Λιβύη και πετρέλαιο

Η τιμή του πετρελαίου ανέβηκε σημαντικά με άλλοθι τα γεγονότα στη Λιβύη, επιδεινώνοντας τις προοπτικές για την έξοδο της ελληνικής οικονομίας από την κρίση. Και είναι προσχηματική η άνοδος των τιμών των καυσίμων αφού το ποσοστό της Λιβύης στην παγκόσμια παραγωγή είναι μόνο 2%. Όταν μάλιστα η Σαουδική Αραβία αύξησε τη δική της παραγωγή για να καλύψει το πιθανό έλλειμμα. Το 2008 όταν η τιμή του βαρελιού είχε φθάσει τα 147 δολάρια, στην προσπάθεια να χτυπηθεί η κινέζικη ανάπτυξη, άρχισε να «ξεφουσκώνει» μόνο όταν κατέρρευσαν και οι αμερικανικές τράπεζες. Αλλά τι παιγνίδι παίζεται σήμερα; Ποια συμφέροντα παίζονται στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή; Είναι άξιο παρατήρησης ότι στη Λιβύη υπήρχαν 30 χιλιάδες κινέζοι, εργαζόμενοι σε κατασκευαστικές και πετρελαϊκές εταιρίες. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι ο κινέζικος Τύπος θεωρεί ότι στα γεγονότα της Λιβύης εμπλέκεται «το μαύρο χέρι της στρατηγικής των ΗΠΑ»(περιοδικό Cankao Xiaxi). «Το μαύρο χέρι» είναι όρος της αμερικανικής μαφίας και έχει σχέση με την επιβολή της θέλησής της με τον τρόπο των «ραπτομηχανών Σικάγου»(σ.σ. τα αυτόματα που… γάζωναν). Για μία τέτοια «υψηλή στρατηγική» μιλάει και ο Αμερικανός διεθνολόγος Τσαρλς Κάπτσαν, πρώην μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας επί Κλίντον, στο βιβλίο του «Το τέλος της αμερικανικής εποχής», όπου επισημαίνει τη στροφή των αραβικών λαών εναντίον των αυταρχικών καθεστώτων τους. Άρα, οι εξεγέρσεις στη βόρεια Αφρική είναι υποκινούμενες; Ενδεχομένως. Ειδικά αυτή στη Λιβύη. Για να αντιληφθούμε, πάντως, τα δημοκρατικά ανακλαστικά των διαφόρων χωρών, αρκεί να πούμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι διαιρεμένη απέναντι στον Καντάφι, ανάλογα με τα συμφέροντα της κάθε χώρας. Συνεπώς, δεν τίθεται θέματα συνομωσιολογικού τρόπου σκέψης αλλά συνομωσιών ή σχεδίων σ’ έναν πόλεμο γεωπολιτικών θέσεων και ρηγμάτων. Εν άλλοις λόγοις, τη θέση της παρακμάζουσας βόρειας Αμερικής έρχεται να καλύψει η Κίνα. Μάλιστα, η Αφρική είναι σήμερα το πεδίο της σύγκρουσης των συμφερόντων της Κίνας και της Δύσης. Ο μόνος τρόπος για να διευθετηθούν τα πράγματα είναι να ενταχθούν η Κίνα και η Ινδία στους παγκόσμιους θεσμούς λήψης αποφάσεων. Αυτό είναι ακόμη πιο επιτακτικό σήμερα που απαιτείται να υπάρξει ένας παγκόσμιος συντονισμός για την απελευθέρωση του στοκ πετρελαίου. Όμως, αυτό δεν φαίνεται να συμβαίνει με ειρηνικό τρόπο. Εξάλλου, η μετάβαση από μία αυτοκρατορία σε μία άλλη γίνονταν πάντα με παγκόσμιο πόλεμο. Μόνο η μετάβαση από τη βρετανική στην αμερικανική αυτοκρατορία έγινε ειρηνικά(Κάπτσαν). Άραγε, θα έχουμε μία σύγκρουση Δύσης και Ανατολής; Ήδη στη Δύση η δαιμονολογία για τα κράτη και τους λαούς της Ανατολής καλά κρατεί –από τον άξονα του κακού, τα κράτη λωποδύτες ή τα κλεπτοκρατικά κράτη, τα κράτη βοηθούς της Αλ Κάιντα, που είναι έτοιμα να αναπτύξουν όπλα μαζικής καταστροφής μέχρι την ψύχωση της μπούρκας και της μαντήλας που απειλούν τη… δημοκρατία. Η αναπτυσσόμενη ισλαμοφοβία, τέλος, παραπέμπει στη φοβερή γερμανοφοβία(αντίθεση των WASP’s στη γερμανική κουλτούρα) που αναπτύχθηκε στις ΗΠΑ πριν τον πρώτο και το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο αλλά και στην αυτοεκπληρούμενη προφητεία του Σάμουελ Χάντινγκτον για τη σύγκρουση του Ισλάμ με τη χριστιανική Δύση. Μη λησμονούμε ότι στην Ανατολή σύμφωνα με τον Χάντινγκτον δεν ανήκει μόνο το Ισλάμ αλλά και η Ελλάδα καθώς και η Κίνα. Ένας πόλεμος θα αποτελέσει τη λύση του σημερινού οικονομικού αδιεξόδου; Μπορεί. Ήδη η ανεργία μαστίζει τους νέους της Δύσης(15 εκ. από 15-24 ετών οι άνεργοι στη Β. Αμερική, 25% στη Γαλλία και την Ιταλία, 45% στην Ισπανία και 38 εκ. στην υποσαχάρια Αφρική) και παρέχει άφθονο κρέας στις βόμβες!

Η επιστροφή των νεοσυντηρητικών

Την ώρα που οι φτωχές χώρες, όπως η Ελλάδα, υφίστανται την μεταλλαγή της κρίσης των τραπεζών σε κρίση δημοσίου χρέους, το χρηματοπιστωτικό σύστημα επανέρχεται στα γνωστά του παίγνια. Έτσι, η τιμή του πετρελαίου ανήλθε στα 120 δολάρια το βαρέλι τύπου μπρεντ λόγω της κρίσης στη Λιβύη. Κι όμως η παραγωγή πετρελαίου δεν έχει σταματήσει ούτε έχει μειωθεί. Έτι περαιτέρω, η Σαουδική Αραβία αύξησε τη δική της παραγωγή για να μην υπάρξει έλλειψη στην αγορά, ενώ και το σύνολο των χωρών του ΟΠΕΚ προτίθεται να κάνει κάτι ανάλογο, απομακρύνοντας το φάντασμα ενός πετρελαϊκού σοκ. Παρά ταύτα, οι τιμές των καυσίμων έχουν εκτοξευθεί στα ύψη. Υπάρχουν δε φόβοι ότι θα συμβεί το ίδιο και με τα τρόφιμα. Και όλα τούτα με πρόσχημα την ενδεχόμενη μείωση της παραγωγής πετρελαίου. Αυτή η λειτουργία του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος αποδεικνύει ότι οι τράπεζες πλανητικού βεληνεκούς αλλά και οι εν Ελλάδι εταιρείες πετρελαιοειδών εξακολουθούν να κερδοσκοπούν ασύστολα, αδιαφορώντας για τη γενικότερη κατάσταση του οικοδομήματος της ελληνικής οικονομίας, που κινδυνεύει να καταρρεύσει από τη χωρίς όρια διόγκωση του κερδοσκοπικού «πανωσηκώματος». Εν άλλοις λόγοις, η νεοφιλελεύθερη πρακτική του κανιβαλικού καπιταλισμού εξακολουθεί να ισχύει ακόμα και την ώρα που η ελληνική οικονομία βρίσκεται στη μέση του ποταμού, παραπέμποντας στο σύνδρομο του σκορπιού. Αλλά και στην Ευρώπη οι νεοφιλελεύθεροι επιστρέφουν πλησίστιοι. Έτσι, προβλέποντας για τα έτη 2011 και 2012 την παγκόσμια συστημική κρίση, τη μετατόπιση του γεωπολιτικού κέντρου βάρους, την πτώση του «τείχους των πετροδολαρίων»(πτώση των καθεστώτων –αμερικανικών προτεκτοράτων- του αραβικού κόσμου) και το νομισματικό και πετρελαϊκό σοκ στις ΗΠΑ, εκτιμούν ότι την Άνοιξη του 2011 θα έχουμε τη γέννηση του νέου «επικυρίαρχου» στην Ευρώπη, ήτοι της Γερμανίας μέσω της θεσμικής μεταρρύθμισης της ευρωζώνης(σύμφωνο ανταγωνιστικότητας). Θεωρούν, μάλιστα, ότι η ευρωπαϊκή διαδικασία οικονομικής σταθεροποίησης θα αρχίσει να γίνεται αξιόπιστη, ακόμα κι αν το πρόβλημα του δημοκρατικού ελλείμματος παραμείνει ανοικτό στην ΕΕ και την ευρωζώνη. Στο πλαίσιο αυτό σχεδιάζουν την ψυχολογική προετοιμασία των λαών και των διεθνών αγορών για την αναθεώρηση των όρων χρηματοδότησης του δημόσιου χρέους των ευρωπαϊκών χωρών. Αυτό θα συμβεί με τον περιορισμό των αναγκών χρηματοδότησης(δηλαδή περικοπές μισθών και άγρια λιτότητα) και τη μείωση του κόστους χρηματοδότησης. Οι χώρες που θα υπαχθούν στο παραπάνω σχέδιο είναι η Ελλάδα, η Πορτογαλία, το Βέλγιο και η Ιρλανδία, οι οποίες έχουν πολύ μικρό περιθώριο διαπραγματευτικών ελιγμών. Παραδόξως δε, οι πιο σκληροί νεοφιλελεύθεροι δεν είναι μόνο οι τεχνοκράτες και η γραφειοκρατική νομενκλατούρα των Βρυξελλών, είναι και οι παρ’ ημίν αυτοπροσδιοριζόμενοι ως σοσιαλιστές!

Νέο τοπίο

Το παλιό και το νέο εν ταυτώ. Οι αυτοοργανωμένοι «Δεν πληρώνω», οι κάτοικοι της Κερατέας, το νέο πολιτικό μόρφωμα της «Σπίθας», οι αυτόνομοι μετανάστες, τα βουβά παιδιά με τα μαύρα, που τα λένε αντεξουσιαστές και τα οποία όλο αυγαταίνουν, τα παραδοσιακά μπλοκ των κομμάτων της αριστεράς αλλά και η νομενκλατούρα των ΔΕΚΟ, πράσινη στη συντριπτική πλειοψηφία της, ήταν όλοι εκεί, στη μεγαλειώδη πορεία της Τετάρτης στην Αθήνα. Μετά, οι εκτοπισμένοι στο πεζοδρόμιο -από τους αντιεξουσιαστές- «μπαχαλάκηδες» θα δώσουν πάλι την παράστασή τους στο Σύνταγμα, με τη συμβολή της αστυνομίας που θα κάνει το κέντρο της Αθήνας θάλαμο αερίων.
Η οργή, πάντως, θα παραμείνει ανέκφραστη. Το συλλαλητήριο ήταν απλώς μία βουβή κραυγή για τη γαλέρα-εργοστάσιο στα διεθνή ύδατα που είναι φορτωμένη είλωτες, για την Ελλάδα που έγινε ομοίως μία απέραντη γαλέρα σκλάβων. Η κοινωνία κοχλάζει, αλλά το καπάκι δεν εκρήγνυται. Μόνο το προειδοποιητικό μήνυμα «Όλη η Ελλάδα θα γίνει Κερατέα» ακούγεται. Κι ύστερα η εκκωφαντική έκρηξη μια χειροβομβίδας κρότου-λάμψης, όπως εκείνη που σκότωσε μια ζωή πριν να γνωρίσει τον κόσμο. Ο άγριος σιωπηρός θυμός είναι εδώ. Όλοι πια τον διακρίνουν. Τον άκουγες στην πλατεία Κλαυθμώνος. Τον έβλεπες να εκσφενδονίζεται μέσα από λέξεις-πέτρες εναντίον των συνδικαλιστών που παρέλαυναν με τη συνοδεία αστυνομικής φρουράς. Συνδικαλιστές που φρουρούνταν για το φόβο αυτών που υποτίθεται ότι εκπροσωπούν! Κάποιος φωνάζει στον καθαιρεμένο συνδικαλιστή της ΠΑΣΚΕ(ΟΑΣΑ): «Πήρες το δώρο σου». «Έχει κι άλλα» απαντά εκείνος. Αυτός έχει φρουρά τη συνέπειά του. Και αποδεικνύει με τη στάση του ότι στην επίσημη καθολικότητα των εξωνημένων συνδικαλιστών υπάρχουν πάντα οι εξαιρέσεις. Αλλά στο νέο κοινωνικό και πολιτικό τοπίο, όπως φαίνεται να διαμορφώνεται, παρουσιάζονται νέες μορφές αυτοοργάνωσης έτσι ώστε οι παραδοσιακές οργανώσεις να μοιάζουν ξεπερασμένες και παρωχημένες. Το διακομματικό μπλοκ του «Δεν πληρώνω», αλλά, προπάντων, το μπλοκ της Κερατέας που περιελάμβανε τους πάντες, ακόμα και τους αντιεξουσιαστές, αποδεικνύουν ότι διαμορφώνονται νέοι πολιτικοί τόποι, ένας νέος δημόσιος χώρος, νέες χύτρες βρασμού, νέοι δοκιμαστικοί σωλήνες τήξης και σύντηξης, όπου βρίσκουν ταυτότητα οι ανολοκλήρωτες συλλογικότητες και χώρο οι νομάδες, οι hors du nomos(οι έξω από το νόμο), οι νομικά και ανθρωπιστικά άστεγοι και όλοι όσοι είναι εμβατισμένοι στην απελπισία, δηλαδή οι απόκληροι. Διερωτάται, βέβαια, κανείς αν στην τεράστια μάζα των νέων σε ηλικία αντιεξουσιαστών εκκολάπτονται και οι αυριανοί εξουσιαστές, οι αυριανές ελίτ. Αναρωτιόμαστε, αν ο τελικός νικητής της σύγκρουσης θα είναι ο… αντιεξουσιαστής, ο οποίος σύμφωνα με τον «αντιθετικό προσδιορισμό» του Χέγκελ θα είναι ο αυριανός εξουσιαστής.

Κόκκινη γραμμή

Ποιο είναι αυτό το εγελιανό πνεύμα της ιστορίας που φυσάει πότε από δω και πότε από κει, «χορεύοντας» τους ανθρώπους και τις κοινωνίες κατά το δοκούν; Τι συνέβη και από την εθνική ανάταση και το θαυμασμό του κόσμου για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 και το θρίαμβο της Εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου περιπέσαμε στη χλεύη και τον περίγελο του 2010; Γιατί η Ευρώπη της δημοκρατίας και του κράτους πρόνοιας έχει καταστεί Ευρώπη μιας χρηματοπιστωτικής ολιγαρχίας, όπου οι εργαζόμενοι έχουν καταστεί αναλώσιμοι και περιττοί; Υπάρχει κάποιος «μεγάλος Άλλος», που καθορίζει τις συμπεριφορές των ανθρώπων και των κοινωνιών; Πως λειτουργούν στα μυαλά των ανθρώπων αυτοί οι Άλλοι, άλλοτε επιβάλλοντας την υποταγή κι άλλοτε την εξανάσταση; Πως γίνεται ένας Τυνήσιος μανάβης που αυτοπυρπολήθηκε, να πυροδοτήσει την επανάσταση στον αραβικό κόσμο; Τι τέλος πάντων είναι αυτό που χαράζει τα όρια, μια κόκκινη γραμμή, ένα ως εδώ και το οποίο λειτουργεί σαν «καύσιμο» για τη φοβερή εγελιανή πανουργία του λόγου και της Ιστορίας; Ναι, ένας απελπισμένος Τυνήσιος έβαλε φωτιά στην Αραβία. Ποιος θα βάλει φωτιά στην Ευρώπη;
Θυμάμαι τον καθηγητή Μπ. Μπαντί στο πανεπιστήμιο της Ναντέρ να μιλάει για την τριπλή αποτυχία της δημοκρατίας στην Ευρώπη: το δημοκρατικό έλλειμμα της ΕΕ, τη μη ανανέωση της «πολιτικής προσφοράς», καθώς η πολιτική τάξη φοβάται ότι μαζί με την ανανέωση θα χάσει και τις προνομίες της, αλλά κυρίως την απώλεια της αξιοπιστίας της σοσιαλδημοκρατίας που κατέστη παντού άκριτα νεοφιλελεύθερη, προσχωρώντας σ’ έναν «ήπιο νεοσυντηρητισμό», κάνοντας το νεοφιλελευθερισμό τη μοναδικό οδό, τον περίφημο «μονόδρομο». Το αδιέξοδο, συνεπώς, προκύπτει από τη μονοδρόμηση, από την αδυναμία έκφρασης εναλλακτικής λύσης, από την αδυναμία μιας σοβαρής προγραμματικής προσπάθειας, της ανανέωσης του πλαισίου σκέψης και κατ’ επέκταση της πολιτικής τάξης. Αποτέλεσμα αυτής της κρίσης του πολιτικού συστήματος σε ολόκληρη την Ευρώπη είναι η αποχή των πολιτών από τις κάλπες και η καταφυγή στις αγκάλες του λαϊκισμού που συνιστά ένα αληθινό δηλητήριο για τη δημοκρατία. Τι μπορεί να αλλάξει την κατάσταση; Μία εξανάσταση των πολιτών; Μία επανάσταση; Ο Μπαντί δεν χρησιμοποιεί τέτοιες… ακραίες εκφράσεις, απλώς μιλάει για την ανάγκη ενός «οικουμενικού εκδημοκρατισμού» και την ενθάρρυνση της δημόσιας αντιπαράθεσης παντού, αξιοποιώντας τους νέους τόπους επικοινωνίας, την εκπαίδευση αλλά και τους προνομιακούς χώρους των δεινών, που απαιτούν τη λύση τους. Η δημόσια σύγκρουση πρέπει πάνω απ’ όλα «να τροφοδοτηθεί από το πνεύμα της αντίστασης που είναι η πρώτη βάση όλων των δημοκρατιών» λέει ο καθηγητής στη Le Monde. Συνεπώς, η σύγκρουση, η κόκκινη γραμμή και η ανυπακοή, όπως το «Δεν πληρώνω» και η καθολική διαμαρτυρία είναι στοιχεία αναγκαία για την επανεύρεση του χαμένου δημοκρατικού ιδεώδους.

Στα όρια

Εκατόν είκοσι χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις υπολογίζεται ότι θα βάλουν λουκέτο φέτος. Την ίδια στιγμή η ανεργία θα φθάσει σε ύψη μαύρης απελπισίας, δημιουργώντας κοινωνικές συνθήκες που θα χρειαστούν μία τυχαία αφορμή για προκαλέσουν έκρηξη. Οι κόκκινες γραμμές της αγοράς και της κοινωνίας έχουν προ πολλού υπερκερασθεί. Κι όμως κανείς δεν συγκινείται. Η Γερμανική Κεντρική Τράπεζα(Bundesbank) λέει όχι στα ευρωομόλογα, όχι σε δάνεια επαναγοράς του χρέους των υπερχρεωμένων χωρών, όπως η Ελλάδα, όχι στη μείωση των τοκογλυφικών επιτοκίων. Πως, όμως, η Ελλάδα θα καταφέρει να ξεπληρώσει δάνεια 185 δις ευρώ μέσα στην προσεχή πενταετία, όταν το χρέος συνεχίζει να αυξάνεται; Αυτό δεν απασχολεί τους Γερμανούς. Οι τελευταίοι, αντιθέτως, ενδιαφέρονται μόνο για την αύξηση του εμπορικού τους πλεονάσματος που είναι σε βάρος των ευρωπαϊκών χωρών, καθώς το 75% των εξαγωγών τους απευθύνονται σε χώρες της Ευρώπης(σ.σ. η απόσυρση των αυτοκινήτων αυξάνει το πλεόνασμα των Γερμανών). Επίσης, οι Γερμανοί ενδιαφέρονται για την άνοδο της ανταγωνιστικότητας, όπου σύμφωνα με τους δείκτες υπερέχουν της Ισπανίας, της Ιταλίας και της Ελλάδας κατά 25 μονάδες (αύξηση της μερικής απασχόλησης και της μείωσης των μισθών). Απέναντι σ’ αυτή την πολιτική της Ευρώπης των δύο ταχυτήτων, που οδηγεί την ΕΕ σε διάλυση και σε σύγκρουση δανειστών και οφειλετών, υπάρχει στο πλαίσιο του συστήματος και η θέση που προτείνει αναδιάρθρωση χρεών, αγορά των «προβληματικών» κρατικών ομολόγων από τις κεντρικές και όχι από τις ιδιωτικές τράπεζες, έκδοση ευρωομολόγων κ.ά. Με άλλα λόγια, αντιπαρατίθενται δύο πολιτικές, η νεοφιλελεύθερη που εκφράζεται από την Μέρκελ, τον Τρισέ και την Κεντρική Τράπεζα της Γερμανίας, και η κεϋνσιανή την οποία φαίνεται να εκφράζει(εκτός από τον Μπάρακ Ομπάμα) ο επικεφαλής του ΔΝΤ, Ντομινίκ Στρος Καν(ίσως λόγω και των προεδρικών εκλογών στη Γαλλία όπου μάλλον θα είναι υποψήφιος). Ο τελευταίος μιλάει για αύξηση της αγοραστικής δύναμης με την αύξηση των κατώτατων μισθών των εργαζομένων. Κάτι που ο Ζαν-Κλοντ Τρισέ χαρακτήρισε «ανοησία». Ποια πολιτική θα επικρατήσει; Αυτή που θα επιβάλλουν οι Γάλλοι εργαζόμενοι με την ψήφο τους και οι Έλληνες με τη φωνή τους. Γιατί η ελληνική κοινωνία σαν το «πειραματόζωο» των κεντρο-ευρωπαίων πρέπει να δείξει τα όριά της, την κόκκινη γραμμή της, το ως εδώ και μη παρέκει. Ακόμη και η κυβέρνηση, το όλον πολιτικό σύστημα όφελος θα έχει από τη σοβαρή αντίδραση των εργαζομένων καθώς μπορεί να συστήσει στοιχείο της άμυνάς της. Σε αντίθετη περίπτωση θα είμαστε άξιοι της τύχης μας.

Μάζα, φωτιά, ντέρμπι

«Τηρήστε τους κανόνες ρε…» φώναζε το μυθιστορηματικό «θύμα» του Μπέλοου, το οποίο περισσότερο κι από την ήττα εξοργιζόταν από την αδικία. Τα δικά του γκολ δεν μετρούσαν ποτέ κι ας ήταν κανονικά. Η ανυπαρξία κανόνων στην κοινωνία, η νεοφιλελεύθερη απορρύθμιση στην αγορά, ό,τι οδήγησε στη σημερινή κρίση είναι εδώ. Οι ίδιες «αξίες» που οδήγησαν τις δυτικές κοινωνίες, εν οις και την ελληνική, στην κρίση, εξακολουθούν να ισχύουν. Αλλά ποιος καθοδηγούσε τη μάζα στο στάδιο Καραϊσκάκη; Ποιος την προμήθευσε με τόνους βεγγαλικά και κροτίδες; Τι συνείχε αυτό το πλήθος; Ακόμα κι αν έβλεπες το παιγνίδι από την τηλεόραση, διαπίστωνες κάτι ρυθμικό και συνάμα πολεμικό στον αέρα. Ο απέναντι, ένας απλός παίκτης, ήταν ο εχθρός. Αντιθέτως, στη Λιβύη, στο Μπαχρέιν, στην Αλγερία, στο Μαρόκο το πλήθος εξυψώνονταν από την εικόνα ενός αυτοπυρπολημένου σώματος, ενός νεκρού νέου. Η φωτιά είναι η συνοχή. Η φωτιά και πάνω απ’ όλα ο καπνός των βεγγαλικών συνείχε και το πλήθος στο Φάληρο. Όχι δεν καιγόταν το γήπεδο. Απλώς κάποιοι ήθελαν να υπενθυμίσουν στους αντιπάλους τους ότι θα μπορούσε υπό ορισμένες συνθήκες να καεί. Μόνο που εδώ υπάρχει σχέδιο και αρχηγός. Εδώ όλα είναι σκηνοθετημένα. Ακόμα και η βία, η οποία θα πρέπει να είναι κεκαλυμμένη, μακριά από τις τηλεοπτικές κάμερες, στη φυσούνα! Αλλά ποιος είναι αυτός ο αθλητισμός και ποιος ο παλιός στον οποίο «θέλουμε να γυρίσουμε… εμείς οι βετεράνοι για να τον γνωρίσουν και τα νέα παιδιά», κατά τη δήλωση του Προέδρου της Δημοκρατίας; Πρόκειται για τον αθλητισμό που προάγει το ευ αγωνίζεσθαι και τη συλλογικότητα. Με την επικράτηση, όμως, του νεοφιλελευθερισμού, αυτή η «ηθική» παράδοση απωθήθηκε υπέρ της ονομαζόμενης από τον Αμάρτυα Σεν «μηχανικής» παράδοσης που δεν αφορά τελικούς σκοπούς και ερωτήματα, όπως για το «πως πρέπει κάποιος να ζει» ή «πως μπορεί να αναπτυχθεί ο αγαθός άνθρωπος», αλλά ενδιαφέρεται μόνο για τα ζητήματα διαχείρισης (logistics).
Γι’ αυτό, σήμερα, όλαμ οτιδήποτε κάνουν και εκτιμούν οι άνθρωποι, είναι για πούλημα. Πλέον κάθε δραστηριότητα, από τον αθλητισμό ως την εκπαίδευση, έχει ένα δικό της σκοπό ή νόημα, χάριν του οποίου ασκείται. Και η είσοδος της εμπορευματικής αξίας σ’ αυτή τη δραστηριότητα θα μετασχηματίσει τον πραγματικό της σκοπό, θα τον καταστήσει μέσο. Ενώ ο νέος σκοπός θα είναι το οικονομικό κέρδος. Με άλλα λόγια, η «εμπορευματοποίηση» της όποιας αθλητικής δραστηριότητας μεταβάλλει το σκοπό που είναι η ευχαρίστηση του παιγνιδιού σε μέσο για την επίτευξη του μεγάλου στόχου που είναι η νίκη. Όλα, συνεπώς, είναι για τη νίκη. Αυτή είναι ο σκοπός. Γιατί μόνο η νίκη πωλείται και παράγει κέρδος. Σ’ αυτή τη λογική, η οποία είναι θεμελιώδης για τη σημερινή κοινωνία, η ανταλλακτική αξία εισέρχεται στη σκέψη, στην κουλτούρα, στα ήθη και γίνεται έξη. Έτσι, η παλιά φύση της δραστηριότητας τίθεται σε δεύτερη μοίρα, ενώ η «επιχειρηματικότητα»αποκτά την πρωτοκαθεδρία. Για να επιστρέψουμε συνεπώς στο παρελθόν, όπως θέλει ο κ. Κάρολος Παπούλιας, είναι σαν να θέλουμε να ανατρέψουμε το ισχύον οικονομικό σύστημα. Αλλά το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι δείξουμε στα παιδιά ότι σ’ αυτό τον κόσμο των παρωδιών, τα πάντα είναι κάτι άλλο και όχι αυτό που δείχνουν ότι είναι. Ο αθλητισμός λοιπόν είναι πλέον μία ακόμη μεγάλη μπίζνα.

Το νέο σημείο ισορροπίας

Την ώρα κατά την οποία στο Παρίσι οι είκοσι πιο πλούσιες χώρες του κόσμου(G20) επιχειρούν να συμφωνήσουν κανόνες για την αποφυγή μιας νέας κρίσης, στην Ελλάδα δύο τράπεζες συγχωνεύονται (ή η μία αγοράζει την άλλη). Οι δύο τράπεζες επιχείρησαν και άλλη φορά να «ενωθούν», αλλά ο γάμος απέτυχε. Γιατί τώρα αυτός είναι επιβεβλημένος; Ενδεχομένως γιατί τον επιβάλλουν οι εξελίξεις στο παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα και οι αποφάσεις των διοικητών των μεγαλύτερων τραπεζών του κόσμου που συνεδριάζουν στο Παρίσι στο περιθώριο της συνάντησης της G20. Εκείνο που απασχολεί συνολικά τα φόρα είναι η συμφωνία για τα κριτήρια μέτρησης των ανισοτήτων παγκοσμίως και, επιπλέον, όπως επισημαίνει το ΔΝΤ στην έκθεση που θα δοθεί σήμερα στη δημοσιότητα, ο κίνδυνος μιας γενικής επανεκκίνησης της οικονομίας αλλά με δύο ταχύτητες. Υπάρχει, δηλαδή, φόβος να έχουμε μία μεγάλη ροή κεφαλαίων προς τις αναδυόμενες χώρες(Κίνα, Ινδία), εκθέτοντας τις πλούσιες χώρες της Δύσης στην απειλή μιας νέας ύφεσης, ενώ οι αναδυόμενες θα επιχειρούν να αποφύγουν την υπερθέρμανση των οικονομιών τους. Η εξέλιξη αυτή επιφέρει κατά την άποψη των αναλυτών την άνοδο στις τιμές των πρώτων υλών(τρόφιμα, πετρέλαιο), αλλά και την χρηματιστηριακή κερδοσκοπία. Οι μεγάλες τράπεζες παγκοσμίου βεληνεκούς θυμήθηκαν ξανά τα παλιά τους παίγνια και «παίζουν» με τις βιομηχανίες πρώτων υλών και μεταποίησης καθώς και στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Ο προσανατολισμός των μεγάλων τραπεζών είναι, όπως είδαμε, οι αναδυόμενες αγορές της Ασίας. Γι’ αυτό τόσο η Κίνα όσο και η Ινδία προσπαθούν να δημιουργήσουν αναχώματα για να αποφύγουν την υπερθέρμανση των οικονομιών τους, δυσκολεύοντας την είσοδο ξένων τραπεζών στις αγορές τους μέσω θυγατρικών. Επίσης, πριμοδοτούν τη χρηματοδότηση των εγχώριων επιχειρήσεων από τις εγχώριες τράπεζες, ενώ καθιστούν τη θέση των ξένων επιχειρήσεων πολύ «ακριβή».
Πέρα, όμως, από αυτό μεγάλη σημασία έχει και η κρίση των τροφίμων, η οποία δημιούργησε εν μέρει την έκρηξη στην Τυνησία, την Αλγερία και το Μεξικό(πριν λίγο καιρό). Η κρίση αυτή αποδίδεται στις κλιματικές αλλαγές και στο μοντέλο ανάπτυξης που εξαφάνισε τη γεωργία. Υπολογίζεται ότι σε λίγο δεν θα υπάρχει σιτάρι. Γι’ αυτό πολλοί ανάγουν την κρίση στην προσφορά και τη ζήτηση. Όμως, σ’ αυτό πρέπει να προσθέσουμε και τα χρηματιστηριακά-τραπεζικά παιγνίδια. Δεν είναι τυχαίο ότι το Μεξικό αγόρασε δύο εκατομμύρια τόνους καλαμπόκι «στα χαρτιά», δηλαδή στη χρηματιστηριακή αγορά του Σικάγου. Αυτή η λύση καθιστά ευάλωτη την τροφοδότηση της χώρας αλλά και ευαίσθητη την τιμή του προϊόντος σε κερδοσκοπικά παιγνίδια. Για να αποδειχθεί για άλλη μια φορά με συγκεκριμένο τρόπο ότι η σημερινή κρίση αφορά το γεγονός ότι το σιτάρι το ορίζουν αυτοί που δεν έχουν δει ποτέ ένα κόκκο σταριού, αφορά στον τρόπο λειτουργίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος της Δύσης, το οποίο λειτουργεί σαν «πανωσήκωμα», που γιγαντώνεται συνεχώς, δημιουργώντας συνθήκες γενικευμένης κατάρρευσης του οικοδομήματος της κοινωνίας.
Εν κατακλείδι, όπως γνωμοδοτεί για λογαριασμό της G20 η ομάδα οικονομολόγων «Διογένης» απαιτείται έλεγχος στις τιμές των πρώτων υλών, ρύθμιση του διεθνούς νομισματικού συστήματος, μεταρρύθμιση των λογιστικών κριτηρίων, εποπτεία των οίκων αξιολόγησης, συντονισμός των νομισματικών πολιτικών(ισοτιμία με Γουάν πρωτίστως), ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων των τραπεζών(συγχωνεύσεις), αγώνας εναντίον του προστατευτισμού κ.ά. Αλλά όταν οι πλούσιες χώρες μιλούν για άρση του προστατευτισμού, εννοούν των άλλων και δη των φτωχών χωρών(νέο-αποικιών) μόνο. Όπως ακριβώς συμβαίνει στο νεοφιλελεύθερο μοντέλο.