Η απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους είναι μία σωστή απόφαση από τη στιγμή που αποδεικνύεται ότι το παθητικό κάπνισμα είναι βλαπτικό για την υγεία των μη καπνιστών. Απ’ αυτό, όμως, μέχρι την εκ των άνω κατευθυνόμενη υστερία η απόσταση είναι μεγάλη. Αναφερόμαστε στην απαγόρευση από το δήμαρχο της Νέας Υόρκης του καπνίσματος στα 17.000 πάρκα και της πλατείες της πόλης του! Ασφαλώς έχουν δίκιο οι μη καπνιστές, οι οποίοι σαν τους κοινωνιστές των αρχών του 20ου αιώνα προβάλλουν την ευαγγελική ρήση «ο συ μισείς ετέρω μη ποιήσεις», ή αλλιώς η ελευθερία συνίσταται στο να μπορεί κανείς να κάνει μόνο εκείνο που δεν βλάπτει τον άλλον. Υπ’ αυτή την οπτική και οι καπνιστές έχουν δικαίωμα να απολαμβάνουν τα ίδια φυσικά δικαιώματα με τους μη καπνιστές. Με άλλα λόγια, το δικαίωμα στο κάπνισμα πρέπει να τυγχάνει ανάλογης αντιμετώπισης με το δικαίωμα στο μη κάπνισμα. Ασφαλώς, κάποιος θα πει ότι η ανεργία και η φτώχεια είναι τα μείζονα σημερινά προβλήματα και όχι το θέμα ή μη του καπνίσματος. Και πως η απαγόρευση είναι μια προσπάθεια περισπασμού από τα πραγματικά προβλήματα. Ίσως να είναι κι έτσι. Αλλά ας μην υπερβάλουμε. Το ζήτημα εν προκειμένω έχει σχέση με την ελευθερία στην ατομική απόλαυση αλλά και την υπεράσπιση του συλλογικού συμφέροντος. Η ατομική απόλαυση ως γνωστόν σταμπάρει τη στρατηγική του καπιταλισμού, ο οποίος, περνώντας από το στάδιο της παραγωγής σ’ αυτό της κατανάλωσης, οικειοποιείται την απόλαυση και χρησιμοποιεί τις ανθρώπινες ορμές και επιθυμίες ως κινητήρες ανάπτυξης της οικονομίας. Όμως, σήμερα, βρισκόμαστε στο στάδιο της αυστηρής λιτότητας και η χρήση των ανθρώπινων επιθυμιών για την ανάπτυξη δεν είναι δυνατή λόγω της ύφεσης. Συνεπώς, έχουμε έναν υπερπληθωρισμό ορμών και επιθυμιών που τείνουν να εκτονωθούν ομαλά ή βίαια. Όσο για το συλλογικό συμφέρον αυτό έχει απεμποληθεί προ πολλού καθώς μία από τις ανατροπές του δυτικού κόσμου είναι η «χειραφέτηση από τα δεσμά της συλλογικότητας»(Μπρυκνέρ). Η ατομική ηδονή, έτσι, υπερβαίνει μέσω της νεωτερικότητας τα όρια του συλλογικού συμφέροντος, που θεωρείται αλυσίδα τόσο για την ατομική απόλαυση όσο και για την επιχειρηματικότητα υπό τη νεοφιλελεύθερη οπτική. Όμως σήμερα όλα αυτά βρίσκονται σε βαθιά κρίση. Η ανάπτυξη έχει φθάσει στα όριά της και πλέον θα είναι μόνο μια «άνεργη ανάπτυξη».
Η «νέα οικονομία» που είχε ως στόχο τη μετάβαση από την εμπορευματοποίηση του χώρου και της ύλης στην εμπορευματοποίηση του χρόνου και της διάρκειας καθώς και η μετατόπιση του κέντρου βάρους από τη βιομηχανική παραγωγή στην πολιτιστική και στην παροχή υπηρεσιών πολιτισμικού χαρακτήρα έμειναν φρούδες ελπίδες. Οι θεματικές, περίφρακτες πόλεις και τα πάρκα, ο τουρισμός, ο αθλητισμός, τα παιχνίδια και ο τζόγος, η τηλεόραση, η μουσική και ο κινηματογράφος, η εικονική πραγματικότητα του κυβερνοχώρου καθώς και κάθε άλλη μορφή τρόπου ζωής και ψυχαγωγίας δεν έγιναν ποτέ «ο πυρήνας ενός υπερκαπιταλισμού που εμπορεύεται την πρόσβαση σε πολιτισμικές εμπειρίες»(Τζέρομι Ρίφκιν). Το μόνο που κατάφερε όλη αυτή η προσπάθεια ήταν να προπαγανδίσει την ανθρώπινη «εμπειρία» ως εμπόρευμα και να αναγάγει τα πάντα σε οικονομικές σχέσεις που πλέον διέρχονται κρίση μαζί με τον καπιταλισμό.
Παρασκευή 17 Σεπτεμβρίου 2010
Πέμπτη 16 Σεπτεμβρίου 2010
Εμπόριο ελπίδας
Για κρίση πεσιμισμού των Ελλήνων μιλάει εντός και εκτός Ελλάδας ο πρωθυπουργός. «Ελπίδα, πούλα ελπίδα», συμβουλεύει ο ειδικός της επικοινωνίας, την ώρα που το ακροδεξιό «κόμμα του τσαγιού» στο εσωτερικό των Αμερικανών ρεπουμπλικάνων κερδίζει έδαφος, ενώ ο μύθος Ομπάμα αρχίζει να ξεφουσκώνει σε Ευρώπη και Αμερική. Ελπίδα πουλάει και το ρεπορτάζ για τις φαβέλες του Ρίο ντε Τζανέιρο, όπου «το αύριο έρχεται τραγουδώντας» σύμφωνα με τον ποιητή, καθώς οι έμποροι ναρκωτικών έχουν εκδιωχθεί από την αστυνομία. Γι’ αυτό το μέλλον τραγουδά! Μόνο που το ναρκεμπόριο αντικαταστάθηκε από τις κλοπές. Γιατί στις τενεκεδουπόλεις εκείνο που εξακολουθεί να τραγουδά είναι η φτώχεια και το στομάχι των ανέργων καθώς και η οργή των πεινασμένων. Οι δρόμοι στο Ρίο, στην Αθήνα, παντού γεμίζουν από τέτοιες κραυγές, από βόγκους και φωνές που διαμαρτύρονται για τη μεγάλη έκλειψη της ανθρωπιάς στο μέτωπο του κόσμου.
Ναι, η απελπισία δεν αντέχεται. Η ζωή δεν υποφέρεται χωρίς την υγρασία της ελπίδας και χωρίς εκείνο τον τραγουδισμένο καημό απ’ όπου δραπετεύει ο πόνος.
«Πούλα ελπίδα» ξαναλέει ο ειδικός, όπως εκείνος που πουλάει σαπάκια στην αγορά του κόσμου. «Πούλα ελπίδα» λένε και στον πρωθυπουργό, «η μιζέρια είναι αντιπαραγωγική» και η οργή αντισυστημική. Μόνο που η ελπίδα του κ. Γ. Παπανδρέου και των κυβερνώντων δεν στηρίζεται στην πραγματικότητα αλλά στον αέρα, σε αστήρικτες υποσχέσεις και σε σύμβολα. Και η διαψευσμένη ελπίδα είναι χειρότερη και πιο εκρηκτική από τη μόνιμη απελπισία και τον πεσιμισμό. Γιατί όταν το ΔΝΤ θέτει το δίλημμα «ή πάταξη της φοροδιαφυγής ή νέα μέτρα», όλοι γνωρίζουμε ότι τα νέα μέτρα έρχονται όχι τραγουδώντας αλλά μουγκρίζοντας σαν τίγρης που έρχεται για να ξεσκίσει ό,τι έχει απομείνει. Ακόμη και η πρόσληψη του κόσμου μέσω ενός ακραίου συμβολισμού μπορεί να δημιουργήσει μία μυθιστορηματική ελπίδα, αλλά συγχρόνως μπορεί να οδηγήσει ή στην ακραία εξωτερίκευση της βίας ή στον αυτοχειριασμό. Γιατί ποια ελπίδα να θρέψει μία γενιά που είναι τελεσίδικα αποκλεισμένη από την εργασία και οριστικά, συνεπώς, χαμένη; Πώς να μην οδηγήσει η διαψευσμένη ελπίδα στην εκτράχυνση των αισθήσεων, στην αναισθητοποίηση με συνέπεια η χαρά να γίνεται εγκεφαλική, τα ίδια τα όργανα των αισθήσεων να γίνονται άτονα κι αδύναμα και το συμβολικό να καταλάβει όλο και περισσότερο τη θέση του υπαρκτού, όπως συμβαίνει με τον «παράδεισο» των ναρκωτικών ουσιών; Πώς να βρει τόπο και χώρο ν’ ανθίσει η ελπίδα, όταν όλα καθίστανται απελπισία, όταν η ευφωνία γίνεται αφωνία, όταν η ματαιότητα γίνεται το νόημα της ζωής και όλα γίνονται μονότονα, μονόχρωμα και πρωτίστως άδικα; Γι’ αυτό η ψυχική καθήλωση των νέων, γι’ αυτό η κατάρρευσή τους και η άγρια βία τους. Γι’ αυτό η υπόκωφη βουή που ακούγεται είναι από τον κοινωνικό σεισμό που έρχεται.
Ναι, η απελπισία δεν αντέχεται. Η ζωή δεν υποφέρεται χωρίς την υγρασία της ελπίδας και χωρίς εκείνο τον τραγουδισμένο καημό απ’ όπου δραπετεύει ο πόνος.
«Πούλα ελπίδα» ξαναλέει ο ειδικός, όπως εκείνος που πουλάει σαπάκια στην αγορά του κόσμου. «Πούλα ελπίδα» λένε και στον πρωθυπουργό, «η μιζέρια είναι αντιπαραγωγική» και η οργή αντισυστημική. Μόνο που η ελπίδα του κ. Γ. Παπανδρέου και των κυβερνώντων δεν στηρίζεται στην πραγματικότητα αλλά στον αέρα, σε αστήρικτες υποσχέσεις και σε σύμβολα. Και η διαψευσμένη ελπίδα είναι χειρότερη και πιο εκρηκτική από τη μόνιμη απελπισία και τον πεσιμισμό. Γιατί όταν το ΔΝΤ θέτει το δίλημμα «ή πάταξη της φοροδιαφυγής ή νέα μέτρα», όλοι γνωρίζουμε ότι τα νέα μέτρα έρχονται όχι τραγουδώντας αλλά μουγκρίζοντας σαν τίγρης που έρχεται για να ξεσκίσει ό,τι έχει απομείνει. Ακόμη και η πρόσληψη του κόσμου μέσω ενός ακραίου συμβολισμού μπορεί να δημιουργήσει μία μυθιστορηματική ελπίδα, αλλά συγχρόνως μπορεί να οδηγήσει ή στην ακραία εξωτερίκευση της βίας ή στον αυτοχειριασμό. Γιατί ποια ελπίδα να θρέψει μία γενιά που είναι τελεσίδικα αποκλεισμένη από την εργασία και οριστικά, συνεπώς, χαμένη; Πώς να μην οδηγήσει η διαψευσμένη ελπίδα στην εκτράχυνση των αισθήσεων, στην αναισθητοποίηση με συνέπεια η χαρά να γίνεται εγκεφαλική, τα ίδια τα όργανα των αισθήσεων να γίνονται άτονα κι αδύναμα και το συμβολικό να καταλάβει όλο και περισσότερο τη θέση του υπαρκτού, όπως συμβαίνει με τον «παράδεισο» των ναρκωτικών ουσιών; Πώς να βρει τόπο και χώρο ν’ ανθίσει η ελπίδα, όταν όλα καθίστανται απελπισία, όταν η ευφωνία γίνεται αφωνία, όταν η ματαιότητα γίνεται το νόημα της ζωής και όλα γίνονται μονότονα, μονόχρωμα και πρωτίστως άδικα; Γι’ αυτό η ψυχική καθήλωση των νέων, γι’ αυτό η κατάρρευσή τους και η άγρια βία τους. Γι’ αυτό η υπόκωφη βουή που ακούγεται είναι από τον κοινωνικό σεισμό που έρχεται.
Τετάρτη 15 Σεπτεμβρίου 2010
Ο κόσμος αλλάζει
Η κρίση αλλάζει τον κόσμο. Τα χαρτιά στο γεωοικονομικό και γεωπολιτικό πόκερ ξαναμοιράζονται. Η Κίνα είναι πλέον δεύτερη παγκόσμια οικονομία μετά τις ΗΠΑ και πριν από την Ιαπωνία. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η Γερμανία ισχυροποιείται σημαντικά και η Ισπανία καθώς και ολόκληρος ο ευρωπαϊκός νότος αποδυναμώνεται, αναγεννώντας την αντίθεση Βορράς-Νότος. Οι αναδυόμενες αγορές που εξαρτώνται από το εξωτερικό αυξάνουν το δημόσιο χρέος τους, ενώ εκείνες που στηρίζονται σε μια τεράστια αγορά, όπως η Κίνα, η Βραζιλία, αλλά και η γειτονική μας Τουρκία καταφέρνουν να πετύχουν διψήφιο ρυθμό ανάπτυξης. Όσο για τις χώρες που εξαρτώνται από το εξωτερικό και βρίσκονται σε παρακμή, όπως η Ελλάδα, αυτές τείνουν να μεγιστοποιήσουν το δημόσιο χρέος τους. Όμως, κάτι ανάλογο συνέβη και μετά το 1930, όταν η οικονομική κρίση της Ευρώπης ήταν μία κρίση χρέους έναντι των ΗΠΑ και χρειάστηκε η αλλαγή στάσης της Ουάσινγκτον για να ισορροπήσει η κατάσταση. Σήμερα, στη θέση των ΗΠΑ, που έχουν αποβιομηχανοποιηθεί, βρίσκεται η Κίνα, η οποία συγκεντρώνει το ¼ του παγκόσμιου πληθυσμού, με ένα χαμηλότατο κατά κεφαλή ΑΕΠ αλλά τεράστια χρηματοπιστωτικά περιθώρια(σ.σ. Ως γνωστόν η Κίνα κατέχει μεγάλο μέρος αμερικανικών ομολόγων). Πως, λοιπόν, θα κινηθεί η Κίνα, στον μετα-μερικανικό κόσμο μας; Η αλλαγή στην ηγεσία του κόσμου από τις ΗΠΑ στην Κίνα θα γίνει ομαλά, όπως έγινε από τη βρετανική στην αμερικανική αυτοκρατορία, ή με παγκόσμιο πόλεμο και δη πυρηνικό, που «βλέπει» ο Φιντέλ Κάστρο; Πως θα αντιδράσουν οι ΗΠΑ;
Το πλέον δύσκολο για την Ουάσινγκτον είναι η μετάβαση χωρίς σύγκρουση στη νέα εποχή. Ήδη χαράσσονται οι νέες διαχωριστικές γραμμές, ή αλλιώς τα νέα γεωπολιτικά ρήγματα. Όλοι ήδη διακρίνουν τον μεγάλο αντίπαλο, την Κίνα! Και οι Ηνωμένες Πολιτείες εκτός από την εξωτερική αδυναμία, έχουν και την εσωτερική, καθώς τώρα έχουμε μια αντίστροφη κίνηση από αυτή της εκβιομηχάνισης, δηλαδή την αποβιομηχάνηση και μια διάλυση των όποιων άμεσων κοινοτικών θεσμών και δεσμών της αμερικανικής κοινωνίας. Ενώ, δηλαδή, η εκβιομηχάνιση λειτούργησε κατά την απογείωση της οικονομίας των ΗΠΑ ως χωνευτήρι των τεράστιων ρευμάτων μεταναστών, τώρα η Αμερική οπισθοδρομεί σ’ ένα μεγαλύτερο φυλετικό και κοινωνικό διαχωρισμό, παρά το γεγονός ότι έχει έναν έγχρωμο πρόεδρο. Το τεράστιο ρεύμα μεταναστών, το οποίο αυτή τη φορά προέρχεται από τη Λατινική Αμερική και την Ασία είναι αδύνατο να ενσωματωθεί στην πάλαι ποτέ «αμερικανική σαλατιέρα», και ενισχύει τις διαφορετικές κουλτούρες καθώς και τις κοινωνικοπολιτικές διαφορές Βορρά-Νότου. Η πόλωση μεταξύ των διαφόρων εθνοτικών ομάδων είναι πλέον εμφανής και οι άνθρωποι βρίσκουν την ταυτότητά τους στις χώρες προέλευσής τους. Το ίδιο συνέβη και στη Γαλλία, όπου η εκδίωξη των Ρομά δείχνει ότι ο φασισμός και ρατσισμός μεταξύ των διαφόρων εθνοτικών ομάδων μιας κοινωνίας είναι μία αρχαία λύση, καθώς αλληλοεξουδετερώνονται σ’ έναν αιματηρό εμφύλιο δίχως τέλος. Εξάλλου, οι ίδιοι οι μετανάστες ήταν το πρώτο κρέας για τα κανόνια του αμερικανικού εμφυλίου, του πρώτου και του δευτέρου Παγκόσμιου Πολέμου με αντάλλαγμα την υπηκοότητα της χώρας υποδοχής.
Το πλέον δύσκολο για την Ουάσινγκτον είναι η μετάβαση χωρίς σύγκρουση στη νέα εποχή. Ήδη χαράσσονται οι νέες διαχωριστικές γραμμές, ή αλλιώς τα νέα γεωπολιτικά ρήγματα. Όλοι ήδη διακρίνουν τον μεγάλο αντίπαλο, την Κίνα! Και οι Ηνωμένες Πολιτείες εκτός από την εξωτερική αδυναμία, έχουν και την εσωτερική, καθώς τώρα έχουμε μια αντίστροφη κίνηση από αυτή της εκβιομηχάνισης, δηλαδή την αποβιομηχάνηση και μια διάλυση των όποιων άμεσων κοινοτικών θεσμών και δεσμών της αμερικανικής κοινωνίας. Ενώ, δηλαδή, η εκβιομηχάνιση λειτούργησε κατά την απογείωση της οικονομίας των ΗΠΑ ως χωνευτήρι των τεράστιων ρευμάτων μεταναστών, τώρα η Αμερική οπισθοδρομεί σ’ ένα μεγαλύτερο φυλετικό και κοινωνικό διαχωρισμό, παρά το γεγονός ότι έχει έναν έγχρωμο πρόεδρο. Το τεράστιο ρεύμα μεταναστών, το οποίο αυτή τη φορά προέρχεται από τη Λατινική Αμερική και την Ασία είναι αδύνατο να ενσωματωθεί στην πάλαι ποτέ «αμερικανική σαλατιέρα», και ενισχύει τις διαφορετικές κουλτούρες καθώς και τις κοινωνικοπολιτικές διαφορές Βορρά-Νότου. Η πόλωση μεταξύ των διαφόρων εθνοτικών ομάδων είναι πλέον εμφανής και οι άνθρωποι βρίσκουν την ταυτότητά τους στις χώρες προέλευσής τους. Το ίδιο συνέβη και στη Γαλλία, όπου η εκδίωξη των Ρομά δείχνει ότι ο φασισμός και ρατσισμός μεταξύ των διαφόρων εθνοτικών ομάδων μιας κοινωνίας είναι μία αρχαία λύση, καθώς αλληλοεξουδετερώνονται σ’ έναν αιματηρό εμφύλιο δίχως τέλος. Εξάλλου, οι ίδιοι οι μετανάστες ήταν το πρώτο κρέας για τα κανόνια του αμερικανικού εμφυλίου, του πρώτου και του δευτέρου Παγκόσμιου Πολέμου με αντάλλαγμα την υπηκοότητα της χώρας υποδοχής.
Τρίτη 14 Σεπτεμβρίου 2010
Ο μεγάλος φόβος
Δημοσιονομικό χάος, κατεστραμμένη οικονομία, χρέη, χρηματοπιστωτική κρίση, «μαύρη τρύπα», έλλειμμα, fast track, η γλώσσα της πολιτικής «δραματοποίησης» της οικονομικής κατάστασης που θα δικαιολογήσει τα νέα μέτρα. Από την ελπίδα στο δράμα, αφού ήδη προαναγγέλθηκε η «τεράστια» ανεργία, η οποία τώρα αρχίζει να καθίσταται πραγματικότητα, καθώς 34 εκατομμύρια εργαζόμενοι αναμένεται να πεταχτούν στο δρόμο(Διεθνής Οργάνωση Εργασίας), ενώ 60 εκατομμύρια θα περιπέσουν σε έσχατη ένδεια(Παγκόσμια Τράπεζα). Και ο Γιώργος Παπανδρέου να λέει από το Όσλο ότι περνάμε «κρίση πεσιμισμού»!
Όμως, ο τρόμος, αυτός που διευκόλυνε τα μέτρα εναντίον των «κάτω» γίνεται τώρα μπούμεραγκ και ανακλάται προς τα «πάνω». Έτσι, Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας και οι ηγέτες των χωρών της ανεργίας (Θαπατέρο και Παπανδρέου) συζητούν για την αντιμετώπιση της μεγάλης οργής, για την κοινωνική συνοχή που διαλύεται, για την αγορά που παγώνει εξαιτίας της λειψής αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων-καταναλωτών, για την πραγματική οικονομία που συρρικνώνεται, για την βραχυχρόνια ανεργία που αν καταστεί μακροχρόνια θα μειώσει και τη ζήτηση και θα παγιδεύσει την οικονομία στη στασιμότητα και την υψηλή ανεργία. Όλοι οι κύριοι του Όσλο, παραδόξως οι περισσότεροι σοσιαλιστές(ακόμη και ο πρόεδρος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Στρος Καν), καλούνται να βρουν το «φάρμακο» για την αντιμετώπιση της ασθένειας που τείνει να διαρρήξει τόσο τον κοινωνικό ιστό όσο και την οικονομία. Ήδη μιλούν για μια γενιά που θα είναι αποκομμένη από την αγορά εργασίας(Στρος Καν)! Και επιχειρούν να απαντήσουν σε ερωτήματα όπως, πως θα αντιμετωπιστεί η ανεργία των νέων; Τι θα γίνει με το passage a l’ acte των νέων, ως αποτέλεσμα της υπερχειλίζουσας οδύνης και της παρελκόμενης οργής τους; Αυτές οι αντιδράσεις θα οδηγήσουν σε εξαναστάσεις και κινήματα ή σε μια αβάσταχτη ηθική ακαμψία που θα επιφέρει η απώθηση; Όλα αυτά είναι επείγοντα ερωτήματα που τίθενται επί τάπητος καθώς η οικονομία είναι άμεσα συνυφασμένη με την κοινωνία. Οι απαντήσεις που δίδονται είναι πολλές, ανάλογα με τη θέση και τα συμφέροντα του απαντώντος. Βέβαια, είναι και εκείνοι που εξαπατούν, εκείνοι που μιλούν για μία άλλη σχέση με τον πολίτη, αλλά που τελικά τον εμπαίζουν, είναι τα ίδια ιδιόρρυθμα όντα των «παραθύρων» που δεν ακούν, που βλέπονται μέσω οθονών και δεν απαντούν ειμή μόνο λένε in vacuo (στο κενό και στο χαμό) αυτά που θέλουν να πουν δίκην αυτιστικών και αυτοϊκανοποιημένων παπαγάλων. Εντέλει, αποδεικνύεται ότι είχε δίκιο ο Τζων Κένεθ Γκαλμπρέηθ που έλεγε ότι ο καπιταλισμός είναι «αυτοκαταστροφικός» και πως οι δημόσιοι θεσμοί λειτουργούν μόνο ως αμορτισέρ απορρόφησης των κραδασμών σε περιόδους κρίσεων. Δεν είναι τυχαίο ότι ο μοναδικός νόμος του περίφημου New Deal του Ρούσβελτ που δεν εγκρίθηκε από το αμερικανικό κογκρέσο ήταν αυτός που αφορούσε τον έλεγχο των επιχειρήσεων. Δεν είναι τυχαίο, σήμερα, ότι οι μόνοι που δεν ελέγχονται, είναι οι αίτιοι της κρίσης, ήτοι οι τράπεζες και το χρηματοπιστωτικό σύστημα εν γένει.
Όμως, ο τρόμος, αυτός που διευκόλυνε τα μέτρα εναντίον των «κάτω» γίνεται τώρα μπούμεραγκ και ανακλάται προς τα «πάνω». Έτσι, Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας και οι ηγέτες των χωρών της ανεργίας (Θαπατέρο και Παπανδρέου) συζητούν για την αντιμετώπιση της μεγάλης οργής, για την κοινωνική συνοχή που διαλύεται, για την αγορά που παγώνει εξαιτίας της λειψής αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων-καταναλωτών, για την πραγματική οικονομία που συρρικνώνεται, για την βραχυχρόνια ανεργία που αν καταστεί μακροχρόνια θα μειώσει και τη ζήτηση και θα παγιδεύσει την οικονομία στη στασιμότητα και την υψηλή ανεργία. Όλοι οι κύριοι του Όσλο, παραδόξως οι περισσότεροι σοσιαλιστές(ακόμη και ο πρόεδρος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Στρος Καν), καλούνται να βρουν το «φάρμακο» για την αντιμετώπιση της ασθένειας που τείνει να διαρρήξει τόσο τον κοινωνικό ιστό όσο και την οικονομία. Ήδη μιλούν για μια γενιά που θα είναι αποκομμένη από την αγορά εργασίας(Στρος Καν)! Και επιχειρούν να απαντήσουν σε ερωτήματα όπως, πως θα αντιμετωπιστεί η ανεργία των νέων; Τι θα γίνει με το passage a l’ acte των νέων, ως αποτέλεσμα της υπερχειλίζουσας οδύνης και της παρελκόμενης οργής τους; Αυτές οι αντιδράσεις θα οδηγήσουν σε εξαναστάσεις και κινήματα ή σε μια αβάσταχτη ηθική ακαμψία που θα επιφέρει η απώθηση; Όλα αυτά είναι επείγοντα ερωτήματα που τίθενται επί τάπητος καθώς η οικονομία είναι άμεσα συνυφασμένη με την κοινωνία. Οι απαντήσεις που δίδονται είναι πολλές, ανάλογα με τη θέση και τα συμφέροντα του απαντώντος. Βέβαια, είναι και εκείνοι που εξαπατούν, εκείνοι που μιλούν για μία άλλη σχέση με τον πολίτη, αλλά που τελικά τον εμπαίζουν, είναι τα ίδια ιδιόρρυθμα όντα των «παραθύρων» που δεν ακούν, που βλέπονται μέσω οθονών και δεν απαντούν ειμή μόνο λένε in vacuo (στο κενό και στο χαμό) αυτά που θέλουν να πουν δίκην αυτιστικών και αυτοϊκανοποιημένων παπαγάλων. Εντέλει, αποδεικνύεται ότι είχε δίκιο ο Τζων Κένεθ Γκαλμπρέηθ που έλεγε ότι ο καπιταλισμός είναι «αυτοκαταστροφικός» και πως οι δημόσιοι θεσμοί λειτουργούν μόνο ως αμορτισέρ απορρόφησης των κραδασμών σε περιόδους κρίσεων. Δεν είναι τυχαίο ότι ο μοναδικός νόμος του περίφημου New Deal του Ρούσβελτ που δεν εγκρίθηκε από το αμερικανικό κογκρέσο ήταν αυτός που αφορούσε τον έλεγχο των επιχειρήσεων. Δεν είναι τυχαίο, σήμερα, ότι οι μόνοι που δεν ελέγχονται, είναι οι αίτιοι της κρίσης, ήτοι οι τράπεζες και το χρηματοπιστωτικό σύστημα εν γένει.
Δευτέρα 13 Σεπτεμβρίου 2010
Λέξεις σαν παπούτσια
Το παπούτσι, που εκσφενδόνισε ο ιρακινός δημοσιογράφος εναντίον του Μπους στη Βαγδάτη κάτι ήθελε να πει. Το ίδιο και το παπούτσι του γιατρού στη Θεσσαλονίκη εναντίον του πρωθυπουργού. Αγανάκτηση, οργή, αποδοκιμασία οι λέξεις που συνδηλώνονται στη ρήψη. Για ανεπίτρεπτη βία μίλησε ο κ. Γ. Παπανδρέου, συνδέοντας το… παπούτσι με τις συνομωσίες ξένων κερδοσκοπικών funds! Μόνο που η ενέργεια ήταν μία απολύτως ήπια έκφραση της οργής, όπως τα «γιούχα» που εισέπραξαν οι πολιτικοί των κομμάτων εξουσίας καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού που μόλις παρήλθε. Από την άλλη πλευρά, ένα παπούτσι κατέστρεψε δεκάδες εργατοώρες των επικοινωνιολόγων και των στελεχών της κυβέρνησης. Αλλά παρά τις προσπάθειες επικοινωνιακής ανάταξης του προφίλ του κ. Γιώργου Παπανδρέου από την απόπειρα με το παπούτσι, έρχεται το μαρτύριο της βενζίνης σε συνδυασμό με τις φασιστικές επιχειρήσεις λιντσαρίσματος του προέδρου του ΕΒΕΑ, έρχεται η ανεργία που σκοτώνει και η ανέχεια που πληγώνει, καθιστώντας αναξιόπιστες τις κατηγορηματικές αρνήσεις του Γ. Παπανδρέου ότι δεν θα ληφθούν νέα μέτρα. Τα νέα μέτρα είναι βέβαιο ότι θα έρθουν για να σπάσουν τη ραχοκοκαλιά των μικρομεσαίων και των μισθωτών μετά τις αυτοδιοικητικές εκλογές.
Για την ώρα, όλοι οι Έλληνες προσπαθούν να μάθουν τι σημαίνει fast track(γρήγορη κυκλοφορία) ή τι σημαίνει invest in Greece, ή ακόμα τι σημαίνει «διαφανοποίηση»! Άγνωστο αν οι νέες διαδικασίες θα επιταχύνουν τις επενδύσεις. Το γνωστό είναι οι λέξεις ή οι φράσεις που χρησιμοποιεί κάποιος ανταποκρίνονται σ’ έναν ορισμένο τρόπο θέασης του κόσμου, δηλαδή σε μία ιδεολογία. Γι’ αυτό ήταν… δικαιολογημένος ο δημοσιογράφος που διαδήλωσε πλειστάκις, χθες, τον ενθουσιασμό του «για τον καλύτερο πρωθυπουργό όλων των εποχών»! Ο δημοσιογράφος(Σκάι) δεν αναφερόταν σ’ αυτά που είπε ο Γ. Παπανδρέου αλλά στο πως τα είπε, αφού τουλάχιστον φέτος απέφυγε φράσεις όπως το περίφημο «μηδέν στο πηλήκιο»! Αλλά και πέρυσι δεν έλειψαν τα επιχειρήματα υπέρ του πρωθυπουργού. «Δεν μ’ ενδιαφέρει αν ξέρει ελληνικά ο Γιώργος Παπανδρέου. Μ’ ενδιαφέρουν οι ιδέες του», έλεγε γνωστή δημοσιογράφος πριν ένα χρόνο. Όμως, οι λέξεις δεν είναι κενές περιεχομένου. Είναι και φορείς ιδεών. Μάλιστα, με τη μεταφορική τους διάσταση ως τελεστές γοητείας, κινητοποιούν. Συνεπώς, η γλώσσα με την οποία επικοινωνούμε, αγαπιόμαστε, ερωτευόμαστε, απελπιζόμαστε, ελπίζουμε, λυπόμαστε, χαιρόμαστε, αγωνιζόμαστε, πολιτευόμαστε, γενικώς ζούμε, καθρεφτίζει και τον τρόπο που σκεφτόμαστε, εντάσσοντας το γοητευτικό παιχνίδι με τις λέξεις, τη γλώσσα και τις ιδέες τόσο στη λογική του παιχνιδιού της γητειάς όσο και στη λογική της κινητοποίησης. Η έλλειψη γοητείας σημαίνει και την αδυναμία κινητοποίησης. Αντίθετα, η γοητεία, όπως συνέβαινε με τον Ανδρέα Παπανδρέου ή τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, ήταν μία πρόκληση, καθώς δημιουργούσε μία μορφή(«όραμα») που πάντα έτεινε να διαφοροποιήσει την ταυτότητα και το νόημα της ζωής κάποιου. Αυτή τη γοητεία (και συνεπώς την κινητοποίηση) επιχειρούν να δημιουργήσουν μέσω του Γιώργου Παπανδρέου και τις ενέσεις θετικοποίησης της κατάστασης οι επικοινωνιολόγοι της κυβέρνησης.
Όμως η σκέψη πρέπει να είναι ανατρεπτική, γοητευτική, όχι ως χειραγωγητική κολακεία, αλλά ως εκτροπή ταυτότητας, ως εκτροπή του είναι. Κι αυτό δεν μπορεί να επιτύχει ο πρωθυπουργός παρά τις προσπάθειες.
Για την ώρα, όλοι οι Έλληνες προσπαθούν να μάθουν τι σημαίνει fast track(γρήγορη κυκλοφορία) ή τι σημαίνει invest in Greece, ή ακόμα τι σημαίνει «διαφανοποίηση»! Άγνωστο αν οι νέες διαδικασίες θα επιταχύνουν τις επενδύσεις. Το γνωστό είναι οι λέξεις ή οι φράσεις που χρησιμοποιεί κάποιος ανταποκρίνονται σ’ έναν ορισμένο τρόπο θέασης του κόσμου, δηλαδή σε μία ιδεολογία. Γι’ αυτό ήταν… δικαιολογημένος ο δημοσιογράφος που διαδήλωσε πλειστάκις, χθες, τον ενθουσιασμό του «για τον καλύτερο πρωθυπουργό όλων των εποχών»! Ο δημοσιογράφος(Σκάι) δεν αναφερόταν σ’ αυτά που είπε ο Γ. Παπανδρέου αλλά στο πως τα είπε, αφού τουλάχιστον φέτος απέφυγε φράσεις όπως το περίφημο «μηδέν στο πηλήκιο»! Αλλά και πέρυσι δεν έλειψαν τα επιχειρήματα υπέρ του πρωθυπουργού. «Δεν μ’ ενδιαφέρει αν ξέρει ελληνικά ο Γιώργος Παπανδρέου. Μ’ ενδιαφέρουν οι ιδέες του», έλεγε γνωστή δημοσιογράφος πριν ένα χρόνο. Όμως, οι λέξεις δεν είναι κενές περιεχομένου. Είναι και φορείς ιδεών. Μάλιστα, με τη μεταφορική τους διάσταση ως τελεστές γοητείας, κινητοποιούν. Συνεπώς, η γλώσσα με την οποία επικοινωνούμε, αγαπιόμαστε, ερωτευόμαστε, απελπιζόμαστε, ελπίζουμε, λυπόμαστε, χαιρόμαστε, αγωνιζόμαστε, πολιτευόμαστε, γενικώς ζούμε, καθρεφτίζει και τον τρόπο που σκεφτόμαστε, εντάσσοντας το γοητευτικό παιχνίδι με τις λέξεις, τη γλώσσα και τις ιδέες τόσο στη λογική του παιχνιδιού της γητειάς όσο και στη λογική της κινητοποίησης. Η έλλειψη γοητείας σημαίνει και την αδυναμία κινητοποίησης. Αντίθετα, η γοητεία, όπως συνέβαινε με τον Ανδρέα Παπανδρέου ή τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, ήταν μία πρόκληση, καθώς δημιουργούσε μία μορφή(«όραμα») που πάντα έτεινε να διαφοροποιήσει την ταυτότητα και το νόημα της ζωής κάποιου. Αυτή τη γοητεία (και συνεπώς την κινητοποίηση) επιχειρούν να δημιουργήσουν μέσω του Γιώργου Παπανδρέου και τις ενέσεις θετικοποίησης της κατάστασης οι επικοινωνιολόγοι της κυβέρνησης.
Όμως η σκέψη πρέπει να είναι ανατρεπτική, γοητευτική, όχι ως χειραγωγητική κολακεία, αλλά ως εκτροπή ταυτότητας, ως εκτροπή του είναι. Κι αυτό δεν μπορεί να επιτύχει ο πρωθυπουργός παρά τις προσπάθειες.
Κυριακή 12 Σεπτεμβρίου 2010
Η Τίνα στις πόλεις
Ο πρωθυπουργός δίνει με οικογενειακή οικειότητα το λόγο στην Τίνα. Κι εκείνη με ύφος, ομοίως, απλό, σε αντιστοιχία με το τζην ντύσιμό της θα μιλήσει για την «πόλη αυτή». Η φράση και μόνο καταδεικνύει ότι η πόλη είναι ξένη προς την Τίνα, ή ότι η Τίνα είναι μία ξένη στη Θεσσαλονίκη, όπως ο Φιλίπ, ο ήρωας στην παλιά ταινία του Βιμ Βέντερς «Η Αλίκη στις πόλεις». Οι πόλεις δεν μπορούσαν να «κρατήσουν» τον Φιλίπ ούτε εκείνος να βρει κάποιο νόημα σ’ αυτές. Το βλέμμα του ήταν «τουριστικό», στιγμιαίο και «νεκρό», όπως οι φωτογραφίες που τραβούσε αδιάκοπα. Ώσπου έρχεται εκείνο το εννιάχρονο κορίτσι, η Αλίκη, της οποίας η αναζήτηση θα παράσχει σκοπό και ευθύνη στον πρωταγωνιστή. Η ματιά του ήρωα τότε αλλάζει δια μιας, η ίδια η ζωή του αλλάζει, το ίδιο και οι πόλεις.
Δεν συμβαίνει κάτι ανάλογο, όμως, στην κυρία Τίνα(Μπιρμπίλη). Η Θεσσαλονίκη παραμένει «η πόλη αυτή». Έτσι, όσα είπε για την πόλη ήταν κοινότοπα και ψυχρά, διανθισμένα με τεχνοκρατικούς όρους κι εκείνο… «το θαλάσσιο μέτωπο». Ναι, τη Θεσσαλονίκη πρέπει να τη βλέπεις από τη μεριά της Θάλασσας. Αλλά όλοι οι πολιτικοί τη βλέπουν μόνο από το μέρος της στεριάς. Η κ. Μπιρμπίλη δεν είπε τίποτα –ούτε ο υπουργός Πολιτισμού- για τον τρόπο που μία σειρά ευρωπαϊκές πόλεις, όπως το Βερολίνο, η Βαρκελώνη, το Εδιμβούργο, η Λιλ, το Μπιλμπάο κατάφεραν να ξαναζωντανέψουν και να αναπτυχθούν μέσω του πολιτισμού. Η Βαρκελώνη και το Μπιλμπάο επένδυσαν σε υποδομές και σε μεγάλα αρχιτεκτονικά σχέδια. Η δεύτερη πόλη, μάλιστα, με το μουσείο Guggenheim προσελκύει πλέον ένα εκατομμύριο επισκέπτες το χρόνο.
Αλλά εκτός από τις πολιτικές μεγάλης κλίμακας, υπάρχουν και οι πολιτικές μικρής κλίμακας. Στη Λιλ φερ’ ειπείν, ενθαρρύνονται τα σχολεία, τα πανεπιστήμια και εν γένει φορείς και πρόσωπα του πολιτισμού, των ιδεών, της καινοτομίας και της νεοτερικότητας ώστε να παράξουν έργα και διάφορες εκδηλώσεις. Στο Βερολίνο, τέλος, δίνουν βοήθεια σε καλλιτέχνες, όπως φορολογικές απαλλαγές, και διαθέτουν χώρους σε χαμηλές τιμές. Όλα αυτά εντάσσουν τον πολιτισμό στην οικονομική ανάπτυξη, για την οποία τόση ανάγκη έχει η χώρα μας. Πολύ περισσότερο που το βασικό ελληνικό προϊόν είναι ο τουρισμός. Τι απ’ όλα αυτά γίνονται με συστηματικό τρόπο στην Ελλάδα; Τι απ’ όλα απ’ αυτά εξήγγειλε(έστω) η κ. Μπιρμπίλη στην Αποθήκη Γ της Θεσσαλονίκης; Απολύτως τίποτα. Απλές γενικότητες. Πομφόλυγες. Υπ’ αυτή την οπτική, η διϋπουργική επιτροπή που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου, παρά το γεγονός ότι περιλαμβάνει και τους υπουργούς Πολιτισμού και Περιβάλλοντος, δεν φαίνεται να διαπνέεται από την αντίληψη εκείνη που θα συνδέει τον πολιτισμό της πόλης με την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση. Εκτός και αν γνωρίζουν αλλά δεν μπορούν να κάνουν τίποτα, καθώς η απόφαση λαμβάνεται πέραν αυτών και της κυβέρνησης, ήτοι από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν συμβαίνει αυτό τότε ο αγώνας για ελευθερία(από το Μνημόνιο) και δημοκρατία είναι πρώτης προτεραιότητας.
Δεν συμβαίνει κάτι ανάλογο, όμως, στην κυρία Τίνα(Μπιρμπίλη). Η Θεσσαλονίκη παραμένει «η πόλη αυτή». Έτσι, όσα είπε για την πόλη ήταν κοινότοπα και ψυχρά, διανθισμένα με τεχνοκρατικούς όρους κι εκείνο… «το θαλάσσιο μέτωπο». Ναι, τη Θεσσαλονίκη πρέπει να τη βλέπεις από τη μεριά της Θάλασσας. Αλλά όλοι οι πολιτικοί τη βλέπουν μόνο από το μέρος της στεριάς. Η κ. Μπιρμπίλη δεν είπε τίποτα –ούτε ο υπουργός Πολιτισμού- για τον τρόπο που μία σειρά ευρωπαϊκές πόλεις, όπως το Βερολίνο, η Βαρκελώνη, το Εδιμβούργο, η Λιλ, το Μπιλμπάο κατάφεραν να ξαναζωντανέψουν και να αναπτυχθούν μέσω του πολιτισμού. Η Βαρκελώνη και το Μπιλμπάο επένδυσαν σε υποδομές και σε μεγάλα αρχιτεκτονικά σχέδια. Η δεύτερη πόλη, μάλιστα, με το μουσείο Guggenheim προσελκύει πλέον ένα εκατομμύριο επισκέπτες το χρόνο.
Αλλά εκτός από τις πολιτικές μεγάλης κλίμακας, υπάρχουν και οι πολιτικές μικρής κλίμακας. Στη Λιλ φερ’ ειπείν, ενθαρρύνονται τα σχολεία, τα πανεπιστήμια και εν γένει φορείς και πρόσωπα του πολιτισμού, των ιδεών, της καινοτομίας και της νεοτερικότητας ώστε να παράξουν έργα και διάφορες εκδηλώσεις. Στο Βερολίνο, τέλος, δίνουν βοήθεια σε καλλιτέχνες, όπως φορολογικές απαλλαγές, και διαθέτουν χώρους σε χαμηλές τιμές. Όλα αυτά εντάσσουν τον πολιτισμό στην οικονομική ανάπτυξη, για την οποία τόση ανάγκη έχει η χώρα μας. Πολύ περισσότερο που το βασικό ελληνικό προϊόν είναι ο τουρισμός. Τι απ’ όλα αυτά γίνονται με συστηματικό τρόπο στην Ελλάδα; Τι απ’ όλα απ’ αυτά εξήγγειλε(έστω) η κ. Μπιρμπίλη στην Αποθήκη Γ της Θεσσαλονίκης; Απολύτως τίποτα. Απλές γενικότητες. Πομφόλυγες. Υπ’ αυτή την οπτική, η διϋπουργική επιτροπή που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου, παρά το γεγονός ότι περιλαμβάνει και τους υπουργούς Πολιτισμού και Περιβάλλοντος, δεν φαίνεται να διαπνέεται από την αντίληψη εκείνη που θα συνδέει τον πολιτισμό της πόλης με την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση. Εκτός και αν γνωρίζουν αλλά δεν μπορούν να κάνουν τίποτα, καθώς η απόφαση λαμβάνεται πέραν αυτών και της κυβέρνησης, ήτοι από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν συμβαίνει αυτό τότε ο αγώνας για ελευθερία(από το Μνημόνιο) και δημοκρατία είναι πρώτης προτεραιότητας.
Παρασκευή 10 Σεπτεμβρίου 2010
Επικοινωνία αντί πολιτικής
Δεν είναι η πρώτη φορά που το ΠΑΣΟΚ υποκαθιστά την πολιτική με την επικοινωνία. Τη δεκαετία του 1990 είχαμε και πάλι την κένωση της πολιτικής από τα πραγματικά προβλήματα. Έτσι η πολιτική διακρίθηκε σε εικονική και πραγματική πολιτική διαδικασία κατά το ανάλογο της εικονικής –χρηματιστήριο- και της πραγματικής οικονομίας. Εν προκειμένω ισχύει ο αμερικανικός Πραγματισμός που συλλαμβάνει την κοινωνία «ως επικοινωνιακή κοινότητα. Δεν είναι συμπτωματικό ίσως ότι η πραγματιστική προσέγγιση του Ντιούι αναφέρεται στην ειδική περίπτωση της «ανατροπής ισορροπίας», όπως συμβαίνει στις διάφορες κρίσεις. Συγκεκριμένα, όταν παράγεται μια ανατροπή της ισορροπίας σ’ έναν ζωντανό οργανισμό, τότε «ξυπνάει» σύμφωνα με τον Ντιούη η συνείδηση, που θέτει τα ερωτήματα και κατ’ αυτόν τον τρόπο συνειδητοποιούνται τα προβλήματα. Η συνείδηση, συνεπώς, βρίσκεται εν υπνώσει και «ξυπνά» μόνο σε καταστάσεις κρίσης για να απαντήσει σε πρακτικούς σκοπούς, όπως είναι η αποκατάσταση της ισορροπίας, που διαταράχθηκε. Έτσι, όπως, η συνείδηση γεννιέται σε ένα άτομο που παρουσιάζει «δυσπροσαρμοστικότητα», το ίδιο συμβαίνει και στην κοινωνία. Όταν ένα κοινωνικό και πολιτικό καθεστώς λειτουργεί καλά, το αποδεχόμαστε παθητικά. Όταν όμως δεν λειτουργεί αρμονικά, τότε αναζητούμε τις αδυναμίες και τα κενά, ή σκεφτόμαστε πως θα υπερπηδήσει τα εμπόδια. Εδώ είναι φανερή η συντηρητική, μεταρρυθμιστική βάση του Πραγματισμού που αντανακλάται τόσο στον πολιτικό πραγματισμό όσο και στον πραγματισμό της αμερικανικής θεσμικής σχολής, καθώς νομιμοποιεί κάθε προσπάθεια αποκατάστασης της ισορροπίας είτε γίνεται με «αθώες» είτε με «μη αθώες απάτες»(Κένεθ Γκαλμπραίηθ).
Με άλλα λόγια, η ευπλαστότητα του Πραγματισμού με τις κατάλληλες «απάτες» μπορεί να αξιοποιηθεί από τον καθένα. Δεν είναι εξάλλου τυχαίο ότι ο κόσμος του επίσης Πραγματιστή Ουίλιαμ Τζέημς είναι ένα «δικτυακό άπειρο» (ένας κόσμος-δίκτυο), που αποτελείται από διαφορετικές «γραμμές επιρροής», δηλαδή από μικρούς κόσμους, που είναι η βάση της δράσης των ατόμων. Με άλλα λόγια, ο Πραγματισμός εκκινεί από αυτό που ήταν στην εποχή του αλλά και σήμερα η Αμερική, ένας κόσμος μικρόκοσμων, ένας κόσμος «θυλάκων». Μία κοινωνία συνεπώς απαρτίζεται από ένα πλήθος κόσμων-δικτύων, που αλληλοδιαπλέκονται και αλληλοεξαρτώνται, αλλά επειδή ο καθένας ως άτομο ζει τη δική του ζωή, είναι κατά κανόνα εξωτερικός ως προς τους άλλους. Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της ατομικής κοινωνίας. Ο καθένας είναι «εξωτερικός» ως προς τον άλλο, εξ ου και το γεγονός ότι οι «εμφύλιοι» δεν είναι μόνο συλλογικής υφής, όπως με την περίπτωση των παλιών και νέων μεταναστευτικών ρευμάτων, αλλά και ατομικού χαρακτήρα. Ο «άλλος» γίνεται πλέον η κόλαση του Ατόμου. Ο ανταγωνισμός γίνεται αμείλικτος Το κοινό μίσος και το συμφέρον καθίστανται τα μόνα ενοποιητικά στοιχεία. Γι’ αυτό εφεξής εκείνο που διαλύει και σκοτώνει δεν είναι το μίσος αλλά η «αδιαφορία» και η τυραννίας της.
Βέβαια, όλα αυτά δεν έχουν σχέση με την πολιτική του κ. Γιώργου Παπανδρέου. Στην τελευταία περίπτωση ισχύει περισσότερο το ανέκδοτο με τον Λένιν, τον Στάλιν και τον Μπρέζνιεφ. Ειδικά ο τελευταίος, ο οποίος όταν μπλοκαρίστηκε στα χιόνια το τρένο που τον μετέφερε, αν και καθήμενος, κουνιόταν μπρος πίσω, κάνοντας ότι δήθεν η αμαξοστοιχία κινείται. Το ίδιο θα συμβεί και με τη νέα κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, η οποία θα εμφανίζεται ότι δήθεν κινείται μέσω των διαφόρων επικοινωνιακών τρικ!
Με άλλα λόγια, η ευπλαστότητα του Πραγματισμού με τις κατάλληλες «απάτες» μπορεί να αξιοποιηθεί από τον καθένα. Δεν είναι εξάλλου τυχαίο ότι ο κόσμος του επίσης Πραγματιστή Ουίλιαμ Τζέημς είναι ένα «δικτυακό άπειρο» (ένας κόσμος-δίκτυο), που αποτελείται από διαφορετικές «γραμμές επιρροής», δηλαδή από μικρούς κόσμους, που είναι η βάση της δράσης των ατόμων. Με άλλα λόγια, ο Πραγματισμός εκκινεί από αυτό που ήταν στην εποχή του αλλά και σήμερα η Αμερική, ένας κόσμος μικρόκοσμων, ένας κόσμος «θυλάκων». Μία κοινωνία συνεπώς απαρτίζεται από ένα πλήθος κόσμων-δικτύων, που αλληλοδιαπλέκονται και αλληλοεξαρτώνται, αλλά επειδή ο καθένας ως άτομο ζει τη δική του ζωή, είναι κατά κανόνα εξωτερικός ως προς τους άλλους. Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της ατομικής κοινωνίας. Ο καθένας είναι «εξωτερικός» ως προς τον άλλο, εξ ου και το γεγονός ότι οι «εμφύλιοι» δεν είναι μόνο συλλογικής υφής, όπως με την περίπτωση των παλιών και νέων μεταναστευτικών ρευμάτων, αλλά και ατομικού χαρακτήρα. Ο «άλλος» γίνεται πλέον η κόλαση του Ατόμου. Ο ανταγωνισμός γίνεται αμείλικτος Το κοινό μίσος και το συμφέρον καθίστανται τα μόνα ενοποιητικά στοιχεία. Γι’ αυτό εφεξής εκείνο που διαλύει και σκοτώνει δεν είναι το μίσος αλλά η «αδιαφορία» και η τυραννίας της.
Βέβαια, όλα αυτά δεν έχουν σχέση με την πολιτική του κ. Γιώργου Παπανδρέου. Στην τελευταία περίπτωση ισχύει περισσότερο το ανέκδοτο με τον Λένιν, τον Στάλιν και τον Μπρέζνιεφ. Ειδικά ο τελευταίος, ο οποίος όταν μπλοκαρίστηκε στα χιόνια το τρένο που τον μετέφερε, αν και καθήμενος, κουνιόταν μπρος πίσω, κάνοντας ότι δήθεν η αμαξοστοιχία κινείται. Το ίδιο θα συμβεί και με τη νέα κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, η οποία θα εμφανίζεται ότι δήθεν κινείται μέσω των διαφόρων επικοινωνιακών τρικ!
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)