιολογήθηκε ως ιδιαίτερα σοβαρή από την αντιπολίτευση. Κι ας είναι η Palantir, η εταιρεία που έχει καταγγελθεί για τη συνεργασία της με τον γενοκτόνο στρατό του Ισραήλ καθώς και για τη συνεργασία με την κυβέρνηση Τραμπ συλλέγοντας τεράστιους όγκους προσωπικών δεδομένων με στόχο τους μετανάστες αλλά και γενικότερα όλους τους πολίτες.

Σήμερα, η Palantir Technologies με μανιφέστο 22 θέσεων που αναρτήθηκε στο X, ζητάει τη δυνατότητα μαζικής επιτήρησης των πολιτών όλου του κόσμου για «την άμυνα των ΗΠΑ και γενικότερα στη διατήρηση της ισχύος της Δύσης». Την παραγωγή όπλων τεχνητής νοημοσύνης. Ενώ υποστηρίζει ότι «Ορισμένοι πολιτισμοί έχουν παραγάγει θαύματα. (ενώ) Άλλοι αποδείχθηκαν μέτριοι ή και επιβλαβείς». Θέσεις που χαρακτηρίζονται ως παράδειγμα ρατσισμού και «τεχνοφασισμού».

Οι θέσεις της Palantir δεν είναι κεραυνός εν αιθρία. Από το 2014 είχε γίνει γνωστό το πρόγραμμα Minerva σύμφωνα με το οποίο το αμερικανικό Πεντάγωνο χρηματοδοτούσε έρευνες πανεπιστημίων των ΗΠΑ προκειμένου να μελετήσουν τα κοινωνικά κινήματα σε 58 χώρες καθώς και τους «μολυσματικούς κινδύνους» που θα μπορούσαν να απειλήσουν τα στρατηγικά αμερικανικά συμφέροντα.

Οι έρευνες ανατέθηκαν σε τμήματα ανθρωπιστικών σπουδών, όπως αυτό του πανεπιστημίου Cornell υπό τη διεύθυνση της Υπηρεσίας έρευνας της πολεμικής αεροπορίας των ΗΠΑ. Εκεί δημιουργηθήθηκε ένα μοντέλο της «δυναμικής της κινητοποίησης και της μολυσματικότητας ενός κοινωνικού κινήματος». Γι’ αυτό το σκοπό κατασκόπευαν  τις ανταλλαγές μηνυμάτων στα κοινωνικά δίκτυα προκειμένου να ταυτοποιήσουν τα άτομα που κινητοποιούνται στους κοινωνικούς και πολιτικούς αγώνες. Ανάλογη έρευνα για τους «όρους γέννησης των πολιτικών κινημάτων που επιδιώκουν μια οικονομική και πολιτική αλλαγή ευρείας κλίμακας» έκανε και το πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον.

Επίσης, το πανεπιστήμιο του Μαίριλαντ είχε επιφορτιστεί να ερευνήσει τους κινδύνους κοινωνικής ανάφλεξης, που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο πρόγραμμα Minerva υπήρχε μία ερευνητική εργασία με τίτλο «ποιος δεν γίνεται τρομοκράτης και γιατί;», όπου εξομοιώνονται όλοι οι ακτιβιστές με τους οπαδούς της πολιτικής βίας!

Οι έρευνες αυτές σήμερα έχουν εξελιχθεί τρομακτικά με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, δημιουργώντας ένα οργουελικό περιβάλλον που οδηγεί σ’ έναν ολοκληρωτισμό μπροστά στον οποίο όλοι οι προηγούμενοι θα ωχριούν… 

Η μόνη δύναμη που μπορεί να σταματήσει τον πόλεμο...

 

[ ARTI news /21.04.26 ]

---

Υπάρχουν τρεις δυναμικές που αναπτύσσονται αυτή τη στιγμή στη Μέση Ανατολή και οι οποίες δεν προοιωνίζονται το τέλος του πολέμου.

Η πρώτη είναι η ισραηλινή και για την ακρίβεια του Νετανιάχου που έχει επιβάλει τη θέση του (και για εκλογικούς λόγους) σύμφωνα με την οποία η νίκη (και κατ’ επέκταση η ειρήνη) μπορεί να επιτευχθεί μόνο δια της βίας και την «πλήρη εξάλειψη» του εχθρού.

Επειδή δεν προσφέρει τίποτα άλλο παρά πόλεμο ή ολική ήττα (εξαφάνιση), όχι μόνο στον ιρανικό άξονα αλλά και στους Παλαιστίνιους, τους Σύρους, τους Λιβανέζους και γενικότερα στους Άραβες, το Ισραήλ καταδικάζει τον εαυτό του να μη νικήσει πραγματικά ποτέ.

Το Ιράν επίσης, όπως το Ισραήλ, προτιμά έναν ατέλειωτο πόλεμο από έναν συμβιβασμό. Δεν θα παραδεχτεί ποτέ την ήττα του όποιες κι αν είναι οι απώλειες καθώς η μεγαλύτερη νίκη για το καθεστώς θα είναι η απλή επιβίωσή του.

Ο τρίτος παράγοντας, ο Τραμπ, ήθελε μία γρήγορη νίκη για να μείνει στην ιστορία. Τώρα θέλει μια συμφωνία για τον ίδιο λόγο. Όμως στην περίπτωση του Ιράν αυτό θα σήμαινε παραδοχή ήττας. Εξάλλου και μια κακή συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν δεν θα εμποδίσει Ισραήλ και Ιράν να επιδίδονται σ’ έναν πόλεμο φθοράς.

Η εμπόλεμη κατάσταση θα συνεχίζεται στο διηνεκές όσο δεν εκλείπουν οι δυνάμεις που έχουν συμφέρον απ’ αυτή. Όσο παραμένει ο Νετανιάχου του οποίου η πολιτική επιβίωση είναι συναρτημένη με την κατάσταση έκτακτης ανάγκης και πολέμου. Όσο στο Ιράν το καθεστώς θα βρίσκει διέξοδο στον πόλεμο καθώς η εσωτερική αμφισβήτηση θα αμβλύνεται λόγω αυτού μέχρι εξαφάνισης. Όσο το αυτοκρατορικό Εγώ του Τραμπ θα αναζητά πολεμικές και οικονομικές νίκες για να «τρέφεται». Και μαζί με όλους αυτούς, ο πόλεμος θα συνεχίζεται όσο θα υπάρχουν τα συμφέροντα των βιομηχανιών όπλων. Ακόμη και η Ιαπωνία απελευθέρωσε τις εξαγωγές των πολεμικών της βιομηχανιών για την ενίσχυση -λέει- της οικονομίας της χώρας. Τεράστια συμφέροντα έχουν και οι ολιγάρχες των νέων τεχνολογιών. Ακόμη και ο τζόγος «τρέφεται» από τον πόλεμο καθώς δισεκατομμύρια παίζονται από τις ομάδες στοιχημάτων που χρησιμοποιούν  «εσωτερική πληροφόρηση» για τις κυβερνητικές αποφάσεις που αοφορύν επιθέσεις ή συμφωνίες.

Απέναντι σε όλο αυτό το σύμπλεγμα των συμφερόντων του θανάτου βρίσκεται μόνο μία δύναμη, αυτή των λαών. Για την ακρίβεια η δύναμη των «από κάτω» που είναι η «τροφή» για τα κανόνια και τους πυραύλους των «από πάνω».

Όλοι αυτοί έχουν συμφέρον να βγουν στους δρόμους.

Μόνο η δύναμη των ξεσηκωμένων λαών μπορεί να γείρει τη ζυγαριά υπέρ της ειρήνης και κατά του πολέμου…  

Ο τοξικός λόγος, η ακροδεξιά και η κυβέρνηση Μητσοτάκη

 [ ARTI news / Κόσμος / 19.04.26 ]

---

Ο πρωθυπουργός Κυρ. Μητσοτάκης εγκαλεί για τοξικότητα τους αντιπάλους του, παρακάμπτοντας ότι είναι εκείνος που δημιούργησε ή ανέχτηκε την «μηχανή» που παραγάγει «δηλητήριο».

Γιατί είναι οι υπουργοί του Κυρ. Μητσοτάκη που χαρακτηρίζουν τον «Άλλο», τον αναγκεμένο, τον ξεριζωμένο, «εισβολέα», «λαθραίο», «τρομοκράτη», «βιαστή» και οιονεί απειλή. Αυτοί χυδαιολογούν εναντίον του Ιάσονα Αποστολόπουλου και της Ολλανδής δημοσιογράφου, και πολλών άλλων. Αυτοί δημιουργούν το περιβάλλον τοξικότητας, που τελικά γυρίζει μπούμερανγκ εναντίον τους.  

Αλλά ο «τοξικός λόγος» δεν επιστρέφει απλά για να χτυπήσει τους δημιουργούς του, χρησιμοποιώντας το συναίσθημα χτυπάει την ίδια την ουσία της αστικής δημοκρατίας, καθώς δημιουργεί ακροδεξιά εκβλαστώματα που λειτουργούν σαν καρκίνος στο σώμα της.

Πολλοί όμως ρωτούν, γιατί η κρίση ενισχύει την ακροδεξιά και όχι την αριστερά;

Όπως σημειώνει στο βιβλίο του If We Tolerate This ο Daniel Trilling (Pan Macmillan) «Ο θυμός δεν οδηγεί αυτόματα σε ακροδεξιές πολιτικές.» Τα κινήματα που ακολούθησαν την οικονομική κρίση του 2008, οι «διαμαρτυρίες του κινήματος Occupy στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίες στόχευαν το ίδιο το τραπεζικό σύστημα· τα κινήματα κατά της λιτότητας στη νότια Ευρώπη· οι εξεγέρσεις για μεγαλύτερη δημοκρατία στη Μέση Ανατολή, τη Ρωσία και την Ουκρανία· οι μαζικές διαμαρτυρίες κατά της διαφθοράς και του κόστους ζωής στη Βραζιλία· το κίνημα Black Lives Matter και το αίτημά του για φυλετική ισότητα...." ήταν προοδευτικά. Σύμφωνα μάλιστα με μια έρευνα, οι μαζικές διαμαρτυρίες αυξήθηκαν κατά 36% παγκοσμίως μεταξύ 2008 και 2019.

Τι συνέβη άραγε και τα κινήματα αυτά έχασαν τη δυναμική τους; Γιατί καταλήξαμε στην επικράτηση του ακροδεξιού λαϊκισμού, που παρουσιάζεται ως εναλλακτική λύση στις παλιές, καθιερωμένες ελίτ; Τι έχουν να προσφέρουν οι ακροδεξιοί που δεν προσφέρει η αριστερά;

Ο θεωρητικός Ρίτσαρντ Σέιμουρ θεωρεί ότι οι ακροδεξιοί λαϊκιστές προσφέρουν στους ψηφοφόρους τον «εθνικισμό της καταστροφής». Οι ακροδεξιοί υπόσχονται την εθνική αναγέννηση λαμβάνοντας τολμηρά μέτρα για την οικονομία. Ο πρόεδρος της Αργεντινής, Χαβιέρ Μιλέι, ποζάρει στη σκηνή με ένα αλυσοπρίονο, συμβολίζοντας τον τρόπο με τον οποίο θα μειώσει τις σπάταλες κρατικές δαπάνες. Το δασμολογικό καθεστώς του Ντόναλντ Τραμπ θα κάνει τους Αμερικανούς να νιώσουν ξανά νικητές. Ωστόσο, τα πραγματικά οικονομικά οφέλη του ακροδεξιού λαϊκισμού δεν είναι καθόλου σαφή. Ο Σέιμουρ υποστηρίζει ότι η πραγματική ανταμοιβή που προσφέρει η ακροδεξιά είναι ψυχολογική, είναι ο εθνικισμός της καταστροφής σύμφωνα με τον οποίο για να νιώσει κάποιος νικητής, κάποιος άλλος πρέπει να χάσει, και μάλιστα άσχημα. Χρειάζεται συνεπώς ένας ΕΧΘΡΟΣ.

«Χωρίς εξαίρεση, οι ακροδεξιοί υπόσχονται να τιμωρήσουν ορισμένες ομάδες ανθρώπων εκ μέρους της πλειοψηφίας, προκειμένου η πλειοψηφία να νιώσει ξανά νικήτρια. Πολλοί υπόσχονται να περιορίσουν τα δικαιώματα των μειονοτικών ομάδων. Στην Ιταλία, η κυβέρνηση Μελόνι έχει διατάξει τα συμβούλια να καταχωρούν μόνο τους βιολογικούς γονείς στα πιστοποιητικά γέννησης, εξαιρουμένων των συντρόφων του ίδιου φύλου. Εξίσου συχνά, υπόσχονται να αποκαταστήσουν τους παραδοσιακούς, ιεραρχικούς κοινωνικούς ρόλους: στη Βραζιλία, ο (πρώην πρόεδρος) Μπολσονάρο εξελέγη πρόεδρος με την υποστήριξη των ευαγγελικών Χριστιανών που είχαν κηρύξει πόλεμο στην «ιδεολογία του φύλου»... στην Ινδία, όπου το δόγμα της ευημερίας του Μόντι συνοδεύεται από μια προσπάθεια να αναδιαμορφωθεί μια ιστορικά πολυθρησκευτική χώρα ως αποκλειστικά ινδουιστική, με τους Μουσουλμάνους ειδικότερα να παρουσιάζονται ως επικίνδυνοι και παρείσακτοι.» Στην Ελλάδα ο μεγάλος ΕΧΘΡΟΣ είναι οι ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ και διαχρονικός οι Τούρκοι.

«…το κοινό νήμα που ενώνει τους ακροδεξιούς σε όλο τον κόσμο είναι ο ισχυρισμός ότι το έθνος - το δικό τους έθνος, για να είμαστε πιο ακριβείς - βρίσκεται υπό τρομερή απειλή. Βλέπουν καταστροφή σε κάθε γωνιά. Επιπλέον, λένε, αυτός ο κίνδυνος προκαλείται από συγκεκριμένους εθνικούς εχθρούς που μπορούν να κατονομαστούν, να κατηγορηθούν και να τιμωρηθούν. Οι συγκεκριμένοι στόχοι μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τα συμφραζόμενα και, εκ πρώτης όψεως, μπορεί να μην έχουν καμία σχέση μεταξύ τους. Αλλά μοιράζονται μια κοινή λογική. Ο εθνικός κίνδυνος είναι πάντα υπαιτιότητα μιας επικίνδυνης κατώτερης τάξης, σε συνδυασμό με τις ενέργειες μιας ύπουλης ελίτ.»

Οι ακροδεξιοί «Αυτό που πραγματικά προσφέρουν, λέει ο Seymour, είναι κάτι βαθιά καταστροφικό: εκδίκηση απέναντι στον μεγάλο ΕΧΘΡΟ. Οι απογοητευμένες ινδουιστικές μεσαίες τάξεις της Ινδίας θα καρπωθούν τα οφέλη της ανάπτυξης αν η ζωή γίνει αφόρητη για τους μουσουλμάνους γείτονές τους. Οι άνδρες στην Αμερική θα γίνουν ξανά νικητές όταν αποκατασταθούν οι παραδοσιακοί έμφυλοι ρόλοι (σ.σ. όταν δηλαδή επανέλθουν οι γυναίκες στην… πρότερη τάξη). Οι οικονομικά υποβαθμισμένες περιοχές της Ευρώπης θα αναζωογονηθούν από τις μαζικές απελάσεις προσφύγων... Στο Ισραήλ, η ρητορική της ακροδεξιάς για την εξόντωση έχει δώσει τον τόνο στη γενοκτονική βία που ασκείται σε βάρος των Παλαιστινίων στη Γάζα…, καθώς και στις επιθέσεις των εποίκων στη Δυτική Όχθη. Και η Ινδία πλήττεται περιοδικά από εκρήξεις βίας του όχλου από Ινδουιστές εθνικιστές.»

«Οι ακροδεξιοί εκμεταλλεύονται ένα αντιφατικό μείγμα συναισθημάτων. Αφενός, υπόσχονται ένα μεγαλύτερο αίσθημα κοινότητας, για παράδειγμα μέσω της έμφασης σε μια ομοιογενή εθνική κουλτούρα - και αφετέρου, προσφέρουν έναν τρόπο να το καταστρέψουν όλο αυτό. Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για τους οποίους ένα τέτοιο μείγμα μπορεί να άκμασε τα τελευταία χρόνια. Ο πρώτος, τουλάχιστον στη Δύση, συνδέεται με το οικονομικό και πολιτικό σύστημα στο οποίο ζούμε. Μετά την οικονομική κρίση της δεκαετίας του 1970, οι κυβερνήσεις υιοθέτησαν μια νέα προσέγγιση στη διαχείριση του καπιταλισμού, γνωστή ως νεοφιλελευθερισμός… Σε γενικές γραμμές, οι οικονομικές πολιτικές έχουν οδηγήσει στη μετατόπιση της εξουσίας και των πόρων από τον δημοκρατικό έλεγχο προς τις μεγάλες επιχειρήσεις, ιδίως τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Το χρήμα και ο πλούτος επιτρέπεται να κινούνται σε όλο τον κόσμο με λιγότερους περιορισμούς, όπως και τα αγαθά και ορισμένες εγκεκριμένες κατηγορίες ανθρώπων. Μια τυπική νεοφιλελεύθερη πολιτική είναι η ιδιωτικοποίηση της βιομηχανίας ύδρευσης της Αγγλίας, η οποία πραγματοποιήθηκε το 1989. Από τότε που στις ιδιωτικές εταιρείες επετράπη να λειτουργούν αυτή τη ζωτική υπηρεσία με σκοπό το κέρδος, οι μέτοχοί τους έχουν κερδίσει 85 δισεκατομμύρια λίρες, σύμφωνα με την ομάδα εκστρατείας We Own It , από μια υπηρεσία που όλοι εμείς στην Αγγλία πληρώνουμε με τους λογαριασμούς και τους φόρους μας.

Υπό τον νεοφιλελευθερισμό, τα κυρίαρχα κόμματα στη Δύση συνέκλιναν σε παρόμοιες πολιτικές και κυριαρχήθηκαν από μια τάξη επαγγελματιών που έβλεπαν ως δουλειά τους να διασφαλίζουν την ομαλή λειτουργία του συστήματος, χρησιμοποιώντας το κράτος για να στηρίζουν τις μεγάλες επιχειρήσεις όταν χρειαζόταν, αλλά όχι να παρεμβαίνουν πολύ έντονα… Σήμερα, τα ποτάμια και οι παραλίες της Αγγλίας είναι γεμάτα λύματα, επειδή οι ιδιωτικές εταιρείες ύδρευσης θεωρούν την απόκτηση χρημάτων για τους μετόχους τους ως μεγαλύτερη προτεραιότητα από την επένδυση σε υποδομές. Ωστόσο, διαδοχικές κυβερνήσεις έχουν αποκλείσει την επιστροφή του νερού, ενός πόρου που χρειαζόμαστε για να ζήσουμε, στην ιδιοκτησία του δημοσίου.

Ένα σύστημα σαν κι αυτό δεν καλλιεργεί αλληλεγγύη. Μπορεί να μας κάνει πιο πιθανό να βλέπουμε τους γείτονές μας ως πιθανούς ανταγωνιστές παρά ως συμμάχους …». Κι όταν επιχειρείται η ανάπτυξη της Αλληλεγγύης, τότε κάνουν έφοδο τα πετσωμένα τρολ για να την κατασυκοφαντήσουν χαρακτηρίζοντάς την «μπίζνα».   

Ο τοξικός λόγος προέρχεται από την εξουσία και τα «μεγάφωνά» της. «Τα τοξικά συναισθήματα δεν είναι αναπόφευκτο αποτέλεσμα. Θα μπορούσαμε κάλλιστα να αντιδράσουμε στην έλλειψη κοινότητας προσπαθώντας να βρούμε περισσότερη» λέει ο Seymour. Αλλά οι αντιδράσεις μας διαμορφώνονται επίσης από τα εργαλεία που έχουμε στη διάθεσή μας. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προσφέρουν έναν νέο τρόπο να συνδεθούμε μεταξύ μας, αλλά έχουν επίσης εθιστικές, ψυχαναγκαστικές ιδιότητες που εκμεταλλεύονται τα χειρότερα ένστικτά μας - ειδικά όταν οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης επιδιώκουν να αξιοποιήσουν αυτές τις ιδιότητες για να μας κρατήσουν συνδεδεμένους, προκειμένου να μεγιστοποιήσουν τα διαφημιστικά τους έσοδα.

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν επίσης αποδειχθεί ένας εξαιρετικά αποτελεσματικός αγωγός για θεωρίες συνωμοσίας, ένα κεντρικό χαρακτηριστικό της ακροδεξιάς κοσμοθεωρίας, και έχουν καλλιεργήσει τις πιο ακραίες υποκουλτούρες όπως ο νεοναζισμός και η μισογυνιστική σκηνή των «incel». Έχουν μάλιστα μετατρέψει την τρομοκρατία των «μοναχικών λύκων» - στην οποία αγανακτισμένα άτομα, σχεδόν πάντα άνδρες, ξεσπούν τον θυμό τους στον κόσμο με θεαματικές πράξεις βίας - σε ένα είδος φρικιαστικού meme.

"Η φιλόσοφος Χάνα Άρεντ περιέγραψε αξιομνημόνευτα τον φασισμό ως ένα είδος «προσωρινής συμμαχίας μεταξύ του όχλου και της ελίτ». Μία από τις μεγαλύτερες διαφορές μεταξύ του φασισμού του 20ού αιώνα και της σημερινής ακροδεξιάς είναι ότι ο φασισμός απαιτούσε μαζικά, στρατιωτικοποιημένα πολιτικά κόμματα για να εδραιώσει αυτή τη συμμαχία. Λίγα τέτοια κόμματα υπάρχουν σήμερα. Αλλά στις χειρότερες περιπτώσεις, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιτρέπουν μια παρόμοια σχέση.

Αυτού του είδους η ακροδεξιά πολιτική είναι φευγαλέα και ασταθής και μπορεί να ξεφύγει επικίνδυνα από τον έλεγχο. Αλλά μπορεί επίσης να εξαφανιστεί - ειδικά αν αμφισβητηθεί πειστικά." καταλήγει ο Σέιμουρ.

*Πληροφορίες και απόσπασμα του βιβλίου If We Tolerate This του Daniel Trilling (Pan Macmillan) που δημοσιεύτηκε στο https://www.theguardian.com/news/2026/apr/18/the-impossible-promise-are-we-witnessing-the-return-of-fascism

Ο Κυρ. Μητσοτάκης και η Χάνα Άρεντ

 

[ Γιώργος X. Παπασωτηρίου /artinews.gr/ 16.04.26 ]

---

 «Η ηθική εξόντωση του άλλου είναι το πρώτο βήμα προς τον φασισμό», είπε από το βήμα της Βουλής ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Και για να προσδώσει κύρος στην απόφανσή του την απέδωσε στην Χάνα Άρεντ. Αυτό του έγραψαν αυτό είπε. Αλί κι αν έχει διαβάσει σελίδα από Χάνα Άρεντ.

Η Άρεντ εξηγεί πώς η έλλειψη ενσυναίσθησης και η «αδυναμία σκέψης» (thoughtlessness) επιτρέπουν την ηθική αποσύνθεση μιας κοινωνίας. Όταν ο «άλλος» παύει να αναγνωρίζεται ως άνθρωπος με ηθική υπόσταση, ο δρόμος προς τον αυταρχισμό και τη βαρβαρότητα ανοίγει.

Αλλά έχει τάχα «ενσυναίσθηση» ο Κυρ. Μητσοτάκης; Δυστυχώς όχι.

«Ενσυναίσθηση» δεν είναι να μπαίνεις στη θέση του ομοίου σου (του δικού  σου, του εαυτού σου), αλλά του «άλλου», του διαφορετικού, του αντιπάλου, ακόμα και του εχθρού. Έχει αλήθεια ο Κυρ. Μητσοτάκη την «ενστικτώδη, ζωική αντίδραση οίκτου που προκαλεί σε κάθε φυσιολογικό άνθρωπο η παρουσία σωματικής οδύνης» όπως λέει η Χάνα Άρεντ; Όχι, δεν την έχει. Αν την είχε, θα καταδίκαζε την γενοκτονία στη Γάζα. Θα καταλάβαινε τον πόνο των μανάδων των δεκάδων χιλιάδων παιδιών που δολοφονήθηκαν. Αλλά ο κυρ. Μητσοτάκης θεωρεί τον… όρο «γενοκτονία βαρύ»! Αν είχε ενσυναίσθηση θα αποδοκίμαζε τον ρατσιστικό λόγο των υπουργών του, που επιτίθενται λεκτικά σε δυστυχισμένες υπάρξεις που ξεσπιτώνονται βίαια, θα αντιμετώπιζε αλλιώς τους πρόσφυγες και τους μετανάστες και θα καταργούσε τα φρικτά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Αν ένιωθε, θα είχε ένα λόγο αυτοκριτικής και συμπάθειας για τους γονείς των νεκρών των Τεμπών, για τους ευάλωτους πολίτες που πετάγονται στο δρόμο από τα funds και τις τράπεζες.

Αυτός που επικαλείται την Άρεντ την αγνοεί παντελώς. Η Χάνα Άρεντ χαρακτήριζε λαϊκισμό τον πολιτικό τρόπο να μιλάς και να πράττεις στους δημόσιους χώρους χωρίς να σκέφτεσαι, χωρίς να διαλογίζεσαι και να διαλέγεσαι όχι επιχειρηματολογώντας, αλλά μόνο συνθηματολογώντας, χρησιμοποιώντας εκφράσεις κλισέ, ευφημισμούς, ψεύδη και λέξεις που δεν έχουν ως στόχο το διάλογο αλλά τον πόλεμο και την ψυχολογική εξόντωση του αντιπάλου (την «δολοφονία χαρακτήρα»). Γιατί είναι δολοφονία χαρακτήρα να κατηγορείς τους πολιτικούς σου αντιπάλους ως υπαίτιους για το εγκεφαλικό του συνεργάτη σου. Αυτό έκανε ο Κυρ. Μητσοτάκης: «δεν αναγνωρίζει τη σχετικότητα της δικής του αλήθειας, ...στην απολυτότητα της λεκτικής του βίας δεν αισθάνεται την ανάγκη να αποδώσει μια κάποια δικαιοσύνη στον αντίπαλο, αναγκαία προϋπόθεση για έναν μελλοντικό διάλογο, αναγκαίο όρο για τις δημοκρατικές συνθέσεις» επισημαίνει η Χ. Άρεντ.

 Γι’ αυτό ο λόγος του Κυρ. Μητσοτάκη είναι βαθιά διχαστικός. Επιχειρεί να συσπειρώσει τους δικούς του, σ’ αυτούς μόνο απευθύνεται. Σημασία έχουν «οι δικοί», οι ψηφοφόροι-πελάτες. Από εδώ εκκινεί η διαφθορά, η σήψη…

Αναθέτουν στον εγκληματία να προστατεύσει το θύμα του

 

[ Γιώργος X. Παπασωτηρίου /artinews.gr/ 09.04.26 ]

---

Πίσω από την δήθεν βούληση της κυβέρνησης να απαγορεύσει στα παιδιά μέχρι 15 ετών την πρόσβαση στο διαδίκτυο κρύβεται η προσπάθεια ελέγχου των χρηστών. Η ταυτοποίηση από τις πλατφόρμες της ηλικίας των χρηστών θα γίνεται μέσω ψηφιακού "διακριτικού" (age token) από το Gov.gr Wallet και την εφαρμογή Kids Wallet. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση δίνει τη δυνατότητα στις πλατφόρμες να έχουν πρόσβαση στα δεδομένα όλων μας (καθώς ο έλεγχος θα αφορά όλους, ανήλικους και ενήλικους), καθώς θα ζητηθεί απ’ όλους τους χρήστες η πιστοποίηση της ηλικίας τους. Αυτό συνιστά μια πρωτοφανή επιχείρηση ελέγχου και επιτήρησης.

Θυμίζω ότι ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Π. Μαρινάκης μίλησε για την κατάργηση της ανωνυμίας στο διαδίκτυο και την υποχρεωτική ταυτοποίηση των χρηστών, αναφέροντας χαρακτηριστικά: να "βγουν οι κουκούλες" από το διαδίκτυο. Μετά τις αντιδράσεις, ο Π. Μαρινάκης είπε ότι εξέφρασε προσωπική άποψη και όχι ειλημμένη κυβερνητική απόφαση, ενώ τόνισε ότι δεν στοχεύει στην κατάργηση των ψευδωνύμων, αλλά στην ύπαρξη ενός τρόπου ταυτοποίησης του χρήστη σε περιπτώσεις εγκληματικών ενεργειών.

 Από τις εξελίξεις γίνεται φανερό ότι ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απλώς βιάστηκε. Η κυβέρνηση του Κυρ. Μητσοτάκη προχωράει στην πρωτοφανή ενέργεια ταυτοποίησης των χρηστών του διαδικτύου με πρόφαση την προστασία των παιδιών.

Αλλά η προστασία των παιδιών δεν μπορεί να ανατεθεί σε αυτούς που εγκληματούν σε βάρος τους με σκοπό το κέρδος.  

Γιατί το πρόβλημα δεν είναι η ηλικία των παιδιών αλλά η ύπαρξη των «εγκληματιών» ιδιοκτητών των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης που λειτουργούν ως ντίλερ που επιδιώκει τον «εθισμό» του χρήστη καθώς αποκομίζει κέρδος.  

Για του λόγου μου το αληθές παραπέμπω στην δίκη στις ΗΠΑ εναντίον της Meta (Facebook, Instagram, WhatsApp), όπου o Μαρκ Ζακερμπεργκ, ουσιαστικά παραδέχτηκε τις τεχνικές «εθισμού» των χρηστών που χρησιμοποιούν οι πλατφόρμες του και ότι τον Δεκέμβριο του 2015, ο ίδιος είχε θέσει ως στόχο την αύξηση του μέσου χρόνου που αφιερώνεται στο Instagram κατά 12% σε διάστημα τριών ετών. Τόσο η Meta όσο και η Google κατηγορούνται από χιλιάδες αμερικανικές οικογένειες ότι σχεδίασαν με τέτοιο τρόπο τις πλατφόρμες τους, ώστε να τις κάνουν εθιστικές για τους χρήστες από νεαρή ηλικία.

Όπως λένε οι ειδικοί, πίσω από τα likes κρύβονται οι νευροεπιστήμες και οι πρακτικές χειραγώγησης γούστων, τρόπων σκέψης και συμπεριφορών, με διαρκή στόχο το ΚΕΡΔΟΣ. Αυτός είναι ο απώτερος σκοπός.

Οι τεχνολογικοί γίγαντες του διαδικτύου πωλούν διαφημίσεις στις πλατφόρμες τους, τις οποίες στη συνέχεια προβάλλουν στους χρήστες. Όσο λοιπόν περισσότερο χρόνο αφιερώνουν οι χρήστες σε αυτές τις πλατφόρμες, τόσο περισσότερες διαφημίσεις μπορούν να τους δείξουν. Όπως σημειώνει η Wall Street Journal «το μοντέλο λειτουργεί: Η Meta κατέγραψε έσοδα 60 δισεκατομμυρίων δολαρίων το τελευταίο τρίμηνο».

Το «ναρκωτικό» που μοιράζουν οι τεχνολογικοί κολοσσοί μέσα από τις πλατφόρμες τους ονομάζεται like. Όπως ένας τοξικομανής παίρνει το ναρκωτικό του έτσι και ο χρήστης του διαδικτύου παίρνει τα likes του. Στο βιβλίο The Hacking of the American Mind, ο νευροεπιστήμονας Robert Lustig δείχνει ότι τα «δώρα» (likes) των κοινωνικών δικτύων ενεργοποιούν την έκκριση της ντοπαμίνης, ενός νευροδιαβιβαστή συνδεδεμένου με την άμεση ευχαρίστηση και την ανταμοιβή. Όμως, αυτό που οδηγεί στην αύξηση της ντοπαμίνης προκαλεί άμεσα ή έμμεσα την πτώση της σεροτονίνης, του νευροδιαβιβαστή που εμπλέκεται στο αίσθημα της πληρότητας και της ευτυχίας. Έτσι, η ανταμοιβή και η πρόσκαιρη ευχαρίστηση συνοδεύεται με το αίσθημα κενότητας και δυσανεξίας. Γι’ αυτό δημιουργείται η ανάγκη για περισσότερη ανταμοιβή που όμως πάντα καταλήγει στην ματαίωση, στο "άδειασμα". 

Αυτοί οι ψυχο-φυσικοί μηχανισμοί έχουν εργαλειοποιηθεί από τους γίγαντες του Web (το GAFAM: Google, Apple, Facebook, Amazon, Microsoft) που τους χρησιμοποιούν για να προκαλέσουν την προσοχή και την εξάρτηση (εθισμό) των χρηστών είτε είναι παιδιά είτε έφηβοι είτε ενήλικες.

Ερευνητές του University College του Λονδίνου που διαπίστωσαν ότι οι επιδράσεις από τον εθισμό ήταν εμφανείς σε πολλαπλά νευρωνικά δίκτυα του εγκεφάλου. Παρατηρήθηκε δε ολική μείωση της λειτουργικής συνδεσιμότητας σε τμήματα του εγκεφάλου που εμπλέκονται στην ενεργό σκέψη και το δίκτυο εκτελεστικού ελέγχου. Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι αλλαγές αυτές σχετίζονται με εθιστικές κινήσεις και αλλαγές στη συμπεριφορά, την ψυχική υγεία, την ανάπτυξη, την πνευματική ικανότητα και τον σωματικό συντονισμό.

Όλα αυτά τα κάνουν οι πλατφόρμες των ολιγαρχών. Σ’ αυτές που η κυβέρνηση Μητσοτάκη εναποθέτει το έργο της προστασίας των παιδιών! Σαν να αναθέτουν στον θύτη να προστατεύσει το θύμα του… Παράλογο;

Παράλογο. Ήδη στην Αυστραλία που εδώ και τέσσερις μήνες εφαρμόζεται η απαγόρευση στους εφήβους μέχρι 16 ετών οι πλατφόρμες "κάνουν τα στραβά μάτια". 

Η επίτροπος ηλεκτρονικής ασφάλειας, Τζούλι Ίνμαν Γκραντ, αποκάλυψε τον περασμένο μήνα ότι παρά την απενεργοποίηση πάνω από 5 εκατομμυρίων λογαριασμών, περισσότεροι από τα δύο τρίτα των εφήβων εξακολουθούσαν να χρησιμοποιούν τις δέκα πλατφόρμες που υπόκεινται στην απαγόρευση - Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok, YouTube, X, Twitch, Kick, Threads και Reddit. Τα παιδιά παρέκαμπταν εύκολα την τεχνολογία εκτίμησης ηλικίας προσώπου εάν ήταν σε ηλικία που απέχει δύο έτη από τα 16, ενώ οι μισές από τις πλατφόρμες που συμπεριλήφθηκαν αρχικά στην απαγόρευση δεν συμμορφώνονταν.

Το 66% των γονέων των οποίων τα παιδιά παρέμειναν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δήλωσαν ότι οι πλατφόρμες δεν είχαν ζητήσει από το παιδί τους να περάσει από επαλήθευση ηλικίας, ενώ άλλοι ανέφεραν ότι εάν η ηλικία σε έναν λογαριασμό ήταν 14 ή 15 ετών, οι πλατφόρμες ζητούσαν από τους χρήστες να περάσουν από την αναγνώριση προσώπου και να προσαρμόσουν την ηλικία τους αντί να απενεργοποιήσουν τον λογαριασμό.

Η υπουργός Επικοινωνιών, Άνικα Γουέλς, δήλωσε ότι η Επίτροπος Ίνμαν Γκραντ θα πρέπει να «απαντήσει» στις μη συμμορφούμενες πλατφόρμες, με πρόστιμα έως και 49,5 εκατομμύρια δολάρια ανά παράβαση που μπορούν να ζητηθούν μέσω του ομοσπονδιακού δικαστηρίου. 'Ομως το "κέρδος" -ο ανώτατος νόμος του συστήματος- υπερτερεί όλων των άλλων.  Επίσης οι τεχνικές του "εθισμού" είναι στη βάση του καταναλωτικού μοντέλου του νέου καπιταλισμού (δες και το λεγόμενο «αυτοαναλωνόμενο πάθος», self-consuming passion, του Ρίτσαρντ Σένετ).

Η λύση συνεπώς βρίσκεται στη συνολική αμφισβήτηση της καταναλωτικής κοινωνίας και του παραγωγικού της μοντέλου που βασίζεται στη μεγιστοποίηση του κέρδους.

Ο πραγματικός λόγος για την κατάπαυση του πυρός

 

[artinews.gr/ 08.04.26 ]

---

Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντ. Τραμπ, ανακοίνωσε στο δίκτυό του Truth Social την κατάπαυση του πυρός για δύο εβδομάδες καθώς «έλαβε μια πρόταση δέκα σημείων από το Ιράν» την οποία θεωρεί «βιώσιμη για την έναρξη διαπραγματεύσεων».

Τα δέκα σημεία περιλαμβάνουν το άνοιγμα των στενών του Ορμούζ, την απόσυρση των στρατιωτικών δυνάμεών των ΗΠΑ από την περιοχή, την άρση των οικονομικών κυρώσεων κατά του Ιράν, την καταβολή αποζημιώσεων για τις πολεμικές ζημιές και την άδεια του Ιράν να διατηρήσει τον έλεγχο του Ορμούζ.  

Είναι αδύνατον να φανταστεί κανείς ότι ο Τραμπ θα συμφωνήσει πραγματικά με οποιονδήποτε από αυτούς τους όρους. Συνεπώς η εκεχειρία έχει ως μοναδικό στόχο το άνοιγμα προς ώρας των στενών του Ορμούζ και την έξοδο των 3.000 τάνκερ που είναι καθηλωμένα στον Περσικό Κόλπο με κίνδυνο να τινάξουν στον αέρα την παγκόσμια οικονομία καθώς της στερούν τα έντεκα εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα που χρειάζεται. Ολόκληρες αλυσίδες εφοδιασμού με βάση τους υδρογονάνθρακες έχουν διαταραχθεί: όχι μόνο οι εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά και οι προμήθειες ουρίας που χρησιμοποιείται σε λιπάσματα, ηλίου για ημιαγωγούς και θείου για αμυντικό εξοπλισμό. Έχοντας υποφέρει εδώ και καιρό από τις δυτικές κυρώσεις, το Ιράν ανέπτυξε τώρα ένα ανάλογο οικονομικό όπλο.

Όπως σημειώνει το ηλεκτρονικό περιοδικό Equator «Η κρίση των στενών του Ορμούζ είναι τόσο ένα οικονομικό stress test όσο και μια γεωπολιτική αναμέτρηση που θα μπορούσε να σημάνει το τέλος της κυριαρχίας του αμερικανικού δολαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος και ως παγκόσμιου μέτρου αξίας του - ένα καθεστώς που στηρίζει την αμερικανική ηγεμονία για επτά δεκαετίες.»

Είναι η δεύτερη φορά μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο που ένα πολιορκημένο έθνος κλείνει μια στρατηγική θαλάσσια οδό.  Η πρώτη φορά ήταν το 1956 όταν η Αίγυπτος του Νάσερ έκλεισε τη Διώρυγα του Σουέζ για πέντε μήνες - μια πράξη που διέλυσε το αυτοκρατορικό νόμισμα της Βρετανίας και εγκαινίασε την εποχή των πετροδολαρίων. Έτσι για πρώτη φορά μια μικρή χώρα προκάλεσε τεράστια ζημιά στην οικονομική τάξη που την είχε υποτάξει. Τώρα το Ιράν έχει ουσιαστικά αποκλείσει το Στενό του Ορμούζ, μέσω του οποίου διέρχεται το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πετρελαίου που μεταφέρεται μέσω θαλάσσης.

«Το ερώτημα είναι αν αυτή η κρίση προαναγγέλλει το τέλος της αμερικανικής ηγεμονίας - και σηματοδοτεί την έναρξη της διαμάχης για το ποιος ή τι θα την αντικαταστήσει.» καταλήγει το Equator.