Οι Μοντεμπούρ δεν είναι λύση (άρθρο στην Ελευθεροτυπία)

Αναταραχή στη δεύτερη οικονομία της Ευρωζώνης, τη Γαλλία. Η κυβέρνηση υποχρεώνεται σε παραίτηση από τον πρόεδρο Ολάντ και ο πρώην υπουργός Οικονομίας Αρνό Μοντεμπούρ ανακηρύσσεται σε «ήρωα της Αριστεράς» μετά την επίθεσή του στην καταστροφική πολιτική λιτότητας που επιβάλλει στην Ευρώπη η Γερμανία. Όμως, ο Μοντεμπούρ εκφράζει την Αριστερά όσο την εκφράζει και το ΔΝΤ, που έκανε λόγο από το τέλος του 2013 για λάθη στις εφαρμοζόμενες περιοριστικές πολιτικές. Εσχάτως, ακόμα και τα εργαλεία εφαρμογής του νεοφιλελεύθερου προτύπου, όπως ο περίφημος οίκος αξιολόγησης Standard & Poor 's, επικρίνουν την υπερσυσσώρευση πλούτου και τις τεράστιες εισοδηματικές ανισότητες, γιατί «μπλοκάρουν την ανάπτυξη»! Σε έκθεση της Standard & Poor 's αναφέρεται ότι το πρόβλημα της εισοδηματικής ανισότητας στις ΗΠΑ έχει ως συνέπεια οι πλουσιότεροι να δαπανούν μόνο ένα μικρό μέρος του πλούτου τους, ενώ ασκούν ισχυρή πίεση στους πολιτικούς για να μειώσουν τους φόρους τους. Στο κοινωνικό-πολιτικό πεδίο «αν εξακολουθήσει να διευρύνεται η εισοδηματική ανισότητα, οδεύουμε προς έναν ταξικό πόλεμο…», σημειώνει ο Πωλ Κρούγκμαν. Το πρόβλημα της άγριας νεοφιλελεύθερης απορρύθμισης είναι ότι έχει αρχίσει να στρέφεται και εναντίον των «δικών της παιδιών». Το νεοφιλελεύθερο κανιβαλικό όργιο αφού εξαφάνισε τους «κάτω», τώρα τσακίζει και τους «πάνω». Συνεπώς, επιχειρείται η επιστροφή στο «συναινετικό καπιταλισμό», στον καπιταλισμό με κανόνες, που είναι η εναλλακτική πολιτική πρόταση που θα επανισορροπήσει την τελματωμένη «ανάπτυξη», καθώς η μετατόπιση της κρίσης υπερσυσσώρευσης που προκάλεσε το νεοφιλελεύθερο μοντέλο προς το Νότο (τον οποίο και κατέστρεψε) εξάντλησε τις δυνατότητές του. Ήδη η ύφεση στη Γερμανία αποδεικνύει ότι η γερμανική ανάπτυξη οφειλόταν στη ζήτηση των χωρών του μεσογειακού Νότου. Το χρέος των Νοτίων είναι το πλεόνασμα των Βορείων. Αλλά με το «θάνατο» του Νότου στο μέσο του ποταμού από το τσίμπημα της άγριας λιτότητας του γερμανικού σκορπιού, πνίγεται και ο σκορπιός. Οι διορθωτικές κινήσεις θα συνοδευτούν με νέες φράσεις και ευφημισμούς, όπως τα περίφημα «αθώα ψέματα» για τα οποία έγραψε ο παλαιός Τζών Κ. Γκαλμπραίηθ. Έτσι, σοσιαλδημοκράτες και κεντρώοι, ποταμίσιοι και ορεινοί υπό την αιγίδα της Standard & Poor 's, της Πασιονάριας Λαγκάρντ και του νέου Ροβεσπιέρου, Αρνό Μοντεμπούρ θα φορέσουν κόκκινους μανδύες και θα ηγηθούν του λαϊκού κινήματος και της… επανάστασης για την αναμόρφωση του ισχύοντος συστήματος. Έτσι για μία ακόμα φορά, όλα θα αλλάξουν για να παραμείνουν ίδια! Όμως τα παραπάνω αποδεικνύουν ότι το κυρίαρχο σύστημα έχει αποτύχει. Ότι διανοίγονται ευκαιρίες για να μία άλλη προοπτική υπέρ των «κάτω», δηλαδή υπέρ της συντριπτικής πλειοψηφίας των ανθρώπων. Αρκεί να αποκαλυφθούν έγκαιρα και δυναμικά οι οβιδιακές μεταμορφώσεις του συστήματος. Γιατί αν δεν ξεσκιστούν οι προσωπίδες και τα ψεύδη, τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει ουσιαστικά. Γιατί η λύση δεν μπορεί να βασίζεται στην εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, στην πείνα, στην εξαθλίωση και στην πνευματική τύφλωση. Η λύση δεν μπορεί να είναι ο καπιταλισμός σε οποιαδήποτε μορφή του, δεν μπορεί να είναι ένα σύστημα που έχει χάσει τα φρένα του, κυριολεκτικά και μεταφορικά, αποδεικνύοντας ότι το πιο επικίνδυνο και παράλογο ον αυτού του πλανήτη είναι ο άνθρωπος της ταπείνωσης της φύσης, της απροσδιοριστίας του υποκειμένου και του χάους, της εξουδετέρωσης όλων των αξιών, του θανάτου του πολιτισμού, του τέλους του πλανήτη. Ναι, οι πάγοι λιώνουν, η φύση πεθαίνει, χιλιάδες είδη ζωντανών οργανισμών χάνονται και μαζί ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι λιμοκτονούν! Και επειδή κάποιοι προσεγγίζουν απομονωμένα τα θέματα, όπως οι πολεμικές συγκρούσεις, οι αντιθέσεις Γαλλίας-Γερμανίας, η πείνα στην Αφρική, η περιβαλλοντική καταστροφή αλλά και οι διαδηλώσεις στο Μιζούρι, θα πρέπει να πούμε μαζί με τον ιστορικό Ασνέρ ότι απαιτείται πλέον να σκεφτόμαστε «από κοινού πολέμους, επαναστάσεις και συγκρούσεις», και να συμπεριλάβουμε σε αυτά, με την έννοια της δομικής βίας, και τη βία που εμφιλοχωρεί στην ανισότητα και στη φτώχεια, αλλά και στη συστηματική παραπλάνηση. Χρειάζεται να αποκαλύπτονται κάθε φορά τα ψέματα που είναι κρυμμένα στις γενικεύσεις και στις συνδηλώσεις των λέξεων, όπου το ρήμαγμα των ανθρώπινων ζωών παρουσιάζεται σαν σωτηρία. Πρέπει να αποκαλύπτεται πως πίσω από τον μετα-νεοφιλελευθερισμό, δηλαδή τον κοινωνικό καπιταλισμό, πίσω από την τυφλή ψευτο-ορθολογική αυτό-αναθέσμιση με την άνευ ορίων χρήση ψευτο-ορθολογικών μέσων («μεταρρυθμίσεις»!) κρύβεται η επίτευξη ενός μόνο σκοπού, η συνεχής αύξησης του πλούτου με όλο και λιγότερο κόστος. Γι’ αυτό μειώνονται οι εργαζόμενοι(απολύσεις), μειώνονται οι μισθοί(ανταγωνιστικότητα), καταστρέφεται η φύση αλλά και οι πολιτιστικές αξίες. Γι’ αυτό ο καπιταλισμός σε οποιαδήποτε μορφή του δεν συνιστά λύση ούτε για τον άνθρωπο ούτε για την κοινωνία ούτε για τη φύση και τη ζωή πάνω στον πλανήτη. Γιατί η λύση ή θα είναι συνολική και θα αφορά τη δημιουργία μιας νέας ορθολογικότητας και ευαισθησίας ή η καταστροφή της ανθρώπινης ουσίας θα είναι ολική.

Παραλογισμός, κραχ και συναινετικός καπιταλισμός

Είναι ή δεν είναι παραλογισμός, όταν οι Αμερικανοί βομβαρδίζουν τους τζιχαντιστές που εξόπλισαν και στρατολόγησαν απ' όλο τον κόσμο προκειμένου να χτυπήσουν τον Άσαντ στη Συρία; Δεν είναι παραλογισμός να πολεμούν τη Χαμάς, την οποία οι ίδιοι δημιούργησαν για να αποδυναμώσουν τον Αραφάτ; Αυτοί δεν γιγάντωσαν τους Ταλιμπάν για να αντιμετωπίσουν τους σοβιετικούς στο Αφγανιστάν; Το ίδιο δεν συνέβη και με τις συμμορίες της Λιβύης, οι οποίες από σκότωσαν τον Καντάφι τώρα συγκρούονται μεταξύ τους; Τώρα ενισχύουν τους νεοναζί στην Ουκρανία για να αντιμετωπίσουν τον Πούτιν που αμφισβητεί την ηγεμονία τους στην περιοχή. Δεν θ' αργήσει ο καιρός που οι ΗΠΑ θα βρουν και τους νεοναζί μπροστά τους. Την ίδια στιγμή ο Τζορτζ Σόρος και άλλοι μιλούν για ένα νέο πλανητικό χρηματιστηριακό κραχ, ενώ οι οίκοι αξιολόγησης ασκούν σφοδρή κριτική στις... νεοφιλελεύθερες πολιτικές, γιατί, όπως διατείνονται στις εκθέσεις τους, δημιούργησαν τεράστιες εισοδηματικές ανισότητες! Εν τω μεταξύ η Ευρωζώνη τρίζει. Κάποιοι μιλούν για σύγκρουση όχι πλέον Βορρά-Νότου αλλά Βορρά-Βορρά. Οι πολιτικές εφεδρείες που θα επιστρατευθούν για τη επιστροφή στον "συναινετικό καπιταλισμό" άρχισαν ήδη να διαμορφώνονται με τους διάφορους Μοντεμπούρ. Μία ακόμα οβιδιακή μεταμόρφωση του συστήματος έχει ξεκινήσει.

Ποιος θα μιλήσει για τα γκέτο της ντροπής;

Όλοι ή σχεδόν όλοι εξεγειρόμαστε και αγανακτούμε για το ρατσισμό στα φραουλοχώραφα της Μανωλάδας, για τους μετανάστες που υφίστανται τις δολοφονικές επιθέσεις μελών της Χρυσής Αυγής, της εγχώριας, δηλαδή, Κου Κλουξ Κλαν. Κανείς, όμως, δεν μιλά για το ρατσισμό αυτών που ψηφίζουν Χρυσή Αυγή για "να καθαρίσουμε τη χώρα από τους Πακιστανούς"! Μα, πάνω απ' όλα, κανείς δεν μιλά για το ρατσισμό εναντίον των Ρομά, για τα γκέτο που υπάρχουν σε κάθε πόλη, στο Καματερό, στον Πύργο, στην Άρτα, παντού. Εδώ ο έλεγχος ανήκει σε μαφιόζικες συμμορίες που διακινούν ναρκωτικά και κλοπιμαία, που εκπαιδεύουν και εκμεταλλεύονται ομάδες μικρών παιδιών στην επαιτεία και στις κλοπές. Κανένα από αυτά τα παιδιά δεν πηγαίνει σχολείο, ενώ ο έλεγχος εντός των οικισμών-γκέτο είναι ανύπαρκτος. Κανείς δεν μιλάει, ούτε η συμπολίτευση ούτε η αντιπολίτευση, για τα γκέτο αυτά. Γιατί άραγε; Σύμφωνα με μία εκδοχή, υπάρχει μεγάλο οικονομικό συμφέρον καθώς εκεί "κρύβεται" το χρήμα της εγχώριας μαφίας, πριν διοχετευθεί και "ξεπλυθεί" σε άλλες δουλειές. Υπάρχει και πολιτικό συμφέρον, λένε κάποιοι, καθώς οι ψήφοι των Ρομά είναι μερικές εκατοντάδες χιλιάδες, που συνιστά κρίσιμο μέγεθος σε μία αμφίρροπη εκλογική αντιπαράθεση. Για μας το πρόβλημα ξεκινά από τον κοινωνικό αλλά και τον φυσικό αποκλεισμό, που υποχρεώνει μια ολόκληρη φυλή να επιδιώξει να επιβιώσει, όπως μπορεί. Σ' αυτό το περιβάλλον στρατολογούν οι κάθε λογής μαφιόζοι. Ποιος θα μιλήσει, λοιπόν, για τα σύγχρονα γκέτο της ντροπής; Ποιος θα μιλήσει για τα μικρά παιδιά που έχουν ως μοναδική εγκύκλιο παιδεία τους την... παραβατικότητα;

Ο φόβος σε κάνει ναζί [άρθρο στην Ελευθεροτυπία]

Η απόφαση του Ομπάμα να ξεκινήσει τους βομβαρδισμούς στο Ιράκ για να «προλάβει μια γενοκτονία» μοιάζει με ποταπό εμπαιγμό όταν στη Γάζα συντελείται ήδη από το Ισραήλ μία γενοκτονία με τη στήριξη των ΗΠΑ. Ακόμη περισσότερο, ο ισχυρισμός είναι απολύτως ψευδής καθώς όλοι γνωρίζουν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν κόπτεται για τους ανθρώπους αλλά για την προστασία των πολυεθνικών που εκμεταλλεύονται τους υδρογονάνθρακες στην περιοχή του Κουρδιστάν. Κι αυτό δεν είναι παρά ο σύγχρονος ναζισμός, αφού εν προκειμένω ένα κράτος αυτο-νομιμοποιείται να έχει προτεραιότητα στις γεωπολιτικές επιλογές, στην κατοχή των πλουτοπαραγωγικών πηγών, στην κατάκτηση εδαφών και προπάντων στην καθυπόταξη άλλων λαών. Ο ναζισμός αυτής της μορφής ακολουθείται από τον κοινωνιολογικό ναζισμό, που εδράζεται στο φόβο. Οι άνθρωποι είναι καθηλωμένοι από το φόβο. Οι Έλληνες είναι καθηλωμένοι από την οικονομικό ναζισμό που επιβάλλουν οι Γερμανοί. Αυτή είναι η αιτία που δεν αντιδρούν. Το ακούς στις πόλεις και στα χωριά της Ελλάδας πως αυτός είναι ο λόγο της μη αντίδρασης των πολιτών στα απίστευτα μέτρα εξόντωσής τους. Η οικονομική κρίση και η πολιτική του χειρότερου που διαχέεται από τα ελεγχόμενα μιντιακά ολιγοπώλια αλυσοδένουν την ψυχή και διαταράσσουν την ορθή χρήση του νου. Έτσι, ακόμα κι αν τα χαράτσια τύπου ΕΝΦΙΑ προκαλούν πρωτοφανή αγανάκτηση, η πολιτική συμπεριφορά οδηγεί στο ρατσισμό και το φασισμό, καθώς ο φόβος και η προπαγάνδα προκαλούν μία παροξυστική παρέκκλιση της σκέψης, που κατευθύνεται σε ανορθολογικές ατραπούς. Ο φόβος, τελικά, σε κάνει φτωχό. Ο Κάφκα «μικραίνει» ο ίδιος, γίνεται κατσαρίδα για να ξεφύγει από το φόβο του παραλογισμού της εξουσίας. Ο πτωχός συρρικνώνεται(από το πτήσσω). Ο διεστραμμένος, αντιθέτως, επιδιώκει την σμίκρυνση των «άλλων» ώστε να τους φέρει στα μέτρα του και να τους λιώσει. Για να το πετύχει αυτό μεταμορφώνεται άλλοτε σε αλεπού, άλλοτε σε αρουραίο και πάντα σε χαμαιλέοντα. Είναι ο άνθρωπος των ρόλων και των περιστάσεων καθώς και των διαστροφικών τροπισμών. Είναι ο αριστοτελικός φασίστας, ο οποίος, αφού έχει βομβαρδίσει στη Γάζα μικρά παιδιά και ενήλικες αμάχους, επιστρέφει στο σπίτι του και χαϊδεύει με καντιανή τρυφερότητα το κεφάλι των παιδιών του. Ούτε τύψεις ούτε ενοχές. Πιστεύει ότι το καλό είναι το κακό που έχει νικήσει. Κλέψε, συκοφάντησε, ρουφιάνεψε, παραπλάνησε, φθόνησε, μίσησε, μηχανοράφησε, πρόδωσε, γλύψε, σκύψε, υπονόμευσε, διέσυρε, τρομοκράτησε, βασάνισε, δολοφόνησε -συμβολικά ή πραγματικά-, όλα τούτα κι άλλα πολλά του επιτρέπονται υπό τον όρο ότι θα «ξεπλυθούν» δίκην βρώμικου χρήματος στο χρηματιστήριο των αξιών της σύγχρονης χομπσιανής κοινωνίας, στην κολυμπήθρα του Σιλωάμ που αποκαλείται «αποτελεσματική επιδίωξη του σκοπού». Το κακό, ακόμη και η κάθεξη του άλλου, του διπλανού είναι θεμιτή γιατί «έτσι είναι η ζωή»: «Ή αυτός ή εγώ». Σ’ ένα σύστημα που λειτουργεί με το νόμο του ισχυρότερου, του πιο πονηρού, οι «διεστραμμένοι ναρκισσιστές» είναι πανίσχυροι. Σε κοινωνίες όπου η επιτυχία του στόχου συνιστά τη μεγαλύτερη αξία, η εντιμότητα θεωρείται αδυναμία και η διαστροφή αποκαλείται ικανότητα! Έτσι, η διαστροφή γίνεται η βάση της λειτουργίας κάθε λογής μαφιόζικης εξουσίας και όλων των σύγχρονων ολοκληρωτικών καθεστώτων. Γι’ αυτό το ζητούμενο, σήμερα, είναι η επανεύρεση της δημοκρατίας όπου θα ανθεί το κριτικό, στοχαστικό, δημοκρατικό άτομο, που είναι στις μέρες μας καθηλωμένο από τη δυναμική του ελέγχου μέσω του φόβου. Αλλιώς δεν θα υπάρχει προοπτική και το μέλλον θα είναι μία απλή προέκταση του παρόντος. Και χωρίς το άγνωστο του μέλλοντος είναι αδιανόητη η αλλαγή, η αυτονομία και η ανθρώπινη δημιουργικότητα. Γιατί η δημιουργία, σύμφωνα με τον Καστοριάδη «σημαίνει την ικανότητα να κάνεις να ξεπροβάλλει κάτι που δεν είναι δοσμένο, ούτε ικανό να παραχθεί, συνδυαστικά ή αλλιώς, μέσα από το δεδομένο». Χωρίς την ετερότητα του άγνωστου μέλλοντος και με την τεχνολογική «περίφραξή» του, το μόνο που μπορεί να υπάρξει είναι το τέλος του νοήματος και η αδιάλειπτη επέκταση του παρόντος, της καθεστηκυίας τάξης του και των ολοκληρωτισμών της. Η αντίσταση σ’ αυτή την πρακτική είναι οι συνεχείς νέες επινοήσεις και μετακινήσεις. Γιατί κανένα σύστημα επιτήρησης δεν μπορεί να ελέγξει την έκρηξη μιας νέας λέξης, την εκφορά μιας ολοφράσης, το ηχόχρωμα μιας κραυγής απελπισίας, το ονειρολόγημα πάνω σε μια ποιητική μεταφορά, την εσώτερη διάθεση αμφισβήτησης και ανατροπής. Τα συστήματα ελέγχου της «Κυβερνητικής» αδυνατούν να συντονιστούν με τους ποικίλους ρυθμούς των ανθρώπων, με την πληθύ των πολιτισμών τους, με το παλίμψηστο που είναι όλοι οι «άνεμοι» της ιστορίας της ανθρωπότητας. Γιατί κανένας μηχανισμός και κανένα πλέγμα φόβων δεν μπορεί να σταματήσει τον άνθρωπο που λέει "...Το μόνο που θέλω είναι να με βρω ..... Το μόνο που θέλω ρε, Είναι να ζήσω κάθε μου στιγμή και να μην καταλήξω δυο ημερομηνίες με μια παύλα στη μέση. Ζητώ πολλά?" ( Ουίτμαν).

Πίσω από τις συγκρούσεις στο Μιζούρι

Διάβασα για την ταύτιση από το αμερικανικό κράτος των «μαύρων» Αμερικανών με το «έγκλημα» σύμφωνα με τον παλαίμαχο μασκετμπολίστα Τζαμπάρ. Πρόκειται για μία απλοϊκή αιτιολογία του φόνου του 18χρονου αφροαμερικανού από τους αστυνομικούς. Στην πραγματικότητα, η βαθιά ριζωμένη στην αμερικανική κοινωνία κουλτούρα του προτεσταντικού πουριτανισμού εξισώνει τη «φτώχεια» με την «αμαρτία», καθώς οι φτωχοί είναι καταδικασμένοι από το Θεό να παραμείνουν φτωχοί γιατί δεν θ’ αντέξουν τους πειρασμούς του πλούτου! Συνεπώς, όχι μόνο οι «μαύροι» αλλά συνολικά οι φτωχοί είναι καταδικασμένοι να κινούνται στο χώρο της «αμαρτίας» και του εγκλήματος. Η κόλαση είναι εδώ και κατοικείται από τους κάθε φορά νέους φτωχούς μετανάστες, καθώς η εγκληματικότητα δεν είναι παρά ένας αναγκαστικός ενδιάμεσος σταθμός, τον οποίο χρησιμοποιούν οι μετανάστες στο δρόμο τους προς την κοινωνική ενσωμάτωση. Σύμφωνα με μια άλλη προσέγγιση οι «αποκλεισμένοι» εξέθεταν το μόνο κεφάλαιο που διέθεταν, τον εαυτό τους, και η πρωταρχική συσσώρευση δημιουργούνταν μέσω του εγκλήματος. Βέβαια, εδώ μιλάμε για τους μεμονωμένους φτωχοδιάβολους και όχι για το οργανωμένο έγκλημα, δηλαδή τη μαφία, που απέδειξε ότι η «αμαρτία» είναι πολύ παραγωγική! Είναι η στιγμή κατά την οποία, όπως σημειώνει ο Μαξ Βέμπερ, ο πλούτος στις ΗΠΑ «τείνει να συνενωθεί με καθαρά εγκόσμια πάθη, που συχνά πραγματικά του έδιναν το χαρακτήρα ενός σπορ. Κανένας δεν ξέρει ποιος θα ζει στο κλουβί αυτό στο μέλλον ή εάν στο τέλος αυτής της τρομακτικής εξέλιξης θα προβάλλουν εντελώς νέοι προφήτες, ή θα γίνει μια μεγάλη αναγέννηση παλαιών ιδεών, ή –εάν τίποτε δε γίνει από τα δύο- θα επέλθει μια μηχανοποιημένη απολίθωση, εξωραϊσμένη με ένα είδος σπασμωδικής σοβαροφάνειας. Γιατί στο τελικό στάδιο αυτής της εξέλιξης, θα μπορούσε αληθινά να λεχθεί: ειδικοί δίχως πνεύμα, ηδονιστές δίχως καρδιά∙ το μηδενικό αυτό φαντάζεται ότι πέτυχε ένα επίπεδο πολιτισμού, που δεν υπήρξε πριν ποτέ»! Μέχρι τώρα και παρά τους κοινωνικούς εμφυλίους μεταξύ των «κάτω», η κρίση ήταν διαχειρίσιμη λόγω της κοινωνικής κινητικότητας και της κοινωνικής ενσωμάτωσης. Το «Εμείς ο λαός…», η φράση με την οποία αρχίζει το Αμερικανικό Σύνταγμα θα βασισθεί και πάλι στο αντίθετό του, δηλαδή στο σύστημα διαιρέσεων των «κάτω», που είναι η γνωστή αμερικανική «εφεύρεση». Μόνο που τώρα έχουμε μια αντίστροφή πορεία που καθιστά αδύνατη τη διαχείριση της κρίσης. Η προοπτική ανόδου των «κάτω» έχει εκλείψει τελεσίδικα. Επιπλέον, οι συνεχώς διογκούμενες ανισότητες διαλύουν τις «μεσαίες» τάξεις που συμπιέζονται προς τα κάτω, τείνοντας να συναντήσουν μια underclass, που περιλαμβάνει τους νέους αποκλεισμένους. Οι ανισότητες όμως δεν φαίνεται να συνιστούν επαρκή συνθήκη για να συστήσουν το πολιτικό Εμείς των «κάτω». Η ατέρμονη «πληθυντικότητα», άλλως πως η πολυδιάσπαση σε αλληλοσυγκρουόμενες εθνοτικές ομάδες-συμμορίες εμποδίζει τη σύνθεση μέσω της άρσης του ναρκισσισμού των μικρών πολιτισμικών διαφορών. Η «πληθυντικότητα» ως κεντρική πολιτική αφοπλίζει τους «κάτω» με τον σκόπιμο τονισμό των επί μέρους διαφορών (βάσει του γνωστού δικαιώματος στη διαφορά και των προνομίων που την επιβραβεύουν-affirmative action), φθάνοντας μέχρι το σημείο μιας επικίνδυνης πολυδιάσπασης και διάρρηξης του κοινωνικού ιστού. Οι Αριστεροί νέο-πραγματιστές, όπως ο Ρόρτυ, αναζητούν μια «νέα (κεντρομόλο) εμπνέουσα αξία» που θα αναζωογονήσει τον αμερικανικό πατριωτισμό και θα συνέξει και πάλι την αμερικάνικη κοινωνία συνολικά. Δηλαδή τους «πάνω» με τους «κάτω». Για άλλους, τους συντηρητικούς και τους φονταμενταλιστές, το πρόβλημα είναι δημογραφικό και πολιτιστικό! Είναι, δηλαδή, οι ισπανόφωνοι και οι αφροαμερικανοί μετανάστες και ο κίνδυνος της απώλειας της κυριαρχίας των WASP’s. Σε κάθε περίπτωση, το φαινομενικά παράδοξο είναι πως η γενικευμένη αμφισβήτηση της ευρω-αμερικανικής ηγεμονίας των WASPs από τις διάφορες μη ευρωπαϊκές εθνότητες των ΗΠΑ (αφρο-αμερικανοί και ισπανόφωνοι) οδηγεί στη συνολική απόρριψη των ευρωπαϊκών οικουμενικών αξιών! Αυτό είναι αποτέλεσμα της μακροχρόνιας επιβολής του συστήματος αξιών των Λευκών Αγγλοσαξόνων Προτεσταντών ως κυρίαρχου και καθολικού στοιχείου της αμερικανικής ιστορικής ιδιαιτερότητας, αφού πάντα όποιος δεν το αποδέχεται καταδικάζεται στην πυρά του αντι-πατριωτισμού και του αντι-αμερικανισμού. Έτσι, οι «κάτω» μέσα από τον υπερτονισμό των διαφορών, την πολυδιάσπαση μέσω των εν μέρει φαινομενικά θετικών διακρίσεων και τη μανιχαϊστική στάση (που ενισχύεται από το σύνθημα «Kultur Klux Klan ή πολιτιστικός πλουραλισμός») συναντούν την πολιτική της Ουάσινγκτον. Η πολιτική της affirmative action επανέφερε την έννοια της «ράτσας» και το ρατσισμό από το παράθυρο, δηλαδή με φαινομενικά θετικό τρόπο μέσω των προνομίων του 10% (στους Μαύρους και εν γένει τους «μη λευκούς») αλλά και αρνητικό για τους λευκούς μη προνομιούχους, δηλαδή τους φτωχούς λευκούς και τους ασιατικής καταγωγής «κάτω», που αισθάνονται να αδικούνται και έτσι στρέφονται εναντίον των Μαύρων καθιστάμενοι ρατσιστές μέσω μιας κατευθυνόμενης κεντρικής πολιτικής. Ουσιαστικά έχουμε μία αντιστροφή των διακρίσεων –ο «Αποκλεισμός», όπως και το Κράτος, αποκτά πλέον αχρωματοψία (color-blind). Το αμερικανικό έθνος ενώνεται, ή ακριβέστερα δεν διασπάται, ακριβώς λόγω της… πολυδιαίρεσης μέσω του πολυπολιτισμού και των «θετικών διακρίσεων». Για όσους εκπλήσσονται από την αντίφαση, σημειώνουμε ότι και η affirmative action είναι ως εφαρμοσμένη πολιτική μία αντίφαση αφού είναι μία άρνηση της συνταγματικά κατοχυρωμένης Ατομικότητας και προπάντων είναι μία διάκριση! Αλλά μέσω ανάλογων αντιφάσεων και το σύνθημα «είμαι Αμερικανός, Αντιφάσκω…» του ποιητή Ουόλτ Ουίτμαν, οι Αμερικανοί γίνονται και πάλι ο συνταγματικός «Εμείς ο λαός…»! Ο Άρθουρ Σλέσινγκερ θα μιλήσει για τον κίνδυνο «βαλκανοποίησης» των ΗΠΑ, ενώ ο Σάμουελ Χάντινγκτον θα πει πως παρακολουθούμε την «αποδυτικοποίηση» της Αμερικής. Ο φόβος αλλοίωσης της αμερικανικής ταυτότητας συνιστά την κρίση της. Αλλά ποια ήταν και είναι η κυρίαρχη αμερικανική πολιτιστική ταυτότητα; «Το προτεσταντικό πνεύμα και τον βρετανικού περιεχομένου πολιτισμό που, τον 17ο και 18ο αιώνα, διαμόρφωσαν την ηθική και πολιτική προσωπικότητα των ΗΠΑ». Συνεπώς, οι φόβοι είναι οι φόβοι των λευκών αγγλοσαξόνων προτεσταντών (WASPs), που σήμερα απειλούνται από τη δημογραφική τανάλια των μαύρων και των ασιατών από το ένα μέρος και των ισπανόφωνων μεταναστών από το άλλο. Η απειλή, για την ώρα τουλάχιστον, δεν είναι μόνο πολιτιστική αλλά και πολιτική αφού η ομαδική εγκατάσταση των ισπανόφωνων μεταναστών σε συγκεκριμένες πολιτείες επηρεάζει καθοριστικά τα αποτελέσματα της εκλογικής διαδικασίας αλλά και πολιτιστική αφού μια ισπανόφωνη καθολική κουλτούρα απειλεί την αγγλοσαξονική των προτεσταντών βόρειο-αμερικανών. Στην πόλη Φέργκιουσον του Μιζούρι η πλειοψηφία είναι αφροαμερικανοί. Σε κάθε περίπτωση, οι ΗΠΑ παραμένουν ένα έθνος πολιτικό κατά «συμπερίληψη» (ανοιχτότητα-ανεκτικότητα) και εθνικό μέσω μιας σειράς αποκλεισμών (κλειστό). Συγκεκριμένα, η αμερικανική εθνική ταυτότητα και συνοχή δημιουργήθηκε ως ετεροκαθορισμός μέσω μιας διαρκούς εφεύρεσης αντιπάλων –εσωτερικών και εξωτερικών- αλλά και μέσω της αρχής του καλύτερου συνδυασμού των διαφόρων κόσμων. Αυτή η διαλεκτική του «ανοικτού-κλειστού», η διαλεκτική ή το σύνδρομο του στρειδιού αποτυπώθηκε πολιτικο-ιδεολογικά στη φαινομενική σύγκρουση των πολιτικών του εσωστρεφούς απομονωτισμού (φόβοι αλλοίωσης της αμερικανικής ταυτότητας) και της εξωστρεφούς τάσης για παγκόσμια ηγεμονία. Δεν είναι τυχαίο ότι ένας πόλεμος, όπως αυτός στο Βιετνάμ, ενδεχομένως και του Ιράκ, είχε εσωτερικές αιτίες. Η σημερινή κρίση των ΗΠΑ μοιάζει να συνδέεται με τον χαρακτήρα ενός φαντασιακού έθνους που αιωρείται μεταξύ του πλουραλιστικού και πολυπολιτιστικού του πόλου και του πόλου της έκφρασης μιας ενιαίας και μονοσήμαντης εθνικής ταυτότητας. Αυτή η κρίση δεν ήταν ποτέ μοιραία αφού ήταν πάντα διαχειρίσιμη εκ των «άνω». Μάλιστα, ήταν πάντα και εξακολουθεί να είναι ένα μέσο των «πάνω» για να μεταθέτουν την κρίση στην περιφέρεια, αναπαράγοντας τις «εμφύλιες» αντιπαραθέσεις των κάτω σε δευτερεύοντα σε σχέση με την κεντρική σύγκρουση ζητήματα. Σήμερα, η τακτική της πολυδιάσπασης των «κάτω» που εφαρμόζεται στο εσωτερικό των ΗΠΑ, εφαρμόζεται, όπως είδαμε, και στο διεθνές πεδίο μέσω της πολιτικής της λεγόμενης «αποσυσσωμάτωσης», όπως συμβαίνει με την τακτική των ΗΠΑ έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ελέγχου της «νέας Ευρώπης» (βλέπε και την περίπτωση της Ουκρανίας και της Ευρωασιατικής Ένωσης). Αλλά η «αποσυσσωμάτωση» δεν είναι η μόνη ιδιαιτερότητα των ΗΠΑ, είναι και η ανασυσσωμάτωση, η ανασύνθεση, ο συνδυασμός. Με άλλα λόγια, ό,τι απειλεί διαλύεται και ξαναγίνεται με τρόπο που θα το καθιστά ακίνδυνο ή ωφέλιμο για τα συμφέροντα των «πάνω» όσον αφορά το εσωτερικό και των ΗΠΑ γενικότερα όσον αφορά το εξωτερικό. Εδώ εξακολουθεί να ισχύει η άποψη του Μαρξ (Ιρλανδικό ζήτημα) ότι το στόμα των «κάτω» των ηγεμονικών καπιταλιστικών χωρών «βουλώνει» με κομμάτια από την εκμετάλλευση των «άλλων», των «κάτω» των εξαρτημένων χωρών. Πηγή: (Γιώργος Χ. Παπασωτηρίου, Homo Americanus, εκδόσεις Καστανιώτη)

Για τον Ρόμπιν Ουίλιαμς και τους θλιμμένους όλου του κόσμου

"...Το μόνο που θέλω είναι να με βρω ..... Το μόνο που θέλω ρε, Είναι να ζήσω κάθε μου στιγμή και να μην καταλήξω δυο ημερομηνίες με μια παύλα στη μέση. Ζητώ πολλά?" (Ου. Ουίτμαν)