Τα σημεία, τα σύμβολα και τα κύμβαλα...

 

[artinews/ 28.05.26 ]

---

 Η πραγματικότητα νικά πάντα τη σημειολογία, «η πραγματολογία νικάει πάντα τη σημασιολογία» γράφει ο Δημήτρης Χριστόπουλος στο artinews. Έτσι συμβαίνει, παρεκτός κι αν η σημειολογία γίνει πραγματικότητα!

Ο Ζαν Μποντριγιάρ διαπίστωσε έγκαιρα ότι το σοβαρότερο πρόβλημα της Δύσης δεν είναι η εμπορευματοποίηση του κόσμου αλλά η αισθητικοποίησή του, η κοσμοπολίτικη εκκοσμίκευσή του, ο μετασχηματισμός του σε εικόνες και η σημειολογική του οργάνωση. Η «δολοφονία της πραγματικότητας» σύμφωνα με τον Γάλλο στοχαστή είναι «το τέλειο έγκλημα», «το σπουδαιότερο γεγονός της σύγχρονης ιστορίας». Γι’ αυτό μην υποτιμάται την σημειολογία. Αυτή μπορεί να γίνει μια «πραγματικότητα» έστω και ως προσομοίωση. Έτσι κι ένας πολιτικός ηγέτης μπορεί να γίνει «αριστερός», ντυμένος τα «σύμβολα και τα σημεία» της αριστεράς.

Εξάλλου η κυκλοφορία, η αγορά, η κατανάλωση αντικειμένων-σημείων είναι ο κώδικας με τον οποίο ολόκληρη η κοινωνία μιλάει και επικοινωνεί.

Ο άνθρωπος-καταναλωτής, οφείλει να απολαμβάνει, οφείλει να είναι ευτυχισμένος, ερωτευμένος, ευφορικός, δυναμικός, συμμετοχικός, ενθουσιαστικός· ο πολλαπλασιασμός των σχέσεων και των επαφών του καθώς και η εντατική χρήση σημείων/αντικειμένων θα συστήσουν την αρχή της μεγιστοποίησης της ύπαρξής του, κατά το αντίστοιχο της μεγιστοποίησης του κέρδους και του παραδοσιακού καταναγκασμού για εργασία και παραγωγή.

Το περιβάλλον των ανθρώπων δεν είναι πλέον οι άλλοι άνθρωποι αλλά τα αντικείμενα και «όπως το λυκόπαιδο που γίνεται λύκος για να ζήσει μαζί με τους λύκους», έτσι κι εμείς γινόμαστε λειτουργικοί, όπως τα αντικείμενα. Η καταναλωτική κοινωνία συνιστά μία θεμελιώδη μετάλλαξη της οικολογίας του ανθρώπινου είδους, όπου όλα διέπονται πια από το νόμο της ανταλλακτικής αξίας. Δεν έχουμε πλέον φίλους, έχουμε μόνο ανάγκες.

Σύμφωνα με τον Μποντριγιάρ η νέα κοινωνική κατάσταση είναι η «υπερπραγματικότητα» των προσομοιώσεων που επιβάλλουν τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, όπου εικόνες και θέαμα αντικαθιστούν πλέον τον κόσμο του νοήματος, τις έννοιες της ταξικής σύγκρουσης και της παραγωγής.

Έτσι, ο μετανεωτερικός άνθρωπος, φυλακισμένος στο σύμπαν των θεαμάτων και των ομοιωμάτων, χάνει σε τέτοιο βαθμό την αίσθηση της εξωτερικής πραγματικότητας, ώστε η έννοια «πραγματικό» μοιάζει να μη σημαίνει πλέον τίποτε. Η ναρκωμένη και υπνωτισμένη συνείδηση, «σαγηνευμένη» από την εικόνα, βυθίζεται σ’ αυτόν τον ωκεανό του εικονικού όπου δεν ικανοποιείται με τίποτα, ούτε δεσμεύεται από τίποτα, καθώς ο καταναλωτισμός μας οδηγεί στα προϊόντα μιας χρήσης, στις εφήμερες ερωτικές σχέσεις «μιας χρήσης», καθώς η πραγματοποιημένη επιθυμία για ευτυχία αποδεικνύεται πάντα κατώτερη των προσδοκιών μας, μετακινούμενη συνεχώς και διαρκώς διαφεύγουσα από προϊόν σε προϊόν, από πρόσωπο σε πρόσωπο, από μόδα σε μόδα. Γι’ αυτό και ο άνθρωπος πρέπει να (μετα)κινείται συνεχώς, ακολουθώντας κατά πόδας τον κάθε φορά νέο φορέα(«άλογο») της επιθυμίας του.

Η βιομηχανική παραγωγή και η συνακόλουθη αφθονία θα επιφέρουν την «καπιταλιστική διόγκωση της επιθυμίας», αλλά αυτό δεν εξηγεί και τη ματαίωση που προκαλεί όχι η απώθηση αλλά η πραγματοποίηση της επιθυμίας, δηλαδή η κτήση. Αυτό το ανικανοποίητο, που κατατείνει στην απληστία, θα εκφραστεί στο όλο και πιο δυνατά, όλο και πιο ψηλά, όλο και πιο πολύ της διαφήμισης και εν γένει του εμπορικού μάρκετινγκ. Εφεξής, η «μόδα» και η «προγραμματισμένη απαρχαίωση» θα μικραίνουν διαρκώς τη διάρκεια ζωής ενός προϊόντος ώστε οι άνθρωποι-καταναλωτές να αγοράζουν καινούργια. Τα αυτοκίνητα πλέον δεν κατασκευάζονται με την προοπτική να διαρκέσουν μια ζωή, το ίδιο και η ένδυση, το ίδιο όλα. Αλλά το αυτοαναλωνόμενο πάθος δεν εξαντλείται σύμφωνα με τον Ρίτσαρντ Σένετ στην αγορά καταναλωτικών προϊόντων, καθώς έχει γίνει και αυτοσκοπός των επιχειρήσεων, που «αυτοκαταστρέφονται» διαρκώς για να ανασυσταθούν με νέες μορφές, με νέες διαρθρώσεις (αυτή είναι η περίφημη «δημιουργική καταστροφή» του Σουμπέτερ).

Τελικά, αυτό το νέο κυνήγι της απόλαυσης και της ευτυχίας στο δάσος της καταναλωτικής κοινωνίας θα γίνει ένα μανιακό κυνήγι φαντασμάτων. Η φαντασία και η επιθυμία θα διογκωθούν ακόμη περισσότερο λόγω της αυξημένης «αποξένωσης» των καταναλωτών-παραγωγών από το προϊόν. Αυτό από πρακτική άποψη σημαίνει ότι ο καταναλωτής δεν ξέρει πια την «ιστορία ενός προϊόντος»-δηλαδή την κοινωνική αφήγηση της πολιτισμικής παράδοσης από την οποία προέρχεται το προϊόν, κενό το οποίο θα καλύπτει κατά το δοκούν κάθε φορά η διαφήμιση-, δεν έχει αίσθηση των ιδιοτήτων του και των τεχνικών όρων παραγωγής του. Δεν είναι τυχαίο ότι σήμερα όλα τα αυτοκίνητα αλλά και όλα τα προϊόντα κατασκευάζονται με βάση την «πλατφόρμα» (σκελετό, μηχανή και αμάξωμα). Έχουμε δηλαδή τον ίδιο τύπο αυτοκινήτου στο οποίο επιβάλλονται κάθε φορά ελάχιστες διαφορές είτε για να καταστεί επώνυμο, προϊόν τουτέστιν μιας συγκεκριμένης εταιρίας, είτε ένα νέο μοντέλο. Αυτές οι «βελτιστοποιήσεις» αποκαλούνται από τις ίδιες της βιομηχανίες «χρύσωμα»(του ίδιου πάντα χαπιού). Ένα τέτοιο «χρύσωμα του χαπιού» έχουμε και με την δημιουργία των πολιτικών κομμάτων, όπου οι διαφορές σημειολογικά φαίνονται μεγάλες, αλλά πραγματολογικά είναι ασήμαντες

Ο ηγέτης, το πολιτικό κόμμα, όπως και κάθε άνθρωπος στην καταναλωτική κοινωνία αναγνωρίζεται από τους άλλους, αλλά και από τον ίδιο του τον εαυτό,  με βάση τις επιφανειακές, αλλά υπερτιμημένες, «βελτιστοποιήσεις» του ίδιου αμαξώματος. Τη διαφορά δεν θα την κάνει ο χαρακτήρας, η προσωπικότητα (το… αμάξωμα) του ατόμου αλλά το ντύσιμο, τα παπούτσια που φοράει, τα ρούχα, το αυτοκίνητο, το σπίτι. Η επιθυμία, όμως, αλλάζει συνεχώς φορέα. Για την ακρίβεια το προϊόν-ξενιστής θα γίνει μία Φεράρι, ή πιο χαμηλά ένα Άουντι ή ένα ζευγάρι παπούτσια. («Κατάλαβα ότι έπαψα να είμαι ερωτευμένη μαζί του όταν είδα τα φθηνά του παπούτσια», λέει η ηρωίδα της Ρεβέκας Μίλερ για τον μέχρι τότε σύντροφό της)

Από ένα σημείο και ύστερα γινόμαστε θεατές του θεάματος των συνεχώς μετακινούμενων επιθυμιών μας, του συνεχώς διαφεύγοντος εαυτού μας. Τα «κομμάτια» μας δεν συνδέονται με κάτι, δεν γίνονται ένα όλον, δηλαδή ένας ενιαίος εαυτός, αλλά επικεντρώνονται κάθε φορά σ’ ένα κομμάτι, ενώ τα υπόλοιπα, ο υπόλοιπος εαυτός μένει απ’ έξω ή αποκρύπτεται. Από εδώ προέρχεται η αποξένωση και η ανισορροπία.

Η διαρκής αλλαγή της επιθυμίας δεν επιτρέπει τη «δέσμευση» ούτε με πράγματα ούτε με πρόσωπα. Συνεπώς, όταν κάποιος επιβραδύνει ή στέκει ακίνητος, δηλαδή δεσμεύεται με διάρκεια σε κάτι ή κάποιον, μένει εκτός, απορρίπτεται, χάνεται, όντας πλέον αόρατος χωρίς τα κάθε φορά νέα σημεία και σύμβολα της ορατότητας που έχει ανάγκη το άτομο στην καταναλωτική κοινωνία. Η διαπροσωπική μας δέσμευση με κάποιον/α και η επιθυμία γι’ αυτόν συνυφαίνεται με τη συμβολική του βαρύτητα, η απώλεια της οποίας σημαίνει και την εξαφάνιση της επιθυμίας γι’ αυτόν/ήν. Αυτή η διαρκής κίνηση της επιθυμίας εξαφανίζει την οικειοποίηση της απώλειας, το πένθος και ενδεχομένως τον αναστοχασμό, καθώς το κενό καλύπτεται από νέες δέσμες επιθυμιών, που καλύπτονται με νέα σύμβολα και σημεία. Αυτή η συνεχώς επιταχυνόμενη μετακίνηση, αυτός ο ίλιγγος της επιθυμίας οδηγεί στη βουλιμία, αλλά και στην άλλη όψη της, την ανορεξία. Το άτομο οδηγείται έτσι είτε στην κρίση ταυτότητας, στο κενό, στην άβυσσο ασύνδετων, αδόμητων επιθυμιών είτε στη σύγχυση φαντασιακού και πραγματικού, δηλαδή στην τρέλα (όπου η πραγματικότητα και το φαντασιακό συμφύρονται και συγχέονται συνεχώς).

Τι απομένει; Τι θα μας σώσει;

Μια αντικαταναλωτική κουλτούρα που θα ισορροπήσει και θα εξορθολογίσει τις επιθυμίες, που θα μας απελευθερώσει από τα σημεία και τα σύμβολα, αλλά και τα αλαλάζοντα κύμβαλα. Γι’ αυτό μια πολιτική αλλαγή δεν μπορεί να γίνει χωρίς μια πολιτισμική αλλαγή, χωρίς μια νέα πολιτική και κοινωνική οικολογία…

Ο θερμικός εφιάλτης απαιτεί δράση

 artinews.gr 26.05.26 ]

---

 Οι πρωτοφανείς και ιστορικές θερμοκρασίες που καταγράφονται στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και τη δυτική Ευρώπη οφείλονται κυρίως στο μετεωρολογικό φαινόμενο του «θερμικού θόλου» (heat dome), που είναι ένας ισχυρός αντικυκλώνας (σύστημα υψηλής πίεσης) πάνω από τη δυτική Ευρώπη ο οποίος λειτουργεί σαν ένα «καπάκι» σε κατσαρόλα, πιέζοντας τον θερμό αέρα προς τα κάτω, συμπυκνώνοντάς τον και εξαναγκάζοντάς τον να θερμανθεί ακόμα περισσότερο.

Ο θερμικός θόλος τραβάει εξαιρετικά θερμές αέριες μάζες από τη Βόρεια Αφρική και την Ιβηρική Χερσόνησο και η υψηλή πίεση εμποδίζει τον σχηματισμό νεφών και βροχής, επιτρέποντας στον ήλιο να θερμαίνει ανεμπόδιστα το έδαφος επί μέρες.

 Οι επιστήμονες και οι μετεωρολογικές υπηρεσίες, όπως η Météo-France και το UK Met Office, τονίζουν ότι το φαινόμενο αυτό θα ήταν σχεδόν αδύνατο να συμβεί με τέτοια ένταση χωρίς την παγκόσμια υπερθέρμανση που οφείλεται στις ανθρώπινες δραστηριότητες όπως οι καύσεις ορυκτών για την δημιουργία ενέργειας, οι συνεχείς αποψιλώσεις (για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών, την κατασκευή τουριστικών συγκροτημάτων κ.ά.), όλα με σκοπό το κέρδος.

Και επειδή το «οξυγόνο» του καπιταλισμού είναι το κέρδος γι’ αυτό δεν μπορεί ο ίδιος να δώσει απάντηση στο πρόβλημα της οικολογικής καταστροφής. Ο καταστροφέας δεν μπορεί να είναι και ο "σωτήρας". Η περίφημη "πράσινη ανάπτυξη" και η ισορροπία μεταξύ οικονομίας και οικολογίας με τη διαμόρφωση «ορίων συσσώρευσης» του κέρδους είναι μία πλάνη στο πλαίσιο του καπιταλιστικού συστήματος. Συνεπώς η λύση είναι συνυφασμένη με την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου.

Η οικολογία, η κοινωνική δικαιοσύνη και η υγεία συνδέονται άρρηκτα και αποτελούν τα βασικά στοιχεία ενός αντι-καπιταλιστικού πολιτικού συνασπισμού ικανού να επιβάλει, εδώ και τώρα, ένα πρόγραμμα σωτηρίας της «ζωής». Επιβάλλεται άμεσα ένα τοπικό και συγχρόνως παγκόσμιο κίνημα της διευρυμένης πολιτικής και κοινωνικής οικολογίας, που θα περιλαμβάνει και τη σχέση του ίδιου του ανθρώπου με τη φύση. Αυτό σημαίνει μια νέα φιλοσοφία και στάση ζωής, σύμφωνα με την οποία ο άνθρωπος δεν θα είναι εκτός της φύσης (για να την ελέγχει και να την εκμεταλλεύεται) αλλά εντός της φύσης, ώστε να αντιλαμβάνεται ότι οι πληγές που επιφέρει σ’ αυτή είναι κυριολεκτικά τραύματα πάνω στο δικό του «σώμα». 

«Αν αυτό είναι ο άνθρωπος»-Επιβιώνοντας από τη βαρβαρότητα στις φυλακές του Ισραήλ

 [ ARTI news / Κόσμος / 24.05.26 ]

---

«Συγνώμη που επέζησα» γράφει ο Νάσερ Αμπού Σρούρ που ήταν έγκλειστος  σε ισραηλινές φυλακές από το 1993 έως το 2026, στο βιβλίο του «Η ιστορία ενός τοίχου» το οποίο γράφτηκε στη φυλακή και αναφέρεται στα βασανιστήρια και τη βαρβαρότητα που υφίστανται οι Παλαιστίνιοι κρατούμενοι από τους Ισραηλινούς.

Μου θύμισε το «Αν αυτό είναι ο άνθρωπος» του Πρίμο Λέβι, του Εβραίου νομπελίστα επιζήσαντα του Ολοκαυτώματος που αναφέρεται στις τεχνικές αποανθρωποποίησης που χρησιμοποιούσαν οι ναζί εναντίον των Εβραίων. Για την αποανθρωποίηση που επιβάλλουν στους Παλαιστίνιους οι Ισραηλινοί του Νετανιάχου, γράφει ο Νάσερ Αμπού Σρούρ:  

«Για 31 χρόνια υπέμεινα μια βασανιστική, αν και αμετάβλητη, ρουτίνα σε διάφορες ισραηλινές φυλακές -σημειώνει. Κάθε μέρα έμοιαζε με επανάληψη της προηγούμενης, όπου κι αν βρισκόμουν. Τώρα, όλα άλλαζαν εντελώς. Δεν ήταν πλέον δυνατό να προβλέψω τι θα μπορούσε να συμβεί. Κάθε ώρα έφερνε χιλιάδες πιθανότητες, όλες κακές.

Το νέο καθεστώς μπορεί να είχε επιβληθεί από τον Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, τον υπουργό εθνικής ασφάλειας. Αλλά οι σωφρονιστικές αρχές ενεργούσαν και με δική τους πρωτοβουλία. Η μεταμόρφωσή τους ήταν πιο σοκαριστική...

Πριν από τον πόλεμο, οι φρουροί και οι κρατούμενοι συνυπήρχαν – αν όχι φιλικά, τουλάχιστον χωρίς βία. Αυτή η ισορροπία ήταν αποτέλεσμα δεκαετιών οργάνωσης. Αντιμέτωποι με επανειλημμένες διαμαρτυρίες και απεργίες πείνας, η Ισραηλινή Υπηρεσία Φυλακών είχε κάνει παραχωρήσεις – επισκέψεις συγγενών, πρωινή άθληση, εξ αποστάσεως εκπαίδευση, ένα κυλικείο – έστω και μόνο για να διευκολύνει τη δική τους δουλειά. Θα μπορούσε κανείς να περιγράψει τη συμφωνία μας ως μια ακόμη «ηρεμία σε αντάλλαγμα για ηρεμία». Εγώ ο ίδιος ήμουν φιλικός με ορισμένους φρουρούς.

Όλη αυτή η ιστορία ξεχάστηκε από τη μια μέρα στην άλλη. Κάθε αίσθηση οικειότητας μεταξύ μας εξαφανίστηκε. Οι δεσμοφύλακες σταμάτησαν να μας μιλάνε... Οι ανθρώπινες εκφράσεις εξαφανίστηκαν από τα πρόσωπά τους, τα οποία έγιναν ψυχρά σαν πέτρα. Ήταν σαν να έπαιρναν νέα πρόσωπα. Όταν ρώτησα έναν φρουρό, έναν Δρούζο, γιατί οι συνάδελφοί του συμπεριφέρονταν παράξενα, απάντησε: «Κάνε ό,τι λέμε! Από τώρα και στο εξής, δεν πρόκειται να ζητήσουμε συγγνώμη! Τέλος στο έλεος!» […]

Αν η αδιαφορία ήταν οδυνηρή, η βία ήταν τρομακτική. Τρεις μήνες μετά την έναρξη του πολέμου, η ταυτότητα «φρουρός» αφαιρέθηκε από το μπροστινό μέρος των στολών και αντικαταστάθηκε με τη λέξη «πολεμιστής» – με μεγάλα γράμματα. Αυτή η νέα περσόνα είχε άμεσο αποτέλεσμα. Οι πολεμιστές συμπεριφέρονταν σαν να είχαν αναλάβει θανατηφόρες αποστολές στην πρώτη γραμμή.

Επιτίθονταν σε κρατούμενους για την παραμικρή παράβαση, πραγματική ή φανταστική. Μας στόχευαν παντού - στο κεφάλι, στα πόδια, στο στήθος, στο πρόσωπο - και μας επιτίθονταν με τα πάντα: μπαστούνια, γκλομπ, δακρυγόνα, ηλεκτροσόκ, σφαίρες από καουτσούκ και πραγματικά πυρά. Μερικές φορές όρμησαν στα κελιά, ξυλοκόπησαν κρατούμενους, τους έδεσαν με αλυσίδες - και μετά τους έσερναν στην αυλή της φυλακής ξυλοκοπώντας μας αδιάκοπα. Συχνά, συνοδεύονταν από ένα τεράστιο σκυλί που επιτίθετο σε αλυσοδεμένους κρατούμενους και άφηνε αιμορραγούσες πληγές στο σώμα μας... […].

Συντρίβοντας τα σώματά μας, οι αρχές της φυλακής διέλυσαν και το ηθικό μας. Μέσα από το νέο καθεστώς συνεχούς βίας και αυθαίρετης τιμωρίας, μας ενστάλαξαν έναν συντριπτικό και αποβλακωτικό φόβο. Απολύτως επικεντρωμένοι στην επιβίωσή μας, απομονωθήκαμε ο ένας από τον άλλον, μια διαλυμένη ομάδα ατόμων που ήταν μόνο βιολογικά ζωντανά. Μας απέκοψαν επίσης εντελώς από τον έξω κόσμο: ούτε τηλεόραση ούτε εφημερίδες. Ήταν σαν να ζούσαμε σε ένα απομακρυσμένο νησί. Ο χρόνος δεν προχωρούσε μπροστά, αλλά συσσωρευόταν, στοιβαζόταν, μέχρι που μετατράπηκε σε μια βαριά μάζα που συνέθλιβε τα σώματά μας κάτω από το βάρος του.

Αν και παρακολουθούσαμε άτσαλα τις ειδήσεις σε μερικά κρυφά ραδιόφωνα, δεν μπορούσαμε να συλλάβουμε το μέγεθος και τη φρίκη της γενοκτονίας. Αρχίσαμε να καταλαβαίνουμε μόνο ένα πρωί, έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου, όταν οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι σε κάθε οικοδομικό τετράγωνο κρέμασαν ένα μεγάλο πανό, μήκους περίπου 4,5 μέτρων, με μια εικόνα της Λωρίδας της Γάζας, καμένης και κατεδαφισμένης. Οι λέξεις «Η Νέα Γάζα» ήταν τυπωμένες πάνω από την εικόνα.

Η φυλακή Όφερ βρίσκεται στη θέση ενός πρώην στρατιωτικού στρατοπέδου, περίπου μισή ώρα με το αυτοκίνητο από τη Ραμάλα. Τα 15 τετράγωνά της φιλοξενούσαν περίπου 700 κρατούμενους όταν ξεκίνησε ο πόλεμος. Μόνο ο Θεός ξέρει πόσος είναι αυτός ο αριθμός τώρα. Οι μαζικές συλλήψεις ξεκίνησαν λίγο-πολύ αμέσως και δεν σταμάτησαν ποτέ. Κάποτε ήμασταν επτά άτομα σε ένα κελί. Τελικά γίναμε 14. Κοιμόμασταν εναλλάξ στο πάτωμα.

Ένας από τους νέους κρατούμενους ήταν ο ξάδερφός μου, ο Μοχάμεντ Ραφάτ Αμπού Σρούρ. Πυροβολήθηκε στο γόνατο από έναν Ισραηλινό στρατιώτη ενώ  συμμετείχε σε μια διαδήλωση πολιτών στη Βηθλεέμ κατά του πολέμου. Το ίδιο βράδυ, οι φίλοι του τον πήγαν στο νοσοκομείο, όπου υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση. Αφού πήρε εξιτήριο τρεις ημέρες αργότερα, επέστρεψε σπίτι. Η αστυνομία τον συνέλαβε το ίδιο βράδυ και τον έστειλε στο Όφερ, όπου κατέληξε στο μπλοκ μου. Παρόλο που δεν μπορούσε να στηριχθεί και στα δύο πόδια, δεν του παρείχαν πατερίτσες. Για εβδομάδες, πηδούσε παντού στο ένα πόδι, τυλιγμένος σε επιδέσμους. Αβοήθητος, τον παρακολουθούσα να διασχίζει τον διάδρομο με αυτόν τον τρόπο.

Ο Μοχάμεντ δεν έλαβε σχεδόν καμία ιατρική φροντίδα, ούτε καν για να αλλάξει τους επιδέσμους του. Τον ακούγαμε να φωνάζει για βοήθεια. «Παρακαλώ κάντε κάτι», φώναζε. «Ο πόνος είναι φρικτός, είναι αφόρητος». Κάποτε, ένας διασώστης ήρθε στο κελί του και του είπε: «Σκάσε. Μπορείς να πεθάνεις. Γιατί δεν πεθαίνεις απλώς;» Άλλοι τραυματίες και άρρωστοι κρατούμενοι υπέφεραν παρόμοια. Οι αρχές ακύρωσαν όλες τις επεμβάσεις που είχαν προγραμματιστεί πριν από τον πόλεμο, ακόμη και για εκείνες που χρειάζονταν άμεση χειρουργική επέμβαση. Αρνήθηκαν επίσης τη χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής σε όποιον αρρώσταινε ξανά...

Ένας κρατούμενος αρρώστησε τόσο πολύ που δεν μπορούσε να περπατήσει, ή ακόμα και να σηκωθεί από το κρεβάτι. Όταν οι φρουροί απαίτησαν να εμφανιστεί για την ώρα του προαυλισμού, οι συγκρατούμενοί του τον μετέφεραν έξω σε μια κουβέρτα και τον ξάπλωσαν στο έδαφος. Ένας εξαιρετικά σκληρός φρουρός απαίτησε να περπατήσει, παρά τις παρακλήσεις των άλλων κρατουμένων. Ο άντρας με κάποιο τρόπο σηκώθηκε όρθιος, παραπατούσε για ένα ή δύο λεπτά και μετά κατέρρευσε. Μέσα σε μια εβδομάδα, πέθανε.

Ακόμα και οι υγιείς κρατούμενοι σύντομα αρρώστησαν εξαιτίας του φαγητού. Πριν από τον πόλεμο, είχαμε κάτι που προσέγγιζε μια ισορροπημένη διατροφή. Μας σέρβιραν τρία γεύματα την ημέρα, με πρωτεΐνη (είτε ψάρι είτε κρέας), υδατάνθρακες (ρύζι ή ψωμί) και φρούτα. Δεν ήταν αρκετά, αλλά αναπληρώναμε την έλλειψη μαγειρεύοντας μόνοι μας σε εστίες μαγειρέματος. Κάθε μήνα οι οικογένειές μας μπορούσαν να μας στείλουν έως και 1.200 σέκελ, τα οποία ξοδεύαμε σε μια καντίνα που πουλούσε βασικά είδη παντοπωλείου, σοκολάτες και αναψυκτικά. […]

Η πείνα έγινε μέρος της ύπαρξής μου. Ποτέ δεν ήμουν εκτός πείνας. Το βάρος μου τελικά έπεσε στα 52 κιλά. Θα μπορούσες να μου σπάσεις τα κόκαλα με μια γροθιά. […]

Δύο χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου και 33 χρόνια μετά την καταδίκη μου σε ισόβια κάθειρξη, αφέθηκα ξαφνικά ελεύθερος με την ανταλλαγή κρατουμένων τον Οκτώβριο του 2025. Θα έπρεπε να νιώθω πανευτυχής, αλλά αντίθετα ένιωσα μουδιασμένος. Τις πρώτες μέρες της απελευθέρωσής μου, άρχισα να ανακαλύπτω τι είχε γίνει στη Γάζα. Είδα τις φωτογραφίες, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων με νεκρά παιδιά. Άκουγα φωνές να έρχονται κάτω από τα ερείπια των σπιτιών, από ανθρώπους χωρίς στέγη στο τσουχτερό κρύο. Η κλίμακα της καταστροφής και των δολοφονιών φαινόταν αδιανόητη, κι όμως αυτή ήταν η πραγματικότητα. Καθισμένος σε ένα πολυτελές δωμάτιο ξενοδοχείου στο Κάιρο, περιτριγυρισμένος από νέες συσκευές που δεν ήξερα πώς να χειρίζομαι, δεν μπορούσα να δώσω εξηγήσεις για την κατάσταση του κόσμου γύρω μου και για όλα όσα είχαν συμβεί κατά τη διάρκεια του πολέμου. Οι βάρβαρες σκηνές μέσα στις φυλακές ξεπεράστηκαν και ακυρώθηκε κάθε νόημα στην ελευθερία μου.

Πώς μπορεί κάποιος να είναι ελεύθερος αλλά στην εξορία, έξω από τα σύνορα της πατρίδας του; Τι μπορεί να σημαίνει απελευθέρωση εν μέσω μιας γενοκτονίας; Μετά από αυτό που έκανε το Ισραήλ στη Γάζα, ποιο είναι πιο δύσκολο: θάνατος ή επιβίωση; Αυτά τα ερωτήματα ήταν δίπλα σε πολλά άλλα. Έπρεπε να ανακτήσω τη χρήση της γλώσσας μου για να έχω κάποια ευκαιρία να τα απαντήσω.

[…]Μπορεί να μην καταφέραμε να κερδίσουμε τα πολιτικά μας αιτήματα, αλλά πετύχαμε μια κατάσταση αξιοπρέπειας και ενότητας. Η αλληλεγγύη μας ήταν το μεγαλύτερο πλεονέκτημά μας - γι' αυτό και οι αρχές την στοχοποίησαν μόλις ξεκίνησε ο πόλεμος. Κάθε επίδειξη συλλογικής δράσης αντιμετωπίζονταν με ένα συντριπτικό κύμα βίας. Αν ένας κρατούμενος ξυλοκοπούνταν και οι συγκρατούμενοί του προσπαθούσαν να παρέμβουν, δέχονταν και αυτοί επίθεση. (Οι συγκρατούμενοι μαζεύονταν γύρω από το λεπτό μου σώμα όταν οι φρουροί μας χτυπούσαν, μέχρι που η τιμωρία γινόταν υπερβολική.) Επειδή ο παραμικρός ήχος ή η χειρονομία μπορούσε να ερμηνευτεί ως διαμαρτυρία, σύντομα αρχίσαμε να σιωπούμε καθώς διαπράττονταν φρικαλεότητες σε απόσταση ακοής ή μπροστά στα μάτια μας. Η επιβίωση έγινε το μόνο μας σύνθημα. Κάθε κρατούμενος έπρεπε να προστατεύει τον εαυτό του συνεχώς, με όποιον τρόπο ήταν δυνατό. Αναγκασμένοι να σώσουμε τους εαυτούς μας ως άτομα, χάσαμε τους συλλογικούς μας δεσμούς.

Ακόμα χειρότερα, στραφήκαμε ο ένας εναντίον του άλλου. Ένα βράδυ, γύρω στις 3 π.μ., με ξύπνησε ο ήχος του συγκάτοικού μου που σέρνονταν τριγύρω. Πήρε τα δύο κομμάτια ψωμιού που είχα κρύψει κάτω από το κρεβάτι μου και τα έφαγε. Ήμουν ανίκανος να δράσω. Ως ψηλός και γεροδεμένος τύπος, θα μπορούσε εύκολα να με είχε νικήσει.

Διάβαζα την "Τύφλωση" όταν συνέβη η 7η Οκτωβρίου. Το μυθιστόρημα του Ζοζέ Σαραμάγκου διαδραματίζεται σε ένα υπερπλήρες, βρώμικο άσυλο κατά τη διάρκεια μιας επιδημίας στην οποία όλοι χάνουν μυστηριωδώς την όρασή τους. Απεικονίζει πώς η κοινωνική ιεραρχία και η δίψα για εξουσία επιβάλλονται, σε έναν διεστραμμένο βαθμό, όταν οι άνθρωποι είναι στοιβαγμένοι μαζί σε πλήρη απομόνωση. Έζησα αυτή τη διαδικασία από πρώτο χέρι τους μήνες που ακολούθησαν. Είδα πώς οι άνθρωποι μεταμορφώνονταν από την ακραία καταπίεση και τον φόβο, σε σημείο που συμπεριφέρονταν με τρόπους που τους έκαναν αγνώριστους.

[…]Οι καβγάδες έγιναν τακτικοί. Ξέσπασαν για μικρές διαφωνίες: μια μερίδα μαρμελάδας που δεν είχε μοιραστεί σωστά, ένα ντους που διήρκεσε περισσότερο από τέσσερα λεπτά (κάτι που θα εμπόδιζε άλλους κρατούμενους να πάρουν τη σειρά τους), μια δυνατή προσευχή που μπορεί να προκαλούσε την οργή του φρουρού. Αρχικά, προσπάθησα να εκτονώσω τους καβγάδες, επειδή αναπόφευκτα κατέληγαν σε συλλογική τιμωρία. Ως ένας από τους μεγαλύτερους και πιο σεβαστούς κρατούμενους, οι συγκρατούμενοί μου είχαν την τάση να με ακούνε. Μέχρι που μια μέρα προσπάθησα να χωρίσω σωματικά δύο άντρες που χτυπιόντουσαν ο ένας τον άλλον σε μια άγρια ​​φρενίτιδα. Δέχτηκα μια αδέσποτη γροθιά στο πρόσωπο και έπεσα κάτω από τη δύναμη. Όταν συνήλθα, οι παντόφλες μου ήταν σκισμένες. Μια καταστροφή. Οι παντόφλες ήταν πολύτιμες στη φυλακή: χωρίς ένα ζευγάρι, δεν μπορείς να περπατήσεις μέσα από τις βρώμικες τουαλέτες. Έπρεπε να περιμένω μήνες πριν εξασφαλίσω μια αντικατάσταση, από έναν κρατούμενο που επρόκειτο να αποφυλακιστεί.

Η αυλή ήταν τόπος συχνών συγκρούσεων. Μια κίτρινη γραμμή χαράσσονταν παράλληλα με τους τέσσερις τοίχους της, κόβοντας το ένα τρίτο της συνολικής έκτασης. Αν κάποιος περνούσε τη γραμμή, τιμωρούνταν όλοι: είτε μας έστελναν πίσω στα κελιά μας είτε μας αναγκάζονταν να ξαπλώνουμε με τις μύτες μας σφιχτά στο έδαφος. Αν γύριζες έστω και λίγο το πρόσωπό σου, σε μια προσπάθεια να ακουμπήσεις το μάγουλό σου στο έδαφος και να εκτονώσεις την πίεση, ακολουθούσε ξυλοδαρμός. […]

Οι φρουροί ήταν το μόνο που βλέπαμε και ακούγαμε. Η απειλητική τους παρουσία ήταν το μόνο σημάδι ότι υπήρχαμε στον χρόνο και τον χώρο. Αν έφευγαν για λίγες στιγμές, χάναμε τον προσανατολισμό μας. Ήταν σαν να εξαφανιζόμασταν όταν δεν ήμασταν στο βλέμμα τους, σαν να εξατμιζόμασταν όταν δεν μας χτυπούσαν.

Οι αρχές της φυλακής μας απογύμνωσαν από την ανθρώπινη φύση μας και μας φέρθηκαν σαν ζώα – συγκεκριμένα, σαν ζώα σε ένα επιστημονικό πείραμα. Ήμασταν απλώς βιολογικά πλάσματα, στα οποία δεν επιτρεπόταν πλέον να συμμετέχουμε στην ανθρώπινη κουλτούρα, κάτι που θα μπορούσε να ενδυναμώσει την αποφασιστικότητά μας. Μας κρατούσαν πεινασμένους, παραβίαζαν τον ύπνο μας με επιθεωρήσεις, εξέθεταν το σώμα μας στο κρύο. Έλεγχαν τα συναισθήματά μας διασφαλίζοντας ότι δεν είχαμε τίποτα για το οποίο να νιώθουμε ευτυχισμένοι. Διαχειρίζονταν τη σωματική μας ανάρρωση κρατώντας τις πληγές μας ανοιχτές και να αιμορραγούν. Χώριζαν τη νύχτα από την ημέρα συγχέοντας τους κιρκαδικούς μας ρυθμούς. Καθόριζαν ποιος ζούσε και ποιος πέθαινε – και σκότωναν κάθε επιθυμία για ζωή.

Μία φορά τον μήνα με πήγαιναν να συναντήσω τη δικηγόρο μου, τη Νάντια, η οποία προσπαθούσε να ασκήσει έφεση κατά της ισόβιας ποινής μου. Ήταν ένα ταξίδι περίπου 150 μέτρων από το κελί μου μέχρι το δωμάτιο όπου μιλούσαμε. Με έδεναν τόσο σφιχτά στους καρπούς και τον αστράγαλο που μέχρι να φτάσω εκεί, αναπόφευκτα αιμορραγούσα. (Τα σημάδια είναι ακόμα στο σώμα μου.) Σε όλη τη διάρκεια, υπέφερα από συνεχή χτυπήματα. Μια φορά, ξέχασαν να σταματήσουν να με χτυπούν πριν μπούμε στο δωμάτιο. Η Νάντια ήταν απελπισμένη. «Γιατί τον χτυπάς;» ούρλιαξε.

«Ξέχασέ το», της ψιθύρισα μόλις κάθισα. «Μην πεις λέξη. Είσαι εδώ τώρα, οπότε δεν θα κάνουν τίποτα. Αλλά μόλις φύγεις, δεν θα με λυπηθούν».

[…]Δεκάδες κρατούμενοι, άνδρες και γυναίκες, βιάστηκαν ή κακοποιήθηκαν σεξουαλικά, αν και η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των εγκλημάτων δεν έχει αναφερθεί, επειδή τα θύματα φοβόντουσαν...

Αυτές οι συνθήκες εξακολουθούν να ισχύουν στις φυλακές του Ισραήλ…

Ήμουν εντελώς απροετοίμαστος όταν ένας φρουρός εμφανίστηκε στο κελί μου με τα νέα. «Αμπού Σρούρ, πρόκειται να αποφυλακιστείς», είπε. «Ετοιμαστείτε. Έχετε δύο λεπτά για να μαζέψετε τα πράγματά σας». Η απάντησή μου ήταν βαρετή και μηχανική. Εκ των υστέρων, ζηλεύω τους κρατούμενους που πανηγύρισαν όταν έμαθαν για την ελευθερία τους. Καθώς μάζευα σιωπηλά τα λίγα μου πράγματα, οι συγκρατούμενοί μου πετάχτηκαν από χαρά, δόξασαν τον Αλλάχ, με φίλησαν στα μάγουλα. Τότε άρχισαν οι παρακλήσεις: Νάσερ, μπορώ να πάρω τις παντόφλες σου; Νάσερ, σε παρακαλώ, χρειάζομαι μια πετσέτα. Παραλίγο να χτυπηθούν πάνω στα πουκάμισά μου. Ήταν πάντα έτσι όταν αποφυλακιζόταν ένας κρατούμενος: ένα ακόμη σημάδι του πώς το ένστικτο επιβίωσης μας είχε μεταμορφώσει…

«Θεέ μου, υπάρχει ένας ουρανός!» – αυτή ήταν η πρώτη πρόταση που πέρασε από τα χείλη μου στην άλλη πλευρά. Η γη, τα δέντρα, τα πουλιά, τα αυτοκίνητα, τα σπίτια – ήταν όλα τόσο μεγάλα και με γέμισαν με τέτοιο θαυμασμό, σαν να μην τα είχα ξαναδεί ποτέ. Κοιτάζοντας στον μεγάλο καθρέφτη που χρησιμοποιεί ο οδηγός για να παρακολουθεί τους επιβάτες, είδα το πρόσωπό μου για πρώτη φορά μετά από 18 μήνες.

Έπρεπε να χρησιμοποιήσω και τις πέντε αισθήσεις μου για να αντιληφθώ την πληθώρα των λεπτομερειών γύρω μου. Κατά τη διάρκεια των τριών δεκαετιών μου στη φυλακή, είχα εγκαταλείψει τις αισθήσεις μου, οι οποίες ήταν σαν αλυσίδες που με εμπόδιζαν να δώσω νέα και διαφορετικά νοήματα στην περιορισμένη μου ύπαρξη. Η φαντασία έγινε η έκτη και πιο σημαντική αίσθηση - αυτή που έκανε τον πόνο της φυλάκισης υποφερτό και που επέτρεπε την πράξη της γραφής. Οι αισθητηριακές λεπτομέρειες που με επέστρεφαν στον ευρύτερο κόσμο διέκοψαν την ανάκτηση της γλώσσας, με έναν νέο τρόπο. […]

Αποφάσισα να γράψω επειδή τα πράγματα δεν βρίσκουν ύπαρξη έξω από τα όρια της γλώσσας, ούτε καν η γενοκτονία. Πρέπει να γράψω για τη σφαγή στη Γάζα· για τους πεινασμένους άνδρες, γυναίκες και παιδιά της· για την πνιγμένη θάλασσά της και για την ικανότητά της να ανακάμψει· για την αδιαφορία του κόσμου για ό,τι έχει συμβεί εκεί και ό,τι εξακολουθεί να συμβαίνει εκεί· για το πώς οι μεγάλες δυνάμεις μόλις που αναγνωρίζουν αυτό το έγκλημα. Πρέπει να γράψω για τους Παλαιστίνιους κρατούμενους, επειδή ένας πόλεμος εξακολουθεί να διεξάγεται εναντίον τους· οι ισραηλινές σωφρονιστικές αρχές δεν έχουν ακόμη κηρύξει «εκεχειρία».

Πρέπει να γράψω για να ομολογήσω την επιθυμία μου να σταματήσω να ζητώ συγγνώμη από τη Γάζα και τους Παλαιστίνιους κρατούμενους για κάθε ανάσα που παίρνω, για κάθε νήμα φωτός που αγγίζει το πρόσωπό μου και για όλο τον χώρο που μου έχει ανοίξει. Αυτό κάνω τους τελευταίους επτά μήνες. Δεν έχω σταματήσει ποτέ να ζητώ συγγνώμη από τη Γάζα και τους Παλαιστίνιους κρατούμενους για την επιβίωσή μου.»

 

https://www.equator.org/articles/why-don-t-you-just-die-srour

Αφγανιστάν: Πωλούν τα παιδιά τους για λίγο αλεύρι

[ ARTI news /19.05.26 ]

---

 «Γονείς πουλούν τα παιδιά τους στο Αφγανιστάν» διαβάζω στην ηλεκτρονική σελίδα του BBC.

Για σωθούν τα παιδιά που πεινούν, πωλούν κάποια από αυτά. Το τραγικό φαινόμενο δεν είναι καινούργιο. Τώρα επιδεινώθηκε λόγω διακοπής της βοήθειας από τις ΗΠΑ και τους άλλους δυτικούς «δωρητές».

Το ρεπορτάζ αναφέρει την πώληση παιδιών λόγω φτώχειας, περιγράφει την τραγωδία, την φοβερή πείνα, που σε ορισμένες περιπτώσεις γίνεται λιμός, αλλά δεν αναφέρει σε ποιους πωλούνται τα παιδιά και ποια είναι η μοίρα τους.

Οι απελπισμένοι γονείς αναγκάζονται να πουλήσουν τα παιδιά τους σε πλούσιους για 300-500 δολάρια, οι οποίοι τα χρησιμοποιούν από την ηλικία ακόμη και των πέντε χρόνων σε διάφορες εργασίες κυριολεκτικά σαν σκλάβους (τουβλοποιεία, κουβαλητές βαριών φορτίων, βιομηχανία χαλιών, αγροτικές εργασίες, οικιακοί βοηθοί (υπηρέτες) σε σπίτια πλούσιων οικογενειών, όπου συχνά στερούνται την ελευθερία τους).

Τα αγόρια που αγοράζονται συχνά από πλούσιους εμπόρους, πέφτουν θύματα της απαγορευμένης αλλά υπαρκτής πρακτικής «Bacha bazi» (παιχνίδι με αγόρια). Τα αγόρια αναγκάζονται να ντύνονται με γυναικεία ρούχα και να χορεύουν για την ψυχαγωγία ανδρών. Στη συνέχεια, κρατούνται ως σεξουαλικοί σκλάβοι, με την κατοχή τους να θεωρείται «σύμβολο κοινωνικού στάτους» και δύναμης για τον ιδιοκτήτη τους. Τα αγόρια χρησιμοποιούνται επίσης σαν μεταφορείς (βαποράκια) ναρκωτικών ή όπλων στις συνοριακές γραμμές. Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα, τα μικρά αγόρια μεταπωλούνται ή παραδίδονται σε εξτρεμιστικές ομάδες για κατήχηση και στρατιωτική εκπαίδευση (παιδιά-στρατιώτες)

Τα μικρά κορίτσια που αγοράζονται από εξαθλιωμένες οικογένειες σε χαμηλή τιμή, μεταπωλούνται με σημαντικό κέρδος ως νύφες σε πλούσιους ηλικιωμένους άνδρες εντός του Αφγανιστάν. Σε πολλές περιπτώσεις, οι έμποροι φυγαδεύουν τα μικρά κορίτσια σε γειτονικές χώρες και πωλούνται σε δίκτυα trafficking ή ως νύφες σε ηλικιωμένους.

«Ο πατέρας μου με πούλησε γιατί δεν έχουμε ψωμί.... Με πούλησε σε έναν ηλικιωμένο γι' αυτό», εξηγεί η εννιάχρονη Παρουάνα.

Το ρεπορτάζ του BBC είναι από την επαρχία Γκορ του Αφγανιστάν παραθέτει τις μαρτυρίες πολλών πατεράδων.

«Ζω με τον φόβο ότι τα παιδιά μου θα πεθάνουν από την πείνα» λέει ένας από αυτούς.

Η χώρα αντιμετωπίζει τώρα επίπεδα ρεκόρ πείνας, με 4,7 εκατομμύρια - περισσότερο από το ένα δέκατο του πληθυσμού του Αφγανιστάν - να εκτιμάται ότι βρίσκονται ένα βήμα μακριά από τον λιμό. Τρεις στους τέσσερις ανθρώπους δεν μπορεί να καλύψει τις βασικές του ανάγκες, σύμφωνα με τον ΟΗΕ. Η ανεργία είναι μεγάλη, η υγειονομική περίθαλψη είναι μηδενική και η βοήθεια που κάποτε παρείχε τα βασικά σε εκατομμύρια ανθρώπους έχει μειωθεί δραματικά. Οι ΗΠΑ – κάποτε ο κορυφαίος δωρητής στο Αφγανιστάν – μείωσαν σχεδόν όλη τη βοήθεια προς τη χώρα μετά την σχετική απόφαση του Τραμπ πέρυσι. Πολλοί άλλοι δυτικοί δωρητές έχουν επίσης μειώσει σημαντικά τις συνεισφορές τους. Τα τρέχοντα στοιχεία του ΟΗΕ δείχνουν ότι η βοήθεια που έχει ληφθεί μέχρι στιγμής φέτος είναι 70% χαμηλότερη από ό,τι το 2025.

Ένας ηλικιωμένος Αφγανός λέει ότι η παιδική θνησιμότητα, κυρίως λόγω υποσιτισμού, έχει «αυξηθεί δραματικά» τα τελευταία δύο χρόνια.

Το νεκροταφείο είναι το μόνο μέρος όπου μπορούν να βρεθούν στοιχεία για την αύξηση των παιδικών θανάτων. Έτσι, όπως έχουμε κάνει και στο παρελθόν, μετρήσαμε ξεχωριστά τους μικρούς και τους μεγάλους τάφους. Υπήρχαν περίπου διπλάσιοι μικροί τάφοι από ό,τι μεγάλοι - γεγονός που υποδηλώνει διπλάσιο αριθμό παιδιών από ό,τι ενηλίκων.

Γιατί οι εργάτες ψηφίζουν ακροδεξιά;

 

[artinews.gr/ 17.05.26 ]

---

«Unite the Kingdom» (Ενώστε το Βασίλειο), «Θέλουμε πίσω τη χώρα μας» («We want our country back»), «Σταματήστε τα πλοία» με τους μετανάστες («Stop the boats»),  «Απελάστε τους όλους» / «Στείλτε τους πίσω» («Deport them all», «Send them back»), «Ο Χριστός είναι Βασιλιάς» («Christ is king»), «Έλον-Μασκ ευχαριστούμε». Αυτοί που κραυγάζουν αυτά τα συνθήματα, ξερνώντας δηλητηριώδες μίσος που κυλάει  στους δρόμους του Λονδίνου, οι δεκάδες χιλιάδες οπαδοί του ακροδεξιού Βρετανού ακτιβιστή Τόμι Ρόμπινσον, είναι εργάτες! Είναι η «Λευκή εργατική τάξη» (Working Class), είναι οι λευκοί Βρετανοί από υποβαθμισμένες οικονομικά περιοχές ή πρώην βιομηχανικές πόλεις εκτός Λονδίνου, που νιώθουν οικονομικά και κοινωνικά περιθωριοποιημένοι. Είναι τα μικροαστικά στρώματα (Lower Middle Class) των αυτοαπασχολούμενων ( τεχνίτες, οδηγοί, ιδιοκτήτες μικρών επιχειρήσεων), που νιώθουν ότι απειλούνται ταυτόχρονα από τις μεγάλες πολυεθνικές, την κρατική φορολογία αλλά και τις κοινωνικές αλλαγές που επιφέρει η μετανάστευση.

Γιατί οι εργάτες αυτοί κατέφυγαν στον ακροδεξιό ακτιβιστή Τόμι Ρόμπινσον και όχι στο στρατόπεδο των συμπολιτών τους που διαδηλώνουν στο Λονδίνο κατά της Γενοκτονίας στη Γάζα, για την 78η επέτειο της Nakba, εναντίον του φασισμού;

Την απάντηση στο ερώτημα την βρήκα σε άρθρο του Γάλλου οικονομολόγου Τομά Πικετί. Η Αριστερά δεν προσφέρει (εδώ και καιρό) ένα ξεκάθαρο, φιλόδοξο σχέδιο οικονομικής δικαιοσύνης και οι εργατικές τάξεις νιώθουν εγκαταλελειμμένες και γι’ αυτό στρέφονται προς τον εθνικισμό και την ακροδεξιά, σημειώνει ο Πικετί. Δεν είναι τυχαίο ότι σε πολλές χώρες οι πολίτες που πριν ψήφιζαν Αριστερά, τώρα ψηφίζουν ακροδεξιά. Για να αναστραφεί αυτό «Η αριστερά πρέπει να επανασυνδεθεί με την φιλοδοξία της ισότητας του παρελθόντος και να ενώσει τις εργατικές τάξεις από όλες τις περιοχές», όλων των χωρών, των φυλών, των πολιτισμών και των «χρωμάτων», γράφει ο Γάλλος οιονομολόγος (www.lemonde.fr).

Η αποστασιοποίηση των εργατών από τα προοδευτικά κόμματα μπορεί να εξηγηθεί και από το γεγονός ότι οι κάτοικοι των μικρών πόλεων και των αγροτικών περιοχών υφίστανται το κύριο βάρος του διεθνούς ανταγωνισμού, ενώ παράλληλα συνδέονται όλο και λιγότερο με σημαντικές δημόσιες υπηρεσίες, όπως πανεπιστήμια και νοσοκομεία. Επίσης, ο κύριος μοχλός αυτής της ρήξης παραμένει η πολιτική επιλογή των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων να εγκαταλείψουν τις πολιτικές προοδευτικής φορολογίας και αναδιανομής, ωθώντας το μη προνομιούχο και λιγότερο μορφωμένο εκλογικό σώμα προς την εθνικιστική ψήφο ή την μαζική αποχή, σημειώνει ο Πικετί.

Εδώ θα πρέπει να επισημάνουμε μία βασική παρατήρηση για την σταδιακή μετατροπή των κομμάτων της Αριστεράς σε κόμματα των ιδιαίτερα μορφωμένων και των προνομιούχων. Πρόκειται για την «Βραχμανική Αριστερά», όπως την αποκαλεί ο Πικετί, όπου έχουμε ένα  «χάσμα» επικοινωνίας μεταξύ των μορφωμένων και των λιγότερο μορφωμένων μελών. Συχνά το «χάσμα» αυτό μετατρέπεται σε «περιφρόνηση», σε ρήξη και αποκλεισμό ή αποχώρηση των λιγότερο μορφωμένων που γι’ αυτό το λόγο ενσωματώνονται εύκολα στον «αντιδιανοουμενισμό» της ακροδεξιάς.  

Η ιστορία σήμερα φαίνεται να επαναλαμβάνει ένα μοτίβο ανταγωνισμού μεταξύ των ελίτ γράφει ο Πικετί. Από τη μία πλευρά είναι μια εμπορική, πολεμοχαρής, εθνικιστική δεξιά που αρέσκεται να παρουσιάζεται ως αντιδιανοούμενη και "πρακτική", την οποία ενσαρκώνει στις Ηνωμένες Πολιτείες ο Ντόναλντ Τραμπ και οι Ρεπουμπλικάνοι. Από την άλλη, έχουμε μια «βραχμανική» αριστερά, μορφωμένη, φιλελεύθερη και διεθνιστική, την οποία εκπροσωπούν οι Δημοκρατικοί. Η αντίθεση μεταξύ της εμπορικής δεξιάς και της βραχμανικής Αριστεράς σε μεγάλο βαθμό είναι τεχνητή. Και επιτρέπει στις εθνικιστικές και φιλελεύθερες ελίτ να μοιράζονται την εξουσία και να εδραιώνουν την κυριαρχία τους επί των εργατικών τάξεων. Το παράδειγμα αυτό αναπαράγεται και σε σε μας με διάφορες αποχρώσεις.

Γι' αυτό απαιτείται το ξεπέρασμα της «Βραχμανικής Αριστεράς», η υπέρβαση του γεωγραφικού χάσματος (ανάμεσα στους εργαζόμενους των μεγάλων αστικών κέντρων και της επαρχίας) και του πολιτισμικού χάσματος και η αποδοχή του γεγονότος ότι τη στιγμή της μεγάλης κοινωνικής ρήξης οι οικονομικές και πνευματικές ελίτ αναπόφευκτα θα ενωθούν…

Η αριστερά οφείλει να προτείνει ριζοσπαστικές αλλά εφαρμόσιμες μεταρρυθμίσεις για την αναδιανομή του πλούτου. Να προτείνει φορολόγηση του μεγάλου πλούτου για τη χρηματοδότηση του κοινωνικού κράτους. Να απαιτήσει την παροχή ενός βασικού κεφαλαίου σε κάθε πολίτη μόλις ενηλικιωθεί. Να απαιτήσει αυξημένους φορολογικούς συντελεστές για τα ανώτατα εισοδήματα και τις μεγάλες περιουσίες. Να συνδεθεί η οικολογική μετάβαση με την κοινωνική δικαιοσύνη για να μην επιβαρύνονται οι φτωχότεροι. Να υπάρξουν ισχυρές επενδύσεις στην παιδεία, την υγεία και τις υποδομές προπάντων εκτός των μεγάλων πόλεων. Και κυρίως να υπάρξει ένας παγκόσμιος φόρος περιουσίας για τις πολυεθνικές. Τέλος να επανέλθει στο επίκεντρο το θέμα της οικονομικής ισότητας...

Η παγίδα του Θουκυδίδη για τους λαούς

 [ Γιώργος X. Παπασωτηρίου /artinews.gr/ 15.05.26 ]

---

Η «παγίδα του Θουκυδίδη» είναι ένας σύγχρονος πολιτικός και γεωπολιτικός όρος που επινοήθηκε από τον Αμερικανό πολιτικό επιστήμονα Γκράχαμ Άλισον (Graham T. Allison) στο βιβλίο του «Προορισμένοι για πόλεμο: Μπορούν οι ΗΠΑ και η Κίνα να αποφύγουν την Παγίδα του Θουκυδίδη;» και περιγράφει τον αναπόφευκτο κίνδυνο πολέμου όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί να εκτοπίσει την ήδη κατεστημένη κυρίαρχη ηγεμονική δύναμη.

Ο Θουκυδίδης σημειώνει  ότι η πραγματική αιτία του Πελοποννησιακού Πολέμου ήταν η ραγδαία άνοδος της Αθήνας και ο φόβος που αυτή προκάλεσε στη Σπάρτη. Μελέτησε δε 16 περιπτώσεις των τελευταίων 500 ετών όπου μια ανερχόμενη δύναμη αμφισβήτησε μια κυρίαρχη και στις 12 ο ανταγωνισμός κατέληξε σε αιματηρό πόλεμο. Μόνο σε 4 περιπτώσεις αποφεύχθηκε η σύγκρουση (π.χ. ο Ψυχρός Πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και ΕΣΣΔ, λόγω του αμοιβαίου φόβου των πυρηνικών όπλων).

Πριν τον Άλισον, ο Τσαρλς Α. Κάπτσαν,  διεθνολόγος και μέλος του εθνικού συμβουλίου Ασφαλείας των ΗΠΑ επί Κλίντον, έγραφε στο βιβλίο του «Το τέλος της αμερικάνικης εποχής» ότι πάντα η μετάβαση από την πλανητική ηγεμονία μιας υπερδύναμης σε μία άλλη γινόταν με πόλεμο. Υπήρξε μόνο μία εξαίρεση, η περίπτωση της μετάβασης από την ηγεμονία της Βρετανίας σε αυτή των ΗΠΑ.

Σήμερα έχουμε την μετάβαση από την παρηκμασμένη οικονομικά «αυτοκρατορία» των ΗΠΑ σ’ αυτή της Κίνας. Η εξασθενημένη οικονομικά αμερικανική αυτοκρατορία αντιτάσσει στην αναδυόμενη κινεζική οικονομική αυτοκρατορία τη φοβερή στρατιωτική υπεροπλία της. Σε κάθε περίπτωση, όμως, μία κατά μέτωπο σύγκρουση μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων θα σήμαινε την καταστροφή για όλους. Ο φόβος αυτός είχε ως αποτέλεσμα τον «Ψυχρό πόλεμο» μεταξύ ΗΠΑ και ΕΣΣΔ. Στις μέρες μας αντί του «ολοκληρωτικού θερμού πολέμου» ή του «Ψυχρού πολέμου» είχαμε πολλούς "ελεγχόμενους πολέμους". Για έναν τέτοιο πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας είχε μιλήσει (για την ακρίβεια του "ξέφυγε") ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν. Το ίδιο ισχύει με τον (αναβαθμισμένο) περιφερειακό πόλεμο στη Μέση Ανατολή μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ-Ιράν.

Το δόγμα των "ελεγχόμενων πολέμων" (αυτή είναι η παγίδα για τους λαούς) έχει ως στόχο τον μείζονα ζωτικό χώρο της αναδυόμενης πλανητικής υπερδύναμης. «Η αμφισβήτηση της πλανητικής ηγεμονίας (των ΗΠΑ) δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι ένας νέος ηγεμόνας(Κίνα) νικά κατά μέτωπο και αντικαθιστά τον παλαιό, αλλά «μπορεί και να σημαίνει, πιο περιορισμένα, ότι μια ανερχόμενη περιφερειακή δύναμη συγκροτεί βαθμηδόν γύρω της έναν μείζονα χώρο και απαγορεύει στην πλανητική ηγεμονική Δύναμη να επεμβαίνει με οιονδήποτε τρόπο στον χώρο αυτό...», γράφει ο Π. Κονδύλης (Θεωρία του Πολέμου, σελ. 369). Γι' αυτό η Ουάσινγκτον επιχειρεί να περιορίσει τον «μείζονα χώρο» της "νέας αυτοκρατορικής δύναμης", που είναι η Κίνα. Γι’ αυτό η περίπτωση της αμερικανικής υποστήριξης στην Ταϊβάν θεωρείται casus belli για την Κίνα.

Συμπέρασμα, η «παγίδα του Θουκυδίδη» αφορά στην κατά μέτωπο σύγκρουση ΗΠΑ-Κίνας. Είναι πασιφανές ότι αυτό που επιθυμεί η Κίνα είναι οι συγκρούσεις να είναι «ελεγχόμενες» (από τις δύο υπερδυνάμεις) και γι’ αυτό και θέτει τις «κόκκινες γραμμές» (περίπτωση της Ταϊβάν). Κατά τα άλλα ας μακελεύονται οι Παλαιστίνιοι, οι Λιβανέζοι, οι Ιρανοί, οι Αφρικανοί και γενικά οι «αναλώσιμοι» του κόσμου τούτου. Οι αυτοκρατορίες και οι αυτοκράτορες να είναι… καλά.

Αλλά ποιοι είναι οι πραγματικοί «αυτοκράτορες» σήμερα; Τους Κινέζους δεν τους ξέρουμε. Τους Αμερικανούς τους είχε μαζί του ο Ντόναλντ Τραμπ.

Η αυτοκρατορία των ελίτ

Αν η νεοτερικότητα ήταν ο ιμπεριαλισμός, η μετανεοτερικότητα είναι η «Αυτοκρατορία» σημείωνε ο Μ. Ντυβερζέ στο βιβλίο του  Le concept d’ Empire (1980). Η Αυτοκρατορία είναι  το πολιτικό υποκείμενο που ρυθμίζει αποτελεσματικά τις παγκόσμιες ανταλλαγές και τη διακυβέρνηση του κόσμου. Αν δε η επικυριαρχία των Κρατών-εθνών ήταν ο ακρογωνιαίος λίθος του ιμπεριαλισμού των ευρωπαϊκών δυνάμεων κατά τη σύγχρονη εποχή, η Αυτοκρατορία (ως σύνολο θεσμών, εταιρειών και υπερεθνικών διοικητικών οργανισμών- ΔΝΤ, Παγκόσμια Τράπεζα κ.ά.) είναι κάτι εντελώς διαφορετικό, αφού δεν εγκαθιστά ένα τοπικό κέντρο εξουσίας, δεν έχει σύνορα, δεν έχει τόπο και αν την προσδιορίζαμε με θετικό τρόπο θα λέγαμε ότι μάλλον τοποθετείται σ’ έναν ου-τόπο, ή καλύτερα σ’ έναν υπερ-τόπο γι’ αυτό είναι πανταχού παρούσα. Γι’ αυτόν τον λόγο ο Κάπτσαν σημείωνε ότι οι ΗΠΑ έπρεπε να συμφωνήσουν με την Κίνα για τον από κοινού έλεγχο αυτών των «αυτοκρατορικών θεσμών». Η Ουάσιγκτον πρέπει να παραχωρήσει χώρο στην Κίνα. Διαφορετικά η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη.

Άραγε θα έχουμε μία Αυτοκρατορία, όχι των ΗΠΑ και της Κίνας, αλλά των πλανητικών ελίτ του κεφαλαίου των οποίων η εξουσία θα διανέμεται μέσω δικτύων και πλανητικών θεσμών; Κι αν ναι, τι περιθώρια αντίστασης έχουν οι λαοί;

Η Αυτοκρατορία είναι σαν το δικέφαλο αετό, όπου το ένα κεφάλι είναι η συντακτική εξουσία και η δικαιοδοτική δομή, συγκροτημένες από την εντεταλμένη βιο-πολιτική μηχανή και το άλλο είναι η πληθύς των απελευθερωτικών δυνάμεων, οι δημιουργικές και παραγωγικές υποκειμενικότητες της παγκοσμιοποίησης που είναι ικανές να οικοδομήσουν με αυτόνομο τρόπο μια αντι-Αυτοκρατορία, μια πολιτική, δηλαδή, οργάνωση που θα αλλάξει τις υφιστάμενες παγκόσμιες ροές και ανταλλαγές. Εδώ επιβεβαιώνεται ο Χομπσμπάουμ που έλεγε ότι μια αλλαγή ή θα είναι διεθνής ή δεν θα υπάρξει. Απαιτείται η επινόηση νέων μορφών αγώνων που θα εφεύρουν νέες δημοκρατικές μορφές και μία νέα συντακτική εξουσία που θα μας οδηγήσει μέσω της Αυτοκρατορίας πέρα από αυτή. Αυτή η συλλογιστική βασίζεται στα θεωρητικά θεμέλια που έθεσε ο Ντυβερζέ το 1980 και την ανέπτυξαν οι Νέγκρι και Χαρντ στο βιβλίο τους «Η Αυτοκρατορία»…

Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ της ΠΕΡΙΦΡΟΝΗΣΗΣ

«Αυτός ο κόσμος δεν είναι πια για μένα»

[13.05.26 ]

«Αυτός ο κόσμος δεν είναι πια για μένα», έγραψε πριν πέσει στο κενό. Για να αληθεύει ο Παβέζε που έλεγε «ο θάνατος θα ‘ρθει και θα ‘χει τα μάτια σου» κόσμε.

Αλλά ποιος είναι αυτός ο κόσμος που «έχει τα μάτια του θανάτου»;

Είναι ο κόσμος όπου ΕΙΣΑΙ κατά το μέγεθος της καταναλωτικής σου δαπάνης. Όπου καταναλώνω σημαίνει υπάρχω. Όλη η ζωή κινείται γύρω από τον πυρήνα της κατανάλωσης. Η κατανάλωση (δηλαδή το χρήμα) είναι ό,τι μας συνέχει ως κοινωνία, αφού μ’ αυτή «μιλάμε» και μέσω αυτής «αλληλο-αναγνωριζόμαστε».

Καταναλώνουμε υλικά προϊόντα, κυρίως του εμφαίνεσθαι, καταναλώνουμε τις σχέσεις μας, καταναλώνουμε βουλημικά, παρορμητικά, το φαγητό, τις ακραίες εμπειρίες, τις μεταμορφώσεις του σώματός μας, καταναλώνουμε γνωριμίες μέσω του διαδικτύου, καταναλώνουμε τελικά την ίδια την εικόνα ή τις εικόνες του εαυτού μας. Γι’ αυτό η μοναξιά εισπράττεται ως ριζική ματαίωση και είναι συνυφασμένη με την έλλειψη επικοινωνίας, δηλαδή κατανάλωσης, με τον αποκλεισμό από την αγορά εκείνων των σημείων/συμβόλων που μας καθιστούν αναγνωρίσιμους/ορατούς στο βλέμμα των άλλων.

Και επειδή για να καταναλώνουμε, δηλαδή για να ΕΙΜΑΣΤΕ, χρειαζόμαστε "χρήματα", χρειαζόμαστε και μια καλή εργασία.

Η κοινωνική εκτίμηση στον κόσμο της «κατανάλωσης» συνδέεται με την ευκαιρία να επιτελεί κανείς μια αξιοπρεπώς αμειβόμενη και άρα κοινωνικά ρυθμισμένη εργασία που θα αποφέρει χρήματα για να «αγοράζει» κανείς ορατότητα, δηλαδή εαυτό! Η ευκαιρία για την καλά πληρωμένη εργασία και κατ’ επέκταση την κοινωνική αναγνώριση περνάει στην Ελλάδα μέσα από την κοινωνική μυθολογία των «πανελλήνιων εξετάσεων» για την είσοδο στα ΑΕΙ. Γι' αυτό η «αποτυχία» στις εξετάσεις είναι στον αντίθετο πόλο της Αναγνώρισης και είναι ταυτόσημη με την Περιφρόνηση, την ταπείνωση, την ηθική απαξία. Η αποτυχία στις Πανελλήνιες ισοδυναμεί με κορυφαία ματαίωση της αναγνώρισης και αυτό προκαλεί ψυχικό κλονισμό στους εφήβους. Γιατί όταν η προσδοκία δεν ικανοποιείται, όταν κάποιος στερείται την προοπτική της αναγνώρισης, τότε αποκτά της ηθικές εμπειρίες που ο Άξελ Χόνετ αποκαλεί «αισθήματα κοινωνικής περιφρόνησης».

Η αντίδραση του περιφρονημένου είναι ντροπή, οργή και αγανάκτηση. Τα αισθήματα αυτά είτε ενδοβάλλονται οπότε στρέφονται εναντίον του εαυτού, είτε εξωστρέφονται και γίνονται σφαίρες που σκοτώνουν τους «άλλους», το «βλέμμα» της περιφρόνησης.

Η ηθική αδικία θα στείλει την βαθιά «πληγωμένη» προσωπικότητα στο κενό, στο ψυχιατρείο ή σε μία παρέα που θα τονώσει την αυτοπεποίθηση, που θα λειτουργήσει ιαματικά στις ηθικές πληγές. Αυτή η παρέα μπορεί να είναι μία ομάδα που διεκδικεί πολιτικά έναν άλλο κόσμο, αλλά μπορεί ομοίως να είναι οι χουλιγκάνοι, οι συμμορίες, οι παραθρησκευτικές ή οι νεοναζιστικές ομάδες.

Οι αδικημένοι νέοι θα βρουν αναγνώριση στις ομάδες αυτές. Η αυτοπεποίθησή τους θα τονωθεί. Από εδώ προκύπτει και ο φανατισμός για την ομάδα, που είναι ο φανατισμός υπεράσπισης του αδικημένου εαυτού. Η «ομάδα» γίνεται ένα είδος ναρκωτικού, απ’ το οποίο δεν μπορούν να απαλλαγούν. Γιατί έξω από αυτή δεν βιώνουν αναγνώριση, δεν υπάρχουν, είναι αόρατοι. Αυτά γράφει ο ανατολικοβερολινέζος Ingo Hasselbach για τις εμπειρίες του στις ομάδες του νεοναζιστικού νεολαιίστικου χώρου, δείχνοντας έτσι που μπορεί να οδηγήσει πολιτικά η εμπειρία της «κοινωνικής περιφρόνησης».

Παλιότερα, είχαμε τους δημόσιους θεσμούς της «δημοκρατικής κοινωνίας» (νεολαίες κομμάτων, συνδικάτων, πολιτιστικά στέκια γειτονιών, δίκτυα καλλιτεχνών, αλληλέγγυων κ.ά.), οι οποίοι όμως είτε απαξιώνονται με ευθύνη και των συστημικών πολιτικών κομμάτων είτε χτυπιούνται άγρια από την κρατική καταστολή.

Σ’ αυτόν τον κόσμο, που οι συναισθηματικοί δεσμοί και η κοινωνική εκτίμηση-αναγνώριση είναι συνεχώς υπό αίρεση, δεν απομένει για τους νέους παρά η διέξοδος των φασιστικών ομάδων ή το "κενό", ο θάνατος.

Αυτός ο κόσμος που έχει τα μάτια του θανάτου, είμαστε εμείς...

Δείτε λιγότερα