Νέα μορφώματα

Η αποκωδικοποίηση των αποτελεσμάτων των ευρωεκλογών εξαρτάται από την οπτική γωνία. Μία οπτική είναι να βλέπει κανείς τον κόσμο ελληνοκεντρικά, ή απομονώνοντας την Ελλάδα από την Ευρώπη και τον υπόλοιπο πλανήτη. Η άλλη είναι να βλέπεις το τοπικό στη διασύνδεσή του με το υπερτοπικό. Σύμφωνα με τη δεύτερη θέση διακρίνουμε την επικράτηση της δεξιάς και εν μέρει της ακροδεξιάς στην Ευρώπη(πλην Ελλάδας και Μάλτας), τον καταποντισμό των σοσιαλιστών και την άνοδο ενός νέου πολιτικού μορφώματος, των οικολόγων, που παρουσιάζεται με διαφορετικά χαρακτηριστικά ανά χώρα. Επίσης, έχουμε παντού μία πολύ μεγάλη αποχή και, δευτερευόντως, καταγγελίες(Μπαϊρού αλλά και ΝΔ) για το ρόλο των δημοσκόπων. Στην Ελλάδα, η αποχή και το κραχ των exit polls, η εμφάνιση των οικολόγων και η άνοδος Καρατζαφέρη είναι τα νέα φαινόμενα, τα οποία, όμως, στην Ευρώπη έχουν δοκιμαστεί προ πολλού. Αν θέλουμε να δούμε το πραγματικά νέο σ’ αυτές τις εκλογές θα πρέπει να κοιτάξουμε προς τη Γαλλία όπου έχουμε την ανάπτυξη μιας επιχείρησης υποκατάστασης της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας από την «Ευρώπη Οικολογία» των Μποβέ και Κον-Μπεντίτ. Οι τελευταίοι συνέστησαν μία αντιφατική συμμαχία –ως γνωστόν ο Κον-Μπεντίτ ήταν υπέρ του ευρωσυντάγματος και ο Μποβέ κατά-, η οποία πέτυχε ένα πολύ μεγάλο εκλογικό σκορ. Κάποιοι θεωρούν ότι στη συμμαχία αυτή συναντάται η αντιθετική ατομικιστική μεταδημοκρατία με το ιδιωτικό. Ή, αλλιώς, έχουμε τη συγκόλληση(αν είναι σύνθεση μένει να δειχθεί) της μέριμνας για το περιβάλλον και των ριζοσπαστικοποιημένων ατομικών δικαιωμάτων. Στην ουσία έχουμε μία συγκρουσιακή συναίνεση φιλο-ευρωπαίων(Κον-Μπεντίτ) και αντι-ευρωπαίων(Μποβέ) στη βάση ενός ελάχιστου κοινού προγράμματος, ήτοι την αποπυρηνικοποιημένη Ευρώπη αλλά και την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής στρατιωτικής δύναμης. Αυτό το συνονθύλευμα δεν έχει καμία σχέση με την «ευρωπαϊκή ανυπακοή» μιας ορισμένης αριστεράς. Κι όμως επιδοκιμάστηκε από έναν στους πέντε, περίπου, Γάλλους! Μένει να δούμε πόσο θα κρατήσει και τι θα σημάνει για το χώρο της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας.

Αριστερά και φασισμός

Διαβάζω φίλους και διαφωνώ. Η αποχή δεν είναι πάντα απολιτική. Δεν είναι πάντα απελπισία. Ίσως ως διπλή άρνηση να είναι και μία κατάφαση. Μπορεί να είναι ένα μεγάλο «δεν» στη μεταδημοκρατία, ήτοι τη δημοκρατία ως προσομοίωση, την ολιγαρχία με δημοκρατική μάσκα, όπου βιομήχανοι και πολιτικοί διαπραγματεύονται τα πακέτα των ψήφων των δεύτερης κατηγορίας πολιτών, των εργαζομένων. Αλλά και ένα μεγάλο «ναι» στην ανεύρετη σήμερα δημοκρατία, εκείνη τη δημοκρατία όπου η ψήφος συνιστά πραγματικά έκφραση της πολιτικής βούλησης και όχι αντικείμενο αγοραπωλησίας για μία θέση στο Δημόσιο. Γνωρίζω πολίτες που δεν ανήκουν σε κανένα κόμμα, που αρνούνται την ακύρωση των θεσμών της κοινωνίας των πολιτών από την κομματοκρατία και οι οποίοι βρίσκουν το νόημα της πολιτικής, συμμετέχοντας ενεργά σε οργανώσεις ειδικών σκοπών: αλληλεγγύης, για την προστασία του περιβάλλοντος κ.ά. Οι πολίτες αυτοί δεν εκφράζονται από τον τρόπο λειτουργίας και οργάνωσης των σημερινών κομμάτων. Θεωρούν ότι τα κόμματα είναι επιχειρήσεις οικογενειών και παραγόντων ή επαγγελματιών που αναπαράγουν την προσωπική εξουσία τους. Ότι γενικά το παιγνίδι είναι στημένο και γι’ αυτό αρνούνται να το νομιμοποιήσουν. Αυτό δεν σημαίνει ότι εγκλωβίζονται στον ατομικό πυρήνα τους(υπάρχουν και πολλοί τέτοιοι), αλλά επιχειρούν να βρουν ή να διαμορφώσουν νέες πολιτικές δομές, ανιδιοτελείς, ερασιτεχνικές, νοηματοδοτώντας τες άλλοτε με ανθρωπιά και άλλοτε με μίσος. Ναι με μίσος. Αναφέρομαι στους «κάτω», ακριβέστερα σ’ αυτούς που βρίσκονται στις παρυφές, που αποκτούν ορατότητα και ύστερα τη χάνουν, στους μικροαστούς που είναι πιο κοντά τους «εκτός», στους «αποκλεισμένους», στα δύο εκατομμύρια μεταναστών που δεν έχουν χαρτιά, που δεν έχουν δικαιώματα, που όμως στηρίζουν τα ταμεία αλλά και γίνονται αντικείμενο στυγνής εκμετάλλευσης. Οι μικροαστοί έχουν δύο διοδεύσεις: ή να ενωθούν με τους «εκτός», εκφράζοντας από τη θέση τους όλη την κοινωνία, ή να τους μισήσουν, να γίνουν ρατσιστές. Μάλιστα, οι χειρότεροι ρατσιστές είναι οι πρώην «εκτός», καθώς οι απόκληροι συνιστούν γι’ αυτούς μία αγχογόνο πηγή, αφού τους θυμίζουν τον προηγούμενο εαυτό τους. Εδώ οφείλεται η υποχώρηση της αριστεράς, αφού η αμυντική στάση της για την υπεράσπιση των «κεκτημένων» των «εντός» ενισχύει έμμεσα το ρατσισμό και την άνοδο του φασιστικού φαινομένου σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Αποχή 45%!

Οι ευρωεκλογές υποτίθεται ότι είναι οι εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η εκλογική διαδικασία που νομιμοποιεί την ανύπαρκτη δημοκρατίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αλλά ούτε στην Ελλάδα ούτε πουθενά αλλού οι εκλογές δεν διεξήχθησαν με όρους Ευρώπης αλλά με όρους εθνικούς. Και ακόμη χειρότερα, με όρους σκανδάλων και όχι των υπαρκτών προβλημάτων που ταλανίζουν τους πολίτες λόγω της οικονομικής κρίσης, στην οποία εμπλέκεται και η νεοφιλελεύθερη γραφειοκρατία των Βρυξελλών. Αλλά και μετά τις εκλογές, οι ερμηνείες των αποτελεσμάτων παραπέμπουν όχι σε άμεσα πολιτικά συμπεράσματα αλλά σε ενδεχόμενες εξελίξεις, που θα λάβουν ή δεν θα λάβουν χώρα, εάν το… μήνυμα ληφθεί, όπως συμβαίνει με την ανάγνωση των δημοσκοπήσεων. Οι ευρωεκλογές συνεπώς δεν ήταν παρά μία «επίσημη δημοσκόπηση», όπως προσφυώς χαρακτηρίστηκε, εν όψει εθνικών εκλογών. Υπ’ αυτή την οπτική ήταν μία παρωδία δημοκρατικής διαδικασίας και πολιτικής συμμετοχής των πολιτών. Γι’ αυτό και η τεράστια αποχή τόσο στην Ελλάδα(ιστορικό ρεκόρ) όσο και στις υπόλοιπες χώρες-μέλη της ΕΕ. Έχουμε επισημάνει εξ αρχής τον πολιτικό χαρακτήρα της αποχής παρά την αντίθεση των πολλών επ’ αυτού. Ναι, η αποχή είναι απολιτική πράξη, όταν οι εκλογές είναι μία πολιτική πράξη. Αλλά οι ευρωεκλογές δεν είναι παρά μία ακόμη μεγάλη δημοσκόπηση, η οποία, συγχρόνως, νομιμοποιεί το πασίδηλο έλλειμμα δημοκρατίας της ΕΕ. Έτσι, η αποχή ακυρώνει τη δημοκρατική νομιμοποίηση της ΕΕ και των θεσμών της, απονομιμοποιεί την αυταρχική εξουσία της και τη δυνατότητά της να είναι ένας μηχανισμός μεταρρυθμίσεων σε βάρος και παρά τη θέληση των λαών. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, εθνικό αυτή τη φορά, η αποχή δεν είναι μόνο έκφραση διαμαρτυρίας κατά της κυβέρνησης ή αποδοκιμασίας του πολιτικού συστήματος, αλλά, συγχρόνως, θολώνει το τοπίο και τη δυνατότητα των δημοσκόπων και των αναλυτών να εξαγάγουν συμπεράσματα που θα καθοδηγήσουν την επόμενη πολιτική χειραγώγηση της κοινής γνώμης. Οι απέχοντες πολίτες τίναξαν στον αέρα ό,τι χρήσιμο απέμεινε στις ευρωεκλογές, δηλαδή τον δημοσκοπικό τους χαρακτήρα, διατυπώνοντας επιπλέον το αίτημα για μία εκλογική διαδικασία όπου πραγματικά η ψήφος θα έχει πραγματική βαρύτητα και σχέση με την εκδήλωση της δημοκρατικής βούλησης του λαού και δεν θα είναι μία ακόμη επίφαση της εκλειπούσης δημοκρατίας.

Salam alikoum

«Salam alikoum». Ιστορική η ομιλία του Μπάρακ Ομπάμα στο Κάιρο. Ενθουσιασμός στα μίντια όλου του κόσμου. Χαιρετισμοί για την αλλαγή της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ από τους κυρίους Σολάνα και Σεβαλιέ! Όχι, ο Ομπάμα δεν είναι Μπους, δεν ακούει τις φωνές του Θεού. Απλώς γνωρίζει. «Οι λαοί του κόσμου μπορούν να ζήσουν μαζί εν ειρήνη», είπε, «Γνωρίζουμε ότι αυτό είναι το όραμα του Θεού…». Ο κ. Ομπάμα γνωρίζει το όραμα του Θεού, διότι ως γνωστόν και ο Θεός έχει οράματα, τα οποία μεσιτεύει επί της Γης ο εκλεκτός του, ο Μπάρκα Ομπάμα-Μωυσής! Ο Μπους με άλλο πρόσωπο, με το πρόσωπο του Ομπάμα: ευπροσήγορος, μειλίχιος, χαμογελαστός. Ο μεσσιανικός ρόλος των ΗΠΑ να προετοιμάσουν τον κόσμο κατά το… όραμα του Θεού και της δεύτερης έλευσής του σε πλήρη ανάπτυξη. Τώρα όλοι οι πόλεμοι θα γίνονται στο όνομα της ειρήνης του Θεού. Αλλά και για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Όχι, ο Ομπάμα δεν μίλησε για «εξαγωγή δημοκρατίας» αλλά είπε ότι «θα υπερασπιστούμε τα ανθρώπινα δικαιώματα οπουδήποτε». Αυτά τα έλεγε στο Κάιρο, στην πρωτεύουσα ενός από τα πιο αυταρχικά και διεφθαρμένα αραβικά καθεστώτα, αυτό του Μουμπάρακ. Άρα, η υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων θα γίνεται με δύο μέτρα και δύο σταθμά, αναλόγως των αμερικανικών συμφερόντων και τη στάση των αυταρχικών καθεστώτων έναντι των ΗΠΑ. Υπ’ αυτή την οπτική τα ανθρώπινα δικαιώματα παραβιάζονται μόνο στο Ιράν όπου το καθεστώς είναι αντιαμερικανικό αλλά όχι και στην Αίγυπτο όπου αυτό είναι φίλα προσκείμενο προς τους Αμερικανούς. Τι κρύβεται, λοιπόν, πίσω από τη ρητορική Ομπάμα; Η αποκατάσταση της εικόνας των ΗΠΑ στον μουσουλμανικό κόσμο και η απομόνωση των εξτρεμιστών μουσουλμάνων της Αλ Κάιντα. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό, αρκεί η Ουάσινγκτον να καταδίκαζε και τα αυταρχικά αραβικά καθεστώτα χωρίς διάκριση καθώς και το Ισραήλ που δεν υλοποιεί τις αποφάσεις του ΟΗΕ. Αυτό, όμως, δεν συμβαίνει, γιατί πίσω απ’ όλες τις λεκτικές πιρουέτες του Ομπάμα κρύβονται μόνο τα αμερικανικά γεωπολιτικά και οικονομικά συμφέροντα. Γι’ αυτό δεν θ’ αργήσει ο καιρός που τα ωραία λόγια του θα σαπίσουν σαν τα φύλλα του φθινοπώρου.

Η ΕΕ των λίγων

Οι Ευρωπαίοι πολίτες αισθάνονται την Ευρωπαϊκή Ένωση ως απειλή και όχι ως κάτι που τους προστατεύει. Η διαπίστωση ανήκει στον H. Guaino ειδικό σύμβουλο του Σαρκοζί. Μόνο που ο κ. σύμβουλος κάνει ένα εσκεμμένο λάθος μέσω της γενίκευσης. Γιατί υπάρχουν κάποιοι, λίγοι, όπως οι τραπεζίτες, οι βιομήχανοι και άλλοι, που αισθάνονται ότι η ΕΕ τους προστατεύει. Αντιθέτως, οι εργαζόμενοι, δηλαδή οι πολλοί, αισθάνονται να απειλούνται καθώς αυτοί είναι που υφίστανται την «ευέλικτη εργασία», την οδηγία Bolkestein, την περίφημη «ευελ-ασφάλεια», το 65ωρο, την ανεργία, την ακρίβεια, τις αλλαγές στο ασφαλιστικό, τους «εργολάβους εργασίας», αυτούς τους σύγχρονους πλην νόμιμους δουλεμπόρους, αλλά και τα σπασμένα της κρίσης, που οι εργαζόμενοι πληρώνουν ως μη όφειλαν. Συγχρόνως, τα ψεύδη και οι σοφιστείες με προορισμό τους εργαζόμενους και στόχο την ψήφο τους δεν έχουν όρια. Πληροφορηθήκαμε, λοιπόν, ότι η ανεργία στην ευρωζώνη ανήλθε στο 9,2%. Μόνο που αποκρύπτεται πως η προσωρινή εργασία με τις διάφορες μορφές της ημιαπασχόλησης έχει σπάσει όλα τα ρεκόρ. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με έρευνα στις χώρες της ευρωζώνης, η ημιαπασχόληση έχει υπερπενταπλασιασθεί από το 2004 έως το 2008, ήτοι από 10% έχει εκτοξευθεί στο 52%. Αυτό αποδεικνύει ότι οι εργαζόμενοι απειλούνται πραγματικά από την ΕΕ, αλλά είναι και εντελώς απροστάτευτοι από τις συνδικαλιστικές αλλά και τις πολιτικές τους οργανώσεις. Τα συνδικάτα, όταν δεν έχουν εξωνισθεί, λειτουργούν αμυντικά, δηλαδή για τη διατήρηση των «κεκτημένων», ενώ ο συσσωρευμένος πλούτος αυξάνεται συνεχώς και σε πλήρη αντιστοιχία με τις αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες. Αυτή η αμυντική στάση παρέχει τη δυνατότητα σε ακραία μορφώματα, όπως η άκρα δεξιά, να καλύπτουν το κενό, βρίσκοντας εύφορο έδαφος για την ανάπτυξη μιας επικίνδυνα λαϊκίστικης πολιτικής. Δεν είναι τυχαίο ότι η άκρα δεξιά κατέχει το 13% των εδρών στο ευρωκοινοβούλιο και υπό τις σημερινές κρισιακές συνθήκες επαναφέρει το φάντασμα του φασισμού του μεσοπολέμου.

Η συμβολική τάξη

Κάθε πολιτική και κοινωνική αλλαγή πρέπει να συνοδεύεται και από μία πολιτιστική αλλαγή, από την ανατροπή της κυρίαρχης συμβολικής τάξης. Και τούτο γιατί η πολιτιστική διαδικασία έχει σχέση με την «έξη», με την καθημερινότητα, με τον τρόπο που «βλέπει» τα πράγματα και βιώνει τις καταστάσεις ο άνθρωπος. Γιατί κάθε πολιτική ανατροπή αν δεν συνοδεύεται από μία πολιτιστική ανατροπή, μία μεγάλη αλλαγή στην καθημερινότητα, στον τρόπο που βλέπει, αισθάνεται και συναισθάνεται το κάθε άτομο την κάθε στιγμή, τότε η πολιτική αλλαγή δεν θα έχει διάρκεια. Συνεπώς, μία πολιτική ανατροπή ή θα επιβάλλει έναν άλλο τρόπο και ρυθμό στους ανθρώπους, νέους κανόνες που θα εσωτερικευθούν και θα μοιάζουν φυσικοί (έξεις) ή θα αποτύχει. Αν δεν συμβεί αυτό η διαφθορά της γραφειοκρατίας και όλες οι προηγούμενες παθογένειες αργά ή γρήγορα θα ενσκήψουν πιο δυνατές. Εδώ θα πρέπει να ειδωθεί η περίπτωση της «αντι-κουλτούρας», μιας νέας δηλαδή κουλτούρας, ένα σύστημα νέων ηθών που ήδη φέρουν και βιώνουν τα μέλη του μεταρρυθμιστικού πολιτικού πυρήνα και που έρχεται να απαντήσει στη σήψη της κυρίαρχης κουλτούρας, συνιστώντας ένα εναλλακτικό και συνάμα γοητευτικό σύστημα νέων αξιών και κανόνων, το μπόλι δηλαδή που θα ενοφθαλμιστεί στην κοινωνία, αφού πρώτα το «μαχαίρι»(κατάκτηση πολιτικής εξουσίας) χαράξει τον κορμό. Δεν υπερτιμάμε τον πολιτιστικό παράγοντα, απλώς επισημαίνουμε το κενό των πολιτικών ανατροπών και την ανοησία της βουλησιαρχίας. Ας μην ξεχνάμε ότι η «καθημερινότητα», ο homo Americanus ήταν το συγκριτικό πλεονέκτημα των ΗΠΑ. Αντίθετα, ο «νέος, σοβιετικός άνθρωπος» δεν προέκυψε ποτέ(λόγω της επιμονής στην ποσοτική ανάπτυξη). Απομένει να δούμε γιατί, πως και ποια είναι τα όρια του πρώτου. Ήδη ένας από τους μεγάλους μύθους του η General Motors κήρυξε πτώχευση.

Η σχιζοφρένεια της αριστεράς

Που οφείλεται η κρίση του πολιτικού συστήματος και η δυσαρέσκεια του κόσμου; Στην «αδυναμία του κομματικού συστήματος να υπηρετήσει το φαντασιακό και να δημιουργήσεις ταυτίσεις αλλά ταυτόχρονα να παράγει αποτελέσματα σε κρίσιμα πεδία…». Η απάντηση ανήκει σ’ έναν «σοσιαλιστή», τον κ. Μ. Χρυσοχοΐδη, που δεν διακρίνει το πρόβλημα στο αδιέξοδο του ισχύοντος οικονομικού συστήματος, αλλά στην πολιτική διαχείρισή του. Το νέο που κομίζει ο πολιτικός δεν είναι μια νέα ιδεολογία, αλλά το φαντασιακό! Περί τίνος άραγε πρόκειται; Είναι αλήθεια ότι κάθε τι νέο, μία διαφορετική λύση ή μια διαφορετική πραγματικότητα έχει ανάγκη από ένα νέο είδος ποίησης, μία μορφική επινοητικότητα, μια νέα γλώσσα, νέα σύμβολα, μία διαφορετική αφήγηση. Αλλά ποια ριζικά διαφορετική λύση κομίζουν οι «σοσιαλιστές»; Καμία. Γι’ αυτό και η ξύλινη γλώσσα τους, οι νεφελώδεις έννοιες και οι συγχύσεις τους καθώς και οι λεκτικές πιρουέτες. Πέραν τούτου, ένας ορισμένος πλούτος του φαντασιακού δεν κάνει τη ζωή λιγότερο επίπεδη. Ήδη σήμερα βιώνουμε στην πραγματικότητα το βασίλειο του «υπανθρώπου» και στο φαντασιακό το βασίλειο του «υπεράνθρωπου». Ο κόσμος είναι χωρίς άνθρωπο και ο άνθρωπος χωρίς κόσμο. Τι φταίει γι’ αυτή την εντροπία; Το πολιτικό -και όχι το οικονομικό- σύστημα ισχυρίζεται ο Χρυσοχοΐδης. Γι’ αυτό δεν θα μπορέσει να καταλάβει τη ρήση του Ν. Καζαντζάκη «Αγαπώ τους πεινασμένους, τους ανήσυχους, τους αλήτες. Αφτοί αιώνια συλλογούνται την ανταρσία, την πείνα, το δρόμο τον ατέλειωτο…». Ή μάλλον επειδή ακριβώς τους σκέφτεται θέλει να τους φλομώσει το… φαντασιακό. Αλλά κι εκείνοι που κάποτε σκέφτονταν τους «εκτός», τους απόκληρους έχουν καταντήσει κένταυροι, με κεφάλι δημοκράτη διανοούμενου και σώμα υπερσυντηρητικού ρατσιστή. Αυτή η διχοστασία είναι το χαρακτηριστικό όχι μόνο του πολιτικού συστήματος αλλά και της ίδιας της ελληνικής κοινωνίας που μετεωρίζεται μεταξύ ενός υπάνθρωπου Εγώ και του παραδοσιακού Εμείς που κάποτε –πλέον μόνο στιγμιαία- αφυπνίζεται. Αυτή η σχιζοφρένεια ταλανίζει δυστυχώς και μία ορισμένη αριστερά που θεωρητικά (στο κεφάλι) είναι υπέρ της κοινωνικής δικαιοσύνης, του σοσιαλισμού, κάποτε και του κομμουνισμού, αλλά στην πράξη, στη συμπεριφορά(στο σώμα) είναι εντελώς δεξιά, εντελώς προσαρμοσμένη, ατομοκεντρική ου μην και ναρκισσιστική. Γι’ αυτό και η αδυναμία της να πείσει. Γι’ αυτό βλέπει λόγω ναρκισσισμού το ξύλο της, τον εαυτό να σπάει, διαθλώμενος μέσα στο νερό. Έτσι στραβά, σχιζοειδώς βλέπει τον εαυτό της και τον κόσμο. Γι’ αυτό και η μείωση της εμβέλειάς της…