Γιατί οι εργάτες ψηφίζουν ακροδεξιά;

 

[artinews.gr/ 17.05.26 ]

---

«Unite the Kingdom» (Ενώστε το Βασίλειο), «Θέλουμε πίσω τη χώρα μας» («We want our country back»), «Σταματήστε τα πλοία» με τους μετανάστες («Stop the boats»),  «Απελάστε τους όλους» / «Στείλτε τους πίσω» («Deport them all», «Send them back»), «Ο Χριστός είναι Βασιλιάς» («Christ is king»), «Έλον-Μασκ ευχαριστούμε». Αυτοί που κραυγάζουν αυτά τα συνθήματα, ξερνώντας δηλητηριώδες μίσος που κυλάει  στους δρόμους του Λονδίνου, οι δεκάδες χιλιάδες οπαδοί του ακροδεξιού Βρετανού ακτιβιστή Τόμι Ρόμπινσον, είναι εργάτες! Είναι η «Λευκή εργατική τάξη» (Working Class), είναι οι λευκοί Βρετανοί από υποβαθμισμένες οικονομικά περιοχές ή πρώην βιομηχανικές πόλεις εκτός Λονδίνου, που νιώθουν οικονομικά και κοινωνικά περιθωριοποιημένοι. Είναι τα μικροαστικά στρώματα (Lower Middle Class) των αυτοαπασχολούμενων ( τεχνίτες, οδηγοί, ιδιοκτήτες μικρών επιχειρήσεων), που νιώθουν ότι απειλούνται ταυτόχρονα από τις μεγάλες πολυεθνικές, την κρατική φορολογία αλλά και τις κοινωνικές αλλαγές που επιφέρει η μετανάστευση.

Γιατί οι εργάτες αυτοί κατέφυγαν στον ακροδεξιό ακτιβιστή Τόμι Ρόμπινσον και όχι στο στρατόπεδο των συμπολιτών τους που διαδηλώνουν στο Λονδίνο κατά της Γενοκτονίας στη Γάζα, για την 78η επέτειο της Nakba, εναντίον του φασισμού;

Την απάντηση στο ερώτημα την βρήκα σε άρθρο του Γάλλου οικονομολόγου Τομά Πικετί. Η Αριστερά δεν προσφέρει (εδώ και καιρό) ένα ξεκάθαρο, φιλόδοξο σχέδιο οικονομικής δικαιοσύνης και οι εργατικές τάξεις νιώθουν εγκαταλελειμμένες και γι’ αυτό στρέφονται προς τον εθνικισμό και την ακροδεξιά, σημειώνει ο Πικετί. Δεν είναι τυχαίο ότι σε πολλές χώρες οι πολίτες που πριν ψήφιζαν Αριστερά, τώρα ψηφίζουν ακροδεξιά. Για να αναστραφεί αυτό «Η αριστερά πρέπει να επανασυνδεθεί με την φιλοδοξία της ισότητας του παρελθόντος και να ενώσει τις εργατικές τάξεις από όλες τις περιοχές», όλων των χωρών, των φυλών, των πολιτισμών και των «χρωμάτων», γράφει ο Γάλλος οιονομολόγος (www.lemonde.fr).

Η αποστασιοποίηση των εργατών από τα προοδευτικά κόμματα μπορεί να εξηγηθεί και από το γεγονός ότι οι κάτοικοι των μικρών πόλεων και των αγροτικών περιοχών υφίστανται το κύριο βάρος του διεθνούς ανταγωνισμού, ενώ παράλληλα συνδέονται όλο και λιγότερο με σημαντικές δημόσιες υπηρεσίες, όπως πανεπιστήμια και νοσοκομεία. Επίσης, ο κύριος μοχλός αυτής της ρήξης παραμένει η πολιτική επιλογή των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων να εγκαταλείψουν τις πολιτικές προοδευτικής φορολογίας και αναδιανομής, ωθώντας το μη προνομιούχο και λιγότερο μορφωμένο εκλογικό σώμα προς την εθνικιστική ψήφο ή την μαζική αποχή, σημειώνει ο Πικετί.

Εδώ θα πρέπει να επισημάνουμε μία βασική παρατήρηση για την σταδιακή μετατροπή των κομμάτων της Αριστεράς σε κόμματα των ιδιαίτερα μορφωμένων και των προνομιούχων. Πρόκειται για την «Βραχμανική Αριστερά», όπως την αποκαλεί ο Πικετί, όπου έχουμε ένα  «χάσμα» επικοινωνίας μεταξύ των μορφωμένων και των λιγότερο μορφωμένων μελών. Συχνά το «χάσμα» αυτό μετατρέπεται σε «περιφρόνηση», σε ρήξη και αποκλεισμό ή αποχώρηση των λιγότερο μορφωμένων που γι’ αυτό το λόγο ενσωματώνονται εύκολα στον «αντιδιανοουμενισμό» της ακροδεξιάς.  

Η ιστορία σήμερα φαίνεται να επαναλαμβάνει ένα μοτίβο ανταγωνισμού μεταξύ των ελίτ γράφει ο Πικετί. Από τη μία πλευρά είναι μια εμπορική, πολεμοχαρής, εθνικιστική δεξιά που αρέσκεται να παρουσιάζεται ως αντιδιανοούμενη και "πρακτική", την οποία ενσαρκώνει στις Ηνωμένες Πολιτείες ο Ντόναλντ Τραμπ και οι Ρεπουμπλικάνοι. Από την άλλη, έχουμε μια «βραχμανική» αριστερά, μορφωμένη, φιλελεύθερη και διεθνιστική, την οποία εκπροσωπούν οι Δημοκρατικοί. Η αντίθεση μεταξύ της εμπορικής δεξιάς και της βραχμανικής Αριστεράς σε μεγάλο βαθμό είναι τεχνητή. Και επιτρέπει στις εθνικιστικές και φιλελεύθερες ελίτ να μοιράζονται την εξουσία και να εδραιώνουν την κυριαρχία τους επί των εργατικών τάξεων. Το παράδειγμα αυτό αναπαράγεται και σε σε μας με διάφορες αποχρώσεις.

Γι' αυτό απαιτείται το ξεπέρασμα της «Βραχμανικής Αριστεράς», η υπέρβαση του γεωγραφικού χάσματος (ανάμεσα στους εργαζόμενους των μεγάλων αστικών κέντρων και της επαρχίας) και του πολιτισμικού χάσματος και η αποδοχή του γεγονότος ότι τη στιγμή της μεγάλης κοινωνικής ρήξης οι οικονομικές και πνευματικές ελίτ αναπόφευκτα θα ενωθούν…

Η αριστερά οφείλει να προτείνει ριζοσπαστικές αλλά εφαρμόσιμες μεταρρυθμίσεις για την αναδιανομή του πλούτου. Να προτείνει φορολόγηση του μεγάλου πλούτου για τη χρηματοδότηση του κοινωνικού κράτους. Να απαιτήσει την παροχή ενός βασικού κεφαλαίου σε κάθε πολίτη μόλις ενηλικιωθεί. Να απαιτήσει αυξημένους φορολογικούς συντελεστές για τα ανώτατα εισοδήματα και τις μεγάλες περιουσίες. Να συνδεθεί η οικολογική μετάβαση με την κοινωνική δικαιοσύνη για να μην επιβαρύνονται οι φτωχότεροι. Να υπάρξουν ισχυρές επενδύσεις στην παιδεία, την υγεία και τις υποδομές προπάντων εκτός των μεγάλων πόλεων. Και κυρίως να υπάρξει ένας παγκόσμιος φόρος περιουσίας για τις πολυεθνικές. Τέλος να επανέλθει στο επίκεντρο το θέμα της οικονομικής ισότητας...

Η παγίδα του Θουκυδίδη για τους λαούς

 [ Γιώργος X. Παπασωτηρίου /artinews.gr/ 15.05.26 ]

---

Η «παγίδα του Θουκυδίδη» είναι ένας σύγχρονος πολιτικός και γεωπολιτικός όρος που επινοήθηκε από τον Αμερικανό πολιτικό επιστήμονα Γκράχαμ Άλισον (Graham T. Allison) στο βιβλίο του «Προορισμένοι για πόλεμο: Μπορούν οι ΗΠΑ και η Κίνα να αποφύγουν την Παγίδα του Θουκυδίδη;» και περιγράφει τον αναπόφευκτο κίνδυνο πολέμου όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί να εκτοπίσει την ήδη κατεστημένη κυρίαρχη ηγεμονική δύναμη.

Ο Θουκυδίδης σημειώνει  ότι η πραγματική αιτία του Πελοποννησιακού Πολέμου ήταν η ραγδαία άνοδος της Αθήνας και ο φόβος που αυτή προκάλεσε στη Σπάρτη. Μελέτησε δε 16 περιπτώσεις των τελευταίων 500 ετών όπου μια ανερχόμενη δύναμη αμφισβήτησε μια κυρίαρχη και στις 12 ο ανταγωνισμός κατέληξε σε αιματηρό πόλεμο. Μόνο σε 4 περιπτώσεις αποφεύχθηκε η σύγκρουση (π.χ. ο Ψυχρός Πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και ΕΣΣΔ, λόγω του αμοιβαίου φόβου των πυρηνικών όπλων).

Πριν τον Άλισον, ο Τσαρλς Α. Κάπτσαν,  διεθνολόγος και μέλος του εθνικού συμβουλίου Ασφαλείας των ΗΠΑ επί Κλίντον, έγραφε στο βιβλίο του «Το τέλος της αμερικάνικης εποχής» ότι πάντα η μετάβαση από την πλανητική ηγεμονία μιας υπερδύναμης σε μία άλλη γινόταν με πόλεμο. Υπήρξε μόνο μία εξαίρεση, η περίπτωση της μετάβασης από την ηγεμονία της Βρετανίας σε αυτή των ΗΠΑ.

Σήμερα έχουμε την μετάβαση από την παρηκμασμένη οικονομικά «αυτοκρατορία» των ΗΠΑ σ’ αυτή της Κίνας. Η εξασθενημένη οικονομικά αμερικανική αυτοκρατορία αντιτάσσει στην αναδυόμενη κινεζική οικονομική αυτοκρατορία τη φοβερή στρατιωτική υπεροπλία της. Σε κάθε περίπτωση, όμως, μία κατά μέτωπο σύγκρουση μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων θα σήμαινε την καταστροφή για όλους. Ο φόβος αυτός είχε ως αποτέλεσμα τον «Ψυχρό πόλεμο» μεταξύ ΗΠΑ και ΕΣΣΔ. Στις μέρες μας αντί του «ολοκληρωτικού θερμού πολέμου» ή του «Ψυχρού πολέμου» είχαμε πολλούς "ελεγχόμενους πολέμους". Για έναν τέτοιο πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας είχε μιλήσει (για την ακρίβεια του "ξέφυγε") ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν. Το ίδιο ισχύει με τον (αναβαθμισμένο) περιφερειακό πόλεμο στη Μέση Ανατολή μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ-Ιράν.

Το δόγμα των "ελεγχόμενων πολέμων" (αυτή είναι η παγίδα για τους λαούς) έχει ως στόχο τον μείζονα ζωτικό χώρο της αναδυόμενης πλανητικής υπερδύναμης. «Η αμφισβήτηση της πλανητικής ηγεμονίας (των ΗΠΑ) δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι ένας νέος ηγεμόνας(Κίνα) νικά κατά μέτωπο και αντικαθιστά τον παλαιό, αλλά «μπορεί και να σημαίνει, πιο περιορισμένα, ότι μια ανερχόμενη περιφερειακή δύναμη συγκροτεί βαθμηδόν γύρω της έναν μείζονα χώρο και απαγορεύει στην πλανητική ηγεμονική Δύναμη να επεμβαίνει με οιονδήποτε τρόπο στον χώρο αυτό...», γράφει ο Π. Κονδύλης (Θεωρία του Πολέμου, σελ. 369). Γι' αυτό η Ουάσινγκτον επιχειρεί να περιορίσει τον «μείζονα χώρο» της "νέας αυτοκρατορικής δύναμης", που είναι η Κίνα. Γι’ αυτό η περίπτωση της αμερικανικής υποστήριξης στην Ταϊβάν θεωρείται casus belli για την Κίνα.

Συμπέρασμα, η «παγίδα του Θουκυδίδη» αφορά στην κατά μέτωπο σύγκρουση ΗΠΑ-Κίνας. Είναι πασιφανές ότι αυτό που επιθυμεί η Κίνα είναι οι συγκρούσεις να είναι «ελεγχόμενες» (από τις δύο υπερδυνάμεις) και γι’ αυτό και θέτει τις «κόκκινες γραμμές» (περίπτωση της Ταϊβάν). Κατά τα άλλα ας μακελεύονται οι Παλαιστίνιοι, οι Λιβανέζοι, οι Ιρανοί, οι Αφρικανοί και γενικά οι «αναλώσιμοι» του κόσμου τούτου. Οι αυτοκρατορίες και οι αυτοκράτορες να είναι… καλά.

Αλλά ποιοι είναι οι πραγματικοί «αυτοκράτορες» σήμερα; Τους Κινέζους δεν τους ξέρουμε. Τους Αμερικανούς τους είχε μαζί του ο Ντόναλντ Τραμπ.

Η αυτοκρατορία των ελίτ

Αν η νεοτερικότητα ήταν ο ιμπεριαλισμός, η μετανεοτερικότητα είναι η «Αυτοκρατορία» σημείωνε ο Μ. Ντυβερζέ στο βιβλίο του  Le concept d’ Empire (1980). Η Αυτοκρατορία είναι  το πολιτικό υποκείμενο που ρυθμίζει αποτελεσματικά τις παγκόσμιες ανταλλαγές και τη διακυβέρνηση του κόσμου. Αν δε η επικυριαρχία των Κρατών-εθνών ήταν ο ακρογωνιαίος λίθος του ιμπεριαλισμού των ευρωπαϊκών δυνάμεων κατά τη σύγχρονη εποχή, η Αυτοκρατορία (ως σύνολο θεσμών, εταιρειών και υπερεθνικών διοικητικών οργανισμών- ΔΝΤ, Παγκόσμια Τράπεζα κ.ά.) είναι κάτι εντελώς διαφορετικό, αφού δεν εγκαθιστά ένα τοπικό κέντρο εξουσίας, δεν έχει σύνορα, δεν έχει τόπο και αν την προσδιορίζαμε με θετικό τρόπο θα λέγαμε ότι μάλλον τοποθετείται σ’ έναν ου-τόπο, ή καλύτερα σ’ έναν υπερ-τόπο γι’ αυτό είναι πανταχού παρούσα. Γι’ αυτόν τον λόγο ο Κάπτσαν σημείωνε ότι οι ΗΠΑ έπρεπε να συμφωνήσουν με την Κίνα για τον από κοινού έλεγχο αυτών των «αυτοκρατορικών θεσμών». Η Ουάσιγκτον πρέπει να παραχωρήσει χώρο στην Κίνα. Διαφορετικά η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη.

Άραγε θα έχουμε μία Αυτοκρατορία, όχι των ΗΠΑ και της Κίνας, αλλά των πλανητικών ελίτ του κεφαλαίου των οποίων η εξουσία θα διανέμεται μέσω δικτύων και πλανητικών θεσμών; Κι αν ναι, τι περιθώρια αντίστασης έχουν οι λαοί;

Η Αυτοκρατορία είναι σαν το δικέφαλο αετό, όπου το ένα κεφάλι είναι η συντακτική εξουσία και η δικαιοδοτική δομή, συγκροτημένες από την εντεταλμένη βιο-πολιτική μηχανή και το άλλο είναι η πληθύς των απελευθερωτικών δυνάμεων, οι δημιουργικές και παραγωγικές υποκειμενικότητες της παγκοσμιοποίησης που είναι ικανές να οικοδομήσουν με αυτόνομο τρόπο μια αντι-Αυτοκρατορία, μια πολιτική, δηλαδή, οργάνωση που θα αλλάξει τις υφιστάμενες παγκόσμιες ροές και ανταλλαγές. Εδώ επιβεβαιώνεται ο Χομπσμπάουμ που έλεγε ότι μια αλλαγή ή θα είναι διεθνής ή δεν θα υπάρξει. Απαιτείται η επινόηση νέων μορφών αγώνων που θα εφεύρουν νέες δημοκρατικές μορφές και μία νέα συντακτική εξουσία που θα μας οδηγήσει μέσω της Αυτοκρατορίας πέρα από αυτή. Αυτή η συλλογιστική βασίζεται στα θεωρητικά θεμέλια που έθεσε ο Ντυβερζέ το 1980 και την ανέπτυξαν οι Νέγκρι και Χαρντ στο βιβλίο τους «Η Αυτοκρατορία»…

Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ της ΠΕΡΙΦΡΟΝΗΣΗΣ

«Αυτός ο κόσμος δεν είναι πια για μένα»

[13.05.26 ]

«Αυτός ο κόσμος δεν είναι πια για μένα», έγραψε πριν πέσει στο κενό. Για να αληθεύει ο Παβέζε που έλεγε «ο θάνατος θα ‘ρθει και θα ‘χει τα μάτια σου» κόσμε.

Αλλά ποιος είναι αυτός ο κόσμος που «έχει τα μάτια του θανάτου»;

Είναι ο κόσμος όπου ΕΙΣΑΙ κατά το μέγεθος της καταναλωτικής σου δαπάνης. Όπου καταναλώνω σημαίνει υπάρχω. Όλη η ζωή κινείται γύρω από τον πυρήνα της κατανάλωσης. Η κατανάλωση (δηλαδή το χρήμα) είναι ό,τι μας συνέχει ως κοινωνία, αφού μ’ αυτή «μιλάμε» και μέσω αυτής «αλληλο-αναγνωριζόμαστε».

Καταναλώνουμε υλικά προϊόντα, κυρίως του εμφαίνεσθαι, καταναλώνουμε τις σχέσεις μας, καταναλώνουμε βουλημικά, παρορμητικά, το φαγητό, τις ακραίες εμπειρίες, τις μεταμορφώσεις του σώματός μας, καταναλώνουμε γνωριμίες μέσω του διαδικτύου, καταναλώνουμε τελικά την ίδια την εικόνα ή τις εικόνες του εαυτού μας. Γι’ αυτό η μοναξιά εισπράττεται ως ριζική ματαίωση και είναι συνυφασμένη με την έλλειψη επικοινωνίας, δηλαδή κατανάλωσης, με τον αποκλεισμό από την αγορά εκείνων των σημείων/συμβόλων που μας καθιστούν αναγνωρίσιμους/ορατούς στο βλέμμα των άλλων.

Και επειδή για να καταναλώνουμε, δηλαδή για να ΕΙΜΑΣΤΕ, χρειαζόμαστε "χρήματα", χρειαζόμαστε και μια καλή εργασία.

Η κοινωνική εκτίμηση στον κόσμο της «κατανάλωσης» συνδέεται με την ευκαιρία να επιτελεί κανείς μια αξιοπρεπώς αμειβόμενη και άρα κοινωνικά ρυθμισμένη εργασία που θα αποφέρει χρήματα για να «αγοράζει» κανείς ορατότητα, δηλαδή εαυτό! Η ευκαιρία για την καλά πληρωμένη εργασία και κατ’ επέκταση την κοινωνική αναγνώριση περνάει στην Ελλάδα μέσα από την κοινωνική μυθολογία των «πανελλήνιων εξετάσεων» για την είσοδο στα ΑΕΙ. Γι' αυτό η «αποτυχία» στις εξετάσεις είναι στον αντίθετο πόλο της Αναγνώρισης και είναι ταυτόσημη με την Περιφρόνηση, την ταπείνωση, την ηθική απαξία. Η αποτυχία στις Πανελλήνιες ισοδυναμεί με κορυφαία ματαίωση της αναγνώρισης και αυτό προκαλεί ψυχικό κλονισμό στους εφήβους. Γιατί όταν η προσδοκία δεν ικανοποιείται, όταν κάποιος στερείται την προοπτική της αναγνώρισης, τότε αποκτά της ηθικές εμπειρίες που ο Άξελ Χόνετ αποκαλεί «αισθήματα κοινωνικής περιφρόνησης».

Η αντίδραση του περιφρονημένου είναι ντροπή, οργή και αγανάκτηση. Τα αισθήματα αυτά είτε ενδοβάλλονται οπότε στρέφονται εναντίον του εαυτού, είτε εξωστρέφονται και γίνονται σφαίρες που σκοτώνουν τους «άλλους», το «βλέμμα» της περιφρόνησης.

Η ηθική αδικία θα στείλει την βαθιά «πληγωμένη» προσωπικότητα στο κενό, στο ψυχιατρείο ή σε μία παρέα που θα τονώσει την αυτοπεποίθηση, που θα λειτουργήσει ιαματικά στις ηθικές πληγές. Αυτή η παρέα μπορεί να είναι μία ομάδα που διεκδικεί πολιτικά έναν άλλο κόσμο, αλλά μπορεί ομοίως να είναι οι χουλιγκάνοι, οι συμμορίες, οι παραθρησκευτικές ή οι νεοναζιστικές ομάδες.

Οι αδικημένοι νέοι θα βρουν αναγνώριση στις ομάδες αυτές. Η αυτοπεποίθησή τους θα τονωθεί. Από εδώ προκύπτει και ο φανατισμός για την ομάδα, που είναι ο φανατισμός υπεράσπισης του αδικημένου εαυτού. Η «ομάδα» γίνεται ένα είδος ναρκωτικού, απ’ το οποίο δεν μπορούν να απαλλαγούν. Γιατί έξω από αυτή δεν βιώνουν αναγνώριση, δεν υπάρχουν, είναι αόρατοι. Αυτά γράφει ο ανατολικοβερολινέζος Ingo Hasselbach για τις εμπειρίες του στις ομάδες του νεοναζιστικού νεολαιίστικου χώρου, δείχνοντας έτσι που μπορεί να οδηγήσει πολιτικά η εμπειρία της «κοινωνικής περιφρόνησης».

Παλιότερα, είχαμε τους δημόσιους θεσμούς της «δημοκρατικής κοινωνίας» (νεολαίες κομμάτων, συνδικάτων, πολιτιστικά στέκια γειτονιών, δίκτυα καλλιτεχνών, αλληλέγγυων κ.ά.), οι οποίοι όμως είτε απαξιώνονται με ευθύνη και των συστημικών πολιτικών κομμάτων είτε χτυπιούνται άγρια από την κρατική καταστολή.

Σ’ αυτόν τον κόσμο, που οι συναισθηματικοί δεσμοί και η κοινωνική εκτίμηση-αναγνώριση είναι συνεχώς υπό αίρεση, δεν απομένει για τους νέους παρά η διέξοδος των φασιστικών ομάδων ή το "κενό", ο θάνατος.

Αυτός ο κόσμος που έχει τα μάτια του θανάτου, είμαστε εμείς...

Δείτε λιγότερα

New York Times: Βιασμοί Παλαιστινίων σε ισραηλινές φυλακές

 

[ ARTI news / Κόσμος / 13.05.26 ]

---

Δημοσίευμα των New York Times αναφέρει ότι Παλαιστίνιοι -άνδρες και γυναίκες- που κρατούνται σε ισραηλινές φυλακές, υφίστανται σεξουαλικά βασανιστήρια από στρατιώτες, δεσμοφύλακες ακόμα και ανακριτές.

Έκθεση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) διαπίστωσε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις χρησιμοποιούν συστηματικά τη σεξουαλική βία ως μέσο για να εξευτελίσουν Παλαιστίνιες και Παλαιστίνιους κρατούμενους.

Έρευνα του δημοσιογράφου Nicholas Kristof στους New York Times περιλαμβάνει μαρτυρίες από Παλαιστίνιους άνδρες, γυναίκες, ακόμη και παιδιά, που υπέστησαν φρικτή σεξουαλική κακοποίηση.

Επίσης, οπτικό υλικό που ήρθε στο φως της δημοσιότητας κατέγραψε τον ομαδικό βιασμό Παλαιστίνιου κρατούμενου από Ισραηλινούς στρατιώτες σε κέντρο κράτησης,

Σύμφωνα με εκθέσεις της Euro-Med Human Rights Monitor, η σεξουαλική κακοποίηση, οι απειλές βιασμού και οι εξευτελισμοί χρησιμοποιούνται από στρατιώτες και εποίκους ως μέσο εκτοπισμού του παλαιστινιακού πληθυσμού από την Δυτική Όχθη.

Η έκθεση του ΟΗΕ αναφέρει ότι οι βιασμοί πραγματοποιούνται με τη σιωπηρή ενθάρρυνση της ανώτατης πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας του Ισραήλ.

Μάλιστα, ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ, Εχούντ Ολμέρτ, δήλωσε σε συνέντευξή του ότι δεν εκπλήσσεται από τις καταγγελίες, επιβεβαιώνοντας ότι διαπράττονται εγκλήματα πολέμου…

Ισραηλινός ιστορικός μιλάει στην Le Monde για την αδιαφορία της ισραηλινής κοινωνίας για την Γάζα

 

[ ARTI news / Κόσμος / 07.05.26 ]

---

Ομέρ Μπάρτοφ: «Είμαστε μάρτυρες μιας σιωπηρής αποδοχής, μιας παραίτησης, ακόμη και αδιαφορίας, από την πλευρά της ισραηλινής κοινωνίας απέναντι σε όσα συμβαίνουν στη Γάζα».

 Μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας το 2023, ο ιστορικός και ακαδημαϊκός Ομέρ Μπάρτοφ είναι ένας από τους πρώτους Ισραηλινούς διανοούμενους που προειδοποίησε για τον «κίνδυνο γενοκτονίας». Στη συνέχεια υποστήριξε ότι η γενοκτονία στη Γάζα επισυνέβη.

Στο δοκίμιό του, «Ισραήλ: Ένας Αγώνας Δρόμου Προς την Άβυσσο», εξετάζει τα αίτια της συνεχιζόμενης τραγωδίας και την αδιαφορία της ισραηλινής κοινωνίας μπροστά στα εγκλήματα που διαπράχθηκαν και διαπράττονται.

Ο Ισραηλινός ιστορικός, ειδικός στο Ολοκαύτωμα, σε συνέντευξή του στην γαλλική εφημερίδα «Le Monde», μιλάει για την άρνηση των εγκλημάτων που διαπράχθηκαν στη Λωρίδα της Γάζας εκ μέρους των Ισραηλινών και αποδίδει τη στάση τους αυτή στους εξής παράγοντες:

*Απόκρυψη από τα ΜΜΕ: τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης επιλέγουν συνειδητά να μην προβάλλουν τις εικόνες καταστροφής και τις φρικαλεότητες που διαπράττονται στη Γάζα. Ως αποτέλεσμα, οι πολίτες ζουν σε μια «φούσκα» όπου οι ενέργειες του στρατού παρουσιάζονται μόνο ως απαραίτητες για την ασφάλεια.

*Συλλογική άρνηση και δικαιολόγηση: Ο Μπαρτοφ επισημαίνει την εντυπωσιακή ικανότητα των Ισραηλινών να αγνοούν ή να δικαιολογούν τη συστηματική ισοπέδωση της Γάζας, παρουσιάζοντας τους εαυτούς τους αποκλειστικά ως θύματα (λόγω της 7ης Οκτωβρίου), γεγονός που τους εμποδίζει να δουν την ευθύνη για τη βία που ασκείται στο όνομά τους.

*Ο Μπάρτοφ στο βιβλίο του Israel: What Went Wrong? (2026), σημειώνει ότι ο Σιωνισμός έχει μετεξελιχθεί σε μια υπερεθνικιστική ((ethnonationalism), εξτρεμιστική ιδεολογία που απανθρωποποιεί τους Παλαιστίνιους, καθιστώντας την αδιαφορία για τη μοίρα τους δομικό στοιχείο της κρατικής ιδεολογίας. Αυτή η ιδεολογική μετατόπιση παραπέμπει στα ευρωπαϊκά εθνικιστικά και φασιστικά κινήματα του 20ού αιώνα που οδήγησαν σε εθνοκαθάρσεις, καθώς θεωρούν ότι η ύπαρξη του ενός έθνους απαιτεί την εξαφάνιση ή την πλήρη υποταγή του «άλλου».

 Ο Μπάρτοφ από τον Μάιο του 2024 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ενέργειες του Ισραήλ στη Γάζα συνιστούν γενοκτονία, τονίζοντας ότι η σιωπή και η αδιαφορία στο εσωτερικό της χώρας αποτελούν «προειδοποίηση για το μέλλον».

Ως ιστορικός μάλιστα του Ολοκαυτώματος επισημαίνει τις ανησυχητικές ομοιότητες μεταξύ του παρελθόντος και της σημερινής κατάστασης στη Γάζα. Αν και τονίζει ότι η Γάζα δεν είναι το Ολοκαύτωμα, εντοπίζει ωστόσο συγκεκριμένα μοτίβα συμπεριφοράς και ιδεολογίας που επαναλαμβάνονται.

Ο Μπάρτοφ συγκρίνει τη νοοτροπία ορισμένων Ισραηλινών στρατιωτών με εκείνη των Γερμανών στρατιωτών κατά την εισβολή στη Σοβιετική Ένωση. Όπως οι Γερμανοί στρατιώτες είχαν εσωτερικεύσει την προπαγάνδα ότι οι Σοβιετικοί ήταν «υπάνθρωποι», έτσι και τώρα η ρητορική του ισραηλινού κράτους παρουσιάζει όλους τους κατοίκους της Γάζας ως συνένοχους της Χαμάς. Οι στρατιώτες πιστεύουν ότι διεξάγουν έναν «πολιτισμικό πόλεμο» ενάντια σε βαρβάρους, γεγονός που τους επιτρέπει να διαπράττουν φρικαλεότητες χωρίς ηθικούς φραγμούς.

Ο Μπάρτοφ παρομοιάζει τις συνθήκες στη Γάζα με εκείνες των εβραϊκών γκέτο πριν από την «Τελική Λύση». Η συστηματική στέρηση τροφής, νερού και ιατρικής περίθαλψης, καθώς και ο συνωστισμός σε «ασφαλείς ζώνες» που αργότερα βομβαρδίζονται, θυμίζουν τη στρατηγική αποδυνάμωσης ενός πληθυσμού μέσω της πείνας και των ασθενειών. Επίσης η χρήση της πείνας ως όπλου παραπέμπει στην πολιορκία του Λένινγκραντ από τους Ναζί.

Ο «Διπλωματικός Σιδηρούς Θόλος» (κατά το αντίστοιχο του σιδηρού θόλου) είναι όρος που χρησιμοποιεί ο Μπάρτοφ για να περιγράψει την προστασία που παρέχουν οι ΗΠΑ και η Ευρώπη στο Ισραήλ. Παραλληλίζει δε τη στάση των Δυτικών με την ιστορική αδιαφορία των μεγάλων δυνάμεων κατά τη διάρκεια παρελθόντων γενοκτονιών, όπου η πολιτική σκοπιμότητα υπερτερούσε της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

 *Ο Ομέρ Μπάρτοφ είναι ιστορικός και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μπράουν (ΗΠΑ), ειδικός στη ναζιστική Γερμανία και το Ολοκαύτωμα. Το πρώτο του βιβλίο καταδεικνύει την εμπλοκή του γερμανικού στρατού στις ναζιστικές βαρβαρότητες στο Ανατολικό Μέτωπο, ξεκινώντας με τις σφαγές των Εβραίων ( Στρατός του Χίτλερ: Η Βέρμαχτ, οι Ναζί και ο Πόλεμος, επανέκδοση από τις Les Belles Lettres, 2024). Το βιβλίο «Ανατομία μιας Γενοκτονίας » (Plein Jour) , που εκδόθηκε το 2021, καταγράφει την καταστροφή των Εβραίων της Ανατολικής Γαλικίας (σημερινή δυτική Ουκρανία), της περιοχής από την οποία κατάγεται η οικογένειά του.

Ο ΝΕΟΣ ΔΙΕΘΝΙΣΜΟΣ

 

[ Γιώργος X. Παπασωτηρίου /artinews.gr/ 07.05.26 ]

---

Ρωτούσαν τον Έρικ Χομπσμπάουμ αν η τεχνικο-επιστημονική επανάσταση και η καταστροφή του περιβάλλοντος μπορούν να προκαλέσουν νέες εξεγέρσεις και η απάντησή του ήταν καταφατική.

Έλεγε όμως πως για να υπάρξει θετικό αποτέλεσμα, πρέπει η εξέγερση να ξεπεράσει το εθνικό επίπεδο και να γίνει διεθνής.

Η «αλλαγή» λοιπόν, ή θα είναι διεθνής ή θα είναι εκ προοιμίου αναποτελεσματική.

Τα σημερινά κινήματα -αν και το πεδίο πολιτικής δράσης παραμένει το έθνος-κράτος- θα πρέπει να αναγνωρίσουν την ανάγκη πολιτικής δράσης σε διεθνές επίπεδο, (αξιοποιώντας, κατά μεγάλο μέρος, την επανάσταση των τεχνολογιών της επικοινωνίας).

Ζούμε σε μία «μιντιακή κοινωνία», έλεγε ο Χομπσμπάουμ, κι αυτό πρέπει να το λαμβάνουν υπόψη οι εξεγερμένοι ώστε να δίνουν άμεσα τη μεγαλύτερη δημοσιότητα στις ενέργειές τους.

Δεν είναι φερ’ ειπείν δυνατόν οι αντιδραστικές ντιρεκτίβες των Βρυξελλών για τα εργασιακά δικαιώματα ή το ασφαλιστικό να μην βρίσκουν απέναντί τους ένα πανευρωπαϊκό κίνημα. Δεν μπορεί η αντίδραση για την καταστροφή του περιβάλλοντος να μην είναι παγκόσμια, αντίστοιχη δηλαδή στην οικονομική παγκοσμιοποίηση. Δεν μπορεί η γενοκτονία στη Γάζα και ο πόλεμος στην Μέση Ανατολή να μην προκαλεί την αντίδραση της παγκόσμιας κοινής γνώμης.

Ο Χομπσμπάουμ μιλούσε για το παράδειγμα του Μάη του 1968. Τότε ήταν η πρώτη φορά που οι ιδέες μιας εξέγερσης διαδόθηκαν παντού και εκδηλώθηκαν σε όλο τον κόσμο νεανικά κινήματα δίκην αλυσιδωτής αντίδρασης…

Γι' αυτό λέω πως χρειάζεται ένας "νέος διεθνισμός"...

Οδικός χάρτης στον καιρό της ακροδεξιάς και της ψηφιακής επανάστασης

 

[ Γιώργος X. Παπασωτηρίου /artinews.gr/ 06.05.26 ]

---

 Υπάρχει μια  παγκόσμια πολιτική κρίση. Για πρώτη φορά μετά από 20 χρόνια, τα αυταρχικά καθεστώτα έχουν πολλαπλασιαστεί. Βλέπουμε την αποδόμηση ακόμα και των αστικών δημοκρατικών κανόνων, τη διάβρωση των ελέγχων και των ισορροπιών… Όπως επισημαίνει ο Στ. Λίντμπεργκ, του Ινστιτούτου V-Dem στο Γκέτεμποργκ: «Για τον Όρμπαν στην Ουγγαρία, χρειάστηκαν περίπου τέσσερα χρόνια. για τον Βούτσιτς στη Σερβία, οκτώ χρόνια, και για τον Ερντογάν στην Τουρκία και τον Μόντι στην Ινδία, χρειάστηκαν περίπου 10 χρόνια, ενώ για να επιτευχθεί η καταστολή των δημοκρατικών θεσμών στις ΗΠΑ από τον Ντόναλντ Τραμπ χρειάστηκε μόλις ένας χρόνος».

Ο κόσμος βιώνει μια έξαρση βίας που δεν έχει ξαναδεί από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει εισέλθει στον πέμπτο χρόνο του, χωρίς να διαφαίνεται το τέλος του. Στη Γάζα, το Ισραήλ διαπράττει γενοκτονία... Στο Σουδάν, περισσότεροι από 13 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί και εκατοντάδες χιλιάδες έχουν σκοτωθεί. Σε δύο ημέρες τον περασμένο Οκτώβριο, στην πόλη Ελ Φασέρ σφαγιάστηκαν περίπου 10.000 άνθρωποι. Και μόλις φέτος, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν έναν παράνομο πόλεμο στο Ιράν που έχει σκοτώσει περισσότερους από 3.300 ανθρώπους, ενώ παράλληλα έχει προκαλέσει χάος στην παγκόσμια οικονομία. 

Ο κόσμος βρίσκεται πιο κοντά από ό,τι πιστεύαμε προηγουμένως σε ένα «σημείο χωρίς επιστροφή», μετά το οποίο η ανεξέλεγκτη υπερθέρμανση του πλανήτη δεν μπορεί να σταματήσει. Το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων απειλείται και οι πληθυσμοί της άγριας ζωής έχουν μειωθεί πάνω από 70% από το 1970. Οι φτωχότεροι υποφέρουν περισσότερο από την κλιματική καταστροφή. Ταυτόχρονα, η παγκόσμια συναίνεση σχετικά με την ανάγκη για επείγουσα δράση υπονομεύεται από δεξιούς λαϊκιστές.

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση για την Ανισότητα λιγότεροι από 60.000 άνθρωποι - το 0,001% του παγκόσμιου πληθυσμού - ελέγχουν τρεις φορές περισσότερο πλούτο από ολόκληρο το κατώτερο μισό της ανθρωπότητας. Η έκθεση αναφέρει ότι η ακραία συγκέντρωση πλούτου δεν είναι πλέον μόνο ένα οικονομικό ζήτημα. Είναι επίσης μια δημοκρατική τοξίνη που αποδυναμώνει την κοινωνική συνοχή και διαλύει τις κοινότητες.

Όλοι αναζητούν την κοινότητα. Μοναχικοί άνθρωποι, αποκομμένοι, συχνά καταφεύγουν στο διαδίκτυο, σε ανθρώπους που τους μιλάνε απευθείας, δίνοντάς τους απλές αφηγήσεις για το ποιος φταίει για τον πόνο τους: οι ελίτ, οι εργαζόμενες γυναίκες, οι Μουσουλμάνοι, τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, οι μετανάστες. Ταυτόχρονα, οι influencers των μέσων κοινωνικής δικτύωσης πλουτίζουν εξυμνώντας τον ατομικιστικό καπιταλισμό, τον μισογυνισμό, τα κρυπτονομίσματα – προσφέροντας μια κενή αίσθηση του ανήκειν.

Ο κόσμος αλλάζει προς το χειρότερο, αλλά οι πολιτικοί αδυνατούν να ανταποκριθούν και μιλούν για μερικά μερεμέτια και ρετούς εδώ κι εκεί.

Οι  κρίσεις επιδεινώνονται από την ψηφιακή επανάσταση. Βρισκόμαστε στη μέση μιας ιστορικής μετάβασης από τη μια εποχή στην άλλη. Στο πρόσφατο βιβλίο της, Don't Burn Anyone at the Stake Today, η Naomi Alderman υποστηρίζει πειστικά ότι αυτό που αντιμετωπίζουμε σήμερα είναι μια κρίση πληροφοριών, με πολύ λίγα προηγούμενα στην ανθρώπινη ιστορία. «Ζούμε σε ένα τσουνάμι δεδομένων», γράφει. Αλλά μας λείπουν οι «κοινωνικές και πληροφοριακές δομές […] για να το διαχειριστούμε».

Αυτό το παλιρροϊκό κύμα δεδομένων περιέχει πολλά πολύτιμα στοιχεία, αλλά αυτό δεν το εμποδίζει να είναι αποσταθεροποιητικό.

Ο κόσμος είναι γεμάτος κακούς παράγοντες που τροφοδοτούν ενεργά την κρίση της πληροφορίας. Κανείς δεν το γνωρίζει αυτό περισσότερο από τους δημοσιογράφους. Ένα μέτρο της σημασίας αυτού του έργου είναι το πόσο μακριά θα φτάσουν οι ισχυροί για να το σταματήσουν: μέσω λογοκρισίας ή νομικών διώξεων ή μολύνοντας το περιβάλλον της πληροφορίας με τη βοήθεια τρολ, bots και προπαγανδιστών, έτσι ώστε η αλήθεια να μη μπορεί να διακριθεί. («Πλημμυρίστε τη ζώνη με σκατά», όπως έλεγε ο ακροδεξιός σύμβουλος του Τραμπ, Steve Bannon)

Στην πιο ακραία μορφή της, οι αντίπαλοι της αλήθειας απλώς σκοτώνουν τους εχθρούς τους. Πέρυσι, 129 δημοσιογράφοι και εργαζόμενοι στα μέσα ενημέρωσης σκοτώθηκαν. Αυτός είναι ο υψηλότερος αριθμός από τότε που η Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων άρχισε να συλλέγει δεδομένα πριν από από 30 χρόνια. Πενήντα τέσσερις από τους νεκρούς είναι Παλαιστίνιοι δημοσιογράφοι στη Γάζα...

Δεν είναι τυχαίο ότι οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας διοικούνται από ένα πολύ στενό κομμάτι της ανθρωπότητας: πλούσιους άνδρες, με έδρα τη συντριπτική πλειοψηφία τους στη δυτική ακτή των ΗΠΑ. Αυτές οι εταιρείες λαχταρούν τεράστια κέρδη και δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία για το δημόσιο καλό. Οι περισσότερες είναι πρόθυμες να υποκύψουν στους δημαγωγούς, αν αυτό είναι καλό για τα κέρδη τους.

Η τεχνητή νοημοσύνη και τα deepfakes είναι πλέον τόσο ανεξέλεγκτα που δίνει την αίσθηση ότι ο εγκέφαλός μας δεν μπορεί πλέον να υπολογίσει τι βλέπει. Κάποτε μιλούσαμε για ψευδείς ειδήσεις. Τώρα η ίδια η πραγματικότητα είναι αυτή που μοιάζει ψεύτικη. Η πλειοψηφία των πολιτών του κόσμου αμφιβάλλει για την ικανότητά της να διακρίνει την αλήθεια από το ψέμα.

Πριν από τριάντα χρόνια, η Τόνι Μόρισον προειδοποίησε για ένα μέλλον στο οποίο η αγορά θα είχε καταπιεί την κοινωνία. Όταν «το μάρκετινγκ της ζωής ολοκληρωθεί», έγραψε, «θα βρεθούμε να ζούμε όχι σε ένα έθνος αλλά σε μια κοινοπραξία βιομηχανιών, και εντελώς ακατανόητο για εμάς, εκτός από αυτό που βλέπουμε μέσα από μια οθόνη σκοτεινή».

Σε ένα πρόσφατο άρθρο του Guardian, η Rebecca Solnit έγραψε για το πώς οι διευθύνοντες σύμβουλοι της Silicon Valley κηρύττουν ότι πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα στην «ευκολία, την αποτελεσματικότητα, την παραγωγικότητα, την κερδοφορία» πάνω απ' όλα. «Μας έχουν πει ότι το να βγαίνουμε στον κόσμο, να αλληλοεπιδρούμε με άλλους, είναι επικίνδυνο, δυσάρεστο, αναποτελεσματικό, χάσιμο χρόνου». «Έχουμε αποσυρθεί και μας λένε συνεχώς ότι αυτό είναι καλό, ενώ έχει αποδειχθεί κακό με χίλιους μικρούς τρόπους, αποδυναμώνοντας τη δημόσια ζωή και τους τοπικούς θεσμούς, απομονώνοντάς μας».

Μερικές φορές αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους στο διαδίκτυο σαν να είναι ήδη δημιουργημένοι από υπολογιστή.

Η υπόσχεση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει διαλυθεί σε μια τοξική ερημιά, γι’ αυτό έχει μεγάλη σημασία να χτίζουμε κοινότητες και να φιλοξενούμε συζητήσεις, άμεσες και με φυσική επικοινωνία. Να δημιουργούμε κοινότητες πραγματικών ανθρώπων και όχι τρολ και bots.  

Είμαστε παγκόσμιοι, αλλά ταυτόχρονα έχουμε ρίζες και υπάρχουμε μέσα σε συλλογικότητες.

Η Σιμόν Βέιλ (L’ enracinement, folio essays, Gallimard, 1949) επισημαίνει πως μία ανθρώπινη ύπαρξη έχει μία ρίζα από την πραγματική, ενεργητική και φυσική συμμετοχή της στην ύπαρξη μιας συλλογικότητας... Η φυσική συμμετοχή σημαίνει αυτόματα τον τόπο, τη γέννηση, το επάγγελμα, το ανθρώπινο περιβάλλον. Αλλά κάθε άνθρωπος έχει ανάγκη από ποικίλες ρίζες, όπως η ηθική, η πνευματική και διανοητική ζωή. Το γεγονός ότι η ανθρώπινη ύπαρξη έχει έναν αιώνιο προορισμό, επιβάλλει μία και μόνο υποχρέωση, αυτή του «σεβασμού». Η υποχρέωση δεν επιτελείται παρά εάν είναι πραγματικά εκφρασμένη μ’ έναν τρόπο πραγματικό κι όχι φανταστικό. Επιτελείται δηλαδή μέσω των επίγειων αναγκών του ανθρώπου. Οι Αιγύπτιοι πχ σκέφτονταν ότι μία ψυχή δεν μπορεί να δικαιωθεί μετά θάνατον εάν δεν μπορεί να πει: «Δεν άφησα κανέναν να υποφέρει από πείνα».

Όμως μερικές συλλογικότητες αντί να προσφέρουν τροφή, κανιβαλίζουν τις ψυχές. Εδώ έχουμε μία «κοινωνική ασθένεια» (σ.σ. η Βέιλ μιλάει για  τους ναζί), και η πρώτη υποχρέωση είναι να επιχειρήσουμε τη θεραπεία της, ίσως και χειρουργικά. Γι΄ αυτό τον φασισμό τσάκισέ τον που λέει και ο ποιητής.

Να ξανασυναντηθούμε λοιπόν στις συλλογικότητες, στους δρόμους, στις παρέες, στις πλατείες που διαδηλώνουμε κατά της γενοκτονίας στη Γάζα και κατά του πολέμου, στα πανηγύρια που στήνονται οι χοροί, στα τραγούδια και γύρω από τα τραπέζια της γιορτής εκεί όπου θυσιάζεται σαν σε πότλατς το περίσσιο που σώζει από τη βία της συσσώρευσης.

 

Επιλογές και σκέψεις από ένα άρθρο της αρχισυντάκτριας της Γκάρντιαν

https://www.theguardian.com/media/ng-interactive/2026/may/06/how-to-survive-the-information-crisis-we-once-talked-about-fake-news-now-reality-itself-feels-fake