Ο Αντετοκούνμπο, οι τράπεζες και το κίνημα ειρήνης

 Ο Μαρκ Λάσρι, είναι δισεκατομμυριούχος διαχειριστής hedge fund, συνιδιοκτήτης των Milwaukee Bucks και υπό μία έννοια εργοδότης του Γιάννη Αντετοκούνμπο. Ο Λάσρι, μιλώντας στον Ντέιβιντ Ρουμπινστάιν, συνιδρυτή και πρόεδρο της Carlyle Group, στο πλαίσιο του Bloomberg Wealth Summit στη Νέα Υόρκη, αποκάλυψε ότι ο Αντετοκούνμπο επηρεασμένος από την ελληνική κρίση, είχε μοιράσει τις καταθέσεις του σε 50 τράπεζες!

Ο Λάσρι αποκάλυψε και κάτι πιο σημαντικό, που όμως δεν προβλήθηκε ανάλογα με τη σπουδαιότητά του. Πρόκειται για την ανησυχία του σχετικά με την ικανότητα των ΗΠΑ να αποπληρώσουν το χρέος τους που έχει ξεπεράσει τα 30 τρισεκατομμύρια δολάρια! «Καθώς τα επιτόκια θα αυξάνονται, επειδή έχουμε αυτό το χρέος, το κόστος εξυπηρέτησής του είναι τόσο ακριβό, ώστε θα γίνει ένα ζήτημα», είπε ο Λάσρι.  

Αναζητώντας περισσότερες λεπτομέρειες διαπιστώσαμε ότι για πρώτη φορά στα χρονικά το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ έσπασε το φράγμα των 30 τρισ. δολαρίων, αγγίζοντας το 150% του ΑΕΠ (αξίζει να σημειωθεί ότι -τηρουμένων των αναλογιών- η υπό χρεοκοπία Ελλάδα το 2010 είχε χρέος που ανέρχονταν στο 147% του ΑΕΠ)!

Μία άλλη παράμετρος που αξίζει να επισημανθεί, είναι ότι η Κίνα -η μεγάλη ανταγωνίστρια των ΗΠΑ- είναι από τους βασικούς χρηματοδότες του αμερικανικού χρέους, κατέχοντας σημαντικότατο όγκο εντόκων γραμματίων του αμερικανικού δημοσίου. Συγκεκριμένα, το 2021 η Κίνα κατείχε τίτλους του αμερικανικού δημοσίου ύψους άνω του ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων (καθώς και τίτλους ύψους 229 δισεκατομμυρίων στο Χονγκ Κονγκ).

Τυχόν μαζική έξοδος της Κίνας από αυτές τις τοποθετήσεις θα σήμαινε ότι θα υπάρξει πρόβλημα στην διαρκή αναχρηματοδότηση του αμερικανικού χρέους.

Με αυτά τα δεδομένα μπορούμε να «διαβάσουμε» και τη σημερινή σύγκρουση Ρωσίας και ΝΑΤΟ στην Ουκρανία. Οι κυρώσεις εναντίον της πρώτης μπορεί να εκληφθούν ως μήνυμα για μια ανάλογη αντιμετώπιση και της Κίνας, εάν οι ΗΠΑ αποφασίσουν τη ρήξη. Όμως, λόγω του γεγονότος ότι η Κίνα χρηματοδοτεί το αμερικανικό χρέος, οι συνέπειες και για τις ΗΠΑ θα είναι σοβαρές.  

Σήμερα, το αντίστοιχο της Ουκρανίας από την πλευρά της Κίνας είναι η Ταϊβάν. Αλλά πιθανή ρήξη ΗΠΑ-Κίνας και οι οικονομικές κυρώσεις εναντίον της δεύτερης θα έχουν ισχυρό αντίκτυπο στις ΗΠΑ ανάλογο σχεδόν με αυτόν που έχει για τη Γερμανία η διακοπή της εισαγωγής ρωσικού φυσικού αερίου.

Η Κίνα, σήμερα, επιμένει για την ανάγκη να δοθεί διπλωματική λύση στην Ουκρανική κρίση, χωρίς να παραλείπει να υπογραμμίζει ότι για την αντιπαράθεση έχουν ευθύνη και οι ΗΠΑ. Τι θα γίνει όμως αν υπάρξει πρόβλημα με την Ταϊβάν ή το Χονγκ Κονγκ(θυμόμαστε τις πρόσφατες διαδηλώσεις);

Γενικά, φαίνεται ότι περνάμε σε μία περίοδο επικίνδυνης αντιπαράθεσης μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας(την παρακμάζουσα αυτοκρατορία και την ανερχόμενη), όπου η καταστροφή στην Ουκρανία θα είναι μία απλή πρόγευση. Και οι δύο δυνάμεις είναι ιμπεριαλιστικές. Γι’ αυτό η αντίδρασή μας θα πρέπει να «βλέπει» όχι μόνο τη σημερινή, αλλά και πέρα από τη σημερινή ανθρωπιστική καταστροφή. Μια τέτοια οπτική θα θεωρεί ένα ισχυρό παγκόσμιο κίνημα ειρήνης και αφοπλισμού αναγκαίο όσο ποτέ.

Η Ουκρανία και η αληθινή ιστορία

 Αίμα και θάνατος παντού, οι δικοί μας και οι άλλοι, η καλή πλευρά της ιστορίας και η κακή, οι θύτες και τα θύματα, καθώς και μια τρίτη ομάδα, οι «ουδέτεροι συνένοχοι»(Μ. Μητσός, ΤΑ ΝΕΑ 5.4.2022)!

Όποιος τολμήσει να σταθεί κριτικά, όποιος μιλήσει για «αληθινή» και «επιφαινόμενη ιστορία»(Χέγκελ), βασιζόμενος στις αποχρώσεις και σε μια σειρά από μεταβλητές, στιγματίζεται από τους «εισαγγελείς» της συστημικής δημοσιογραφίας με τη στάμπα του «ουδέτερου συνενόχου». Όμως η ιστορία και τα γεγονότα δεν είναι μαύρο-άσπρο(μανιχαϊσμός). Ο ιστορικός χρόνος είναι πληθυντικός.

«Δεν θα ξεχάσω ποτέ εκείνη τη νύχτα, κοντά στη Μπαΐα, έγραφε ο μεγάλος ιστορικός Μπρωντέλ, όπου είχα βρεθεί περικυκλωμένος από ένα φωτεινό σύννεφο πυγολαμπίδων, το χλωμό τους φως άναβε, έσβηνε πάλι, χωρίς όμως στην πραγματικότητα να χαλάει το σκοτάδι της νύχτας. Έτσι συμβαίνει και με τα γεγονότα: πέρα από τη συγκεκριμένη τους λάμψη, το σκοτάδι παραμένει νικητής (...) η ιστορία είναι ένα παιχνίδι μονότονο, πάντα διαφορετικό, μα και πάντα το ίδιο...». Όπως ακριβώς το παιγνίδι του σκακιού με τις βαριάντες του.

Τι λένε σήμερα τα γεγονότα; Ένας δικτάτορας εισέβαλε σε μία ανεξάρτητη χώρα, της οποίας οι κάτοικοι αμύνονται σθεναρά. Με ποιον είμαστε; Μα με τα θύματα. Όμως αυτή είναι η «επιφαινόμενη ιστορία». Η αληθινή ιστορία κινείται στο σκοτάδι και έχει σχέση με τη σύγκρουση των υπερδυνάμεων για την ηγεμονία στον πλανήτη. Εν προκειμένω, οι ΗΠΑ επιχειρούν να περιορίσουν τον ζωτικό χώρο της Ρωσίας και κατ’ επέκταση της μεγάλης αντιπάλου, που είναι η αναδυόμενη αυτοκρατορική δύναμη, η Κίνα.

Τα γεγονότα, λοιπόν, είναι σαν τις πυγολαμπίδες στη Μπαΐα, είναι τα πτώματα στα ερείπια των πόλεων της Ουκρανίας, είναι η ορατή βαρβαρότητα του Πούτιν. Μετά όμως είναι και το σκοτάδι, είναι η υποκρισία και τα συμφέροντα των «καλών» Αμερικανών, που χρησιμοποιούν τα θύματα για ίδιο όφελος.

Πως τάχα να πιστέψει κανείς τις «ανθρωπιστικές» οιμωγές των ΗΠΑ, όταν αυτές με το φρικτό ψεύδος για τα όπλα μαζικής καταστροφής του Σαντάμ Χουσεΐν σκότωσαν 300.000 ανθρώπους στο Ιράκ;  

Η ιστορία σύμφωνα με τον Μπρωντέλ έχει τρεις χρόνους, έναν χρόνο σχεδόν ακίνητο, έναν χρόνο ελαφρώς ρυθμικό κι έναν χρόνο με σύντομες και γρήγορες ταλαντεύσεις. Δεν υπάρχει ο χρόνος, αλλά οι χρόνοι. Υπάρχει συνεπώς μια ιστορία δομική, η οποία διαμορφώνεται από παράγοντες γεωγραφικούς και κλιματολογικούς, μια ιστορία περιοδική, που διαμορφώνεται από παράγοντες κοινωνικούς και οικονομικούς και μια ιστορία των συμβάντων, των γεγονότων (evenementielle) που αποτελείται από πολιτικά και στρατιωτικά στοιχεία.

Μέσα σ’ αυτή την ποικιλομορφία κάποιοι μας επικρίνουν γιατί δεν είμαστε μόνο με τις… πυγολαμπίδες, μόνο με τα επιφαινόμενα γεγονότα, γιατί επιμένουμε να βλέπουμε (και) την ιστορία που κινείται στο «σκοτάδι», στα παρασκήνια, αυτή που διαμορφώνεται από γεω-οικονομικούς και γεωπολιτικούς παράγοντες. Να τους πούμε, λοιπόν, γιατί. Γιατί αυτή είναι η "αληθινή ιστορία"… 

Η δικτατορία των συναισθημάτων

 Αυτόκλητο τσούρμο τιμωρών, που καταδικάζει σε θάνατο, πριν αποφανθεί η δικαιοσύνη. Άνθρωποι που μετατρέπονται σε αγρίμια την ώρα που δημοσιεύουν τη δίψα τους για αίμα στα κοινωνικά δίκτυα. Δημοσιογράφοι που παρουσιάζουν ολογράμματα νεκρών παιδιών σε τηλεοπτικές εκπομπές-δίκες, όπως παλιότερα παρουσίαζαν τα καμένα κορμάκια τους. Η φρίκη για ένα πιθανό έγκλημα και η φρικωδία για τις υλακές της αγέλης. Ο κοινωνικός φασισμός που διαμορφώνεται από μία «στρατηγική του συναισθήματος», που αποκτηνώνει μία ασθματική, αλλεργική μάζα ανθρώπων χωρίς ταυτότητα και πρόσωπο, στους οποίους δίνουν κάτι -φρικτά εγκλήματα, θεωρίες αποκάλυψης και συνομωσίας- για να μην αισθάνονται την κενότητα και την απέραντη μοναξιά τους.

Η δικτατορία των συναισθημάτων

Το συναίσθημα γίνεται, σήμερα, ένας από τους σημαντικότερους τρόπους  κοινωνικής έκφρασης και αποκρυπτογράφησης των γεγονότων. Ένα παράδειγμα εισβολής στον δημόσιο χώρο του συναισθήματος είναι το φαινόμενο των συγκεντρώσεων και των «λευκών πορειών»  μετά από ένα ιδιαίτερα αποτρόπαιο έγκλημα. Η πρώτη «λευκή πορεία» έγινε το 1996 στο Βέλγιο, κατά τη σύλληψη του παιδόφιλου Marc Dutroux*. Ονομάζονται «λευκά» γιατί αναφέρονται στη μη βία και εκφράζουν αγανάκτηση μπροστά σε ενέργειες που είναι τόσο αφόρητες όσο και ακατανόητες. Η ελληνική περίπτωση, όπως εκδηλώνεται στην Πάτρα, δεν έχει καμία σχέση με τις «λευκές πορείες», αντίθετα παραπέμπει σε αυτοδικίες φασιστικού τύπου.

«Το συναίσθημα θέτει μια τρομερή πρόκληση για τη δημοκρατία, γιατί είναι από τη φύση του ένα φαινόμενο που τοποθετεί τον πολίτη σε παθητική θέση. Αντιδρά αντί να ενεργεί. Βασίζεται στα συναισθήματά του περισσότερο παρά στη λογική του. Είναι τα γεγονότα που τον παρακινούν, όχι η σκέψη του… η δικαιοσύνη παραμένει χωρίς μέσα, η κοινωνία συνεχίζει να καταρρέει…», γράφει η Αν-Σέσιλ Ρόμπερτ*. Σύμφωνα με την Ρόμπερτ η άρχουσα τάξη χρησιμοποιεί μια «στρατηγική συναισθήματος» για να αποπολιτικοποιήσει τις συζητήσεις. Το συναίσθημα παραμένει ο ριζικός εχθρός της λογικής: δεν προσπαθεί κανείς να καταλάβει, του αρκεί να «αισθάνεται». 

Τα ΜΜΕ

Τα μίντια διαδραματίζουν καταλυτικό ρόλο στην «στρατηγική του συναισθήματος». Η υπερπροβολή εικόνων μικρών παιδιών, νεκρών και μη, έχει ως στόχο το συναίσθημα. Έτσι λειτουργεί η «βιομηχανία των συγκινήσεων» και η χειραγώγηση. Τα μέσα μαζικής προπαγάνδας λειτουργούν κυριολεκτικά ως θερμοστάτες της κοινωνικής θερμοκρασίας που άλλοτε δημιουργούν συνθήκες υπερθέρμανσης, άλλοτε συνθήκης κατάψυξης και άλλοτε υπερθέρμανσης σε μη πολιτικά θέματα(αποπροσανατολισμός). Γι’ αυτό είναι αναγκαίος ο έλεγχος των “κοινωνικών διακοπτών”(ΜΜΕ) με τις σκανδαλώδεις χρηματοδοτήσεις τους. Η πολιτική εξουσία χρησιμοποιεί κατά κόρον τη βιοπολιτική του φόβου και την «δικτατορία του συναισθήματος». Αυτό εκφράστηκε με την επικοινωνιακή πολιτική της «καταπολέμησης της παραβατικότητας», η οποία με την άνοδο της ΝΔ στη εξουσία «εξαφανίστηκε» μαγικά μόλις έσβησαν οι προβολείς των τηλεοπτικών καναλιών. 

Η θετική πλευρά

Το συναίσθημα δεν λειτουργεί μόνο αρνητικά, αλλά και θετικά. Το αποδεικνύει η συγκίνηση για τον Σαϊντού, η αγωνιστική αλληλεγγύη των συμμαθητών του, των καθηγητών και των πολιτών του Μπραχαμίου. Το συναίσθημα είναι αρνητικό όταν χρησιμοποιείται για να χειραγωγήσει τη συνείδηση, όταν στομώνει τη λογική. Αντίθετα, όταν το συναίσθημα πολιτικοποιείται, όταν επανανθρωπίζεται μπροστά στην φωτογραφία του Σαϊντού στην αγκαλιά των συμμαθητών του, τότε γίνεται ανάσα για την ψυχή, γίνεται κοινωνικό μοίρασμα και ελπίδα για έναν καλύτερο κόσμο.

Η διττή λειτουργία του συναισθήματος παραπέμπει στη μεταφορά του Βολταίρου με τους δύο βατράχους που έπεσαν σε μια κανάτα με γάλα. Ο πρώτος αρχίζει να προσεύχεται χωρίς να κινείται. Έτσι, βυθίζεται και πνίγεται. Ο δεύτερος παλεύει τόσο πολύ που το γάλα γίνεται βούτυρο. Αρκεί μόνο να στηριχθεί σε αυτό το στερεό στοιχείο για να απεγκλωβιστεί! Η πολιτικοποίηση του συναισθήματος παραπέμπει στον άνθρωπο που δρα, που κινείται, που αισθάνεται αλλά και σκέφτεται κριτικά...

Συνεπώς, για να συμβάλει το συναίσθημα στην ανασυγκρότηση της δημοκρατίας, θα πρέπει να οδηγεί στην προοδευτική πολιτικοποίησή του μέσα από κοινοτικούς θεσμούς. Η αλληλεγγύη και το μοίρασμα μέσα από τις διάφορες κοινότητες αλληλεγύης και πολιτισμού είναι κατά κάποιο τρόπο το πρωταρχικό στάδιο για τη διόρθωση του πολιτικού ιστού. Δεν είναι τυχαίο ότι το πρώτο που χτύπησε η κυβέρνηση Μητσοτάκη ήταν ακριβώς αυτές οι κοινότητες στις γειτονιές και κυρίως στα Εξάρχεια. Αυτές οι κοινότητες είναι το μέλλον και η ελπίδα…

*Αν-Σέσιλ Ρόμπερτ https://www.monde-diplomatique.fr/2016/02/ROBERT/54709

Η αλήθεια για τη σύγκρουση δημοκρατίας και αυταρχισμού

 Σήκωσε το κεφάλι από το κείμενο που του έγραψαν, για να πει και δυο λόγια δικά του και «τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ἐσχίσθη». Για την ακρίβεια εσχίσθη η μάσκα και φάνηκε η πραγματικότητα. «Αυτός ο άνθρωπος δεν μπορεί να παραμείνει στην εξουσία», είπε ο Τζο Μπάιντεν για τον Βλαντιμίρ Πούτιν, στη Βαρσοβία το Σάββατο, προκαλώντας μια χιονοστιβάδα επικρίσεων. Αυτοί που κατηγορούν τον Πούτιν για εισβολή σε μία ανεξάρτητη και κυρίαρχη χώρα, την Ουκρανία, οι ίδιοι παρεμβαίνουν στο εσωτερικό ενός ανεξάρτητου κράτους.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Τζο Μπάιντεν αποκαλύπτει τους μυστικούς σχεδιασμούς της κυβέρνησής του. Είναι γνωστός ο σάλος από τη δήλωσή του πως οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να παρέμβουν σ’ έναν περιορισμένο πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Κάποιοι είπαν ότι "του ξέφυγε". Δεν πρόκειται όμως περί αυτού, αλλά για συνειδητή επιλογή. Ο Μπάιντεν συνεχίζει συνειδητά να κλιμακώνει την ένταση. Στη Βαρσοβία χαρακτήρισε τη στρατιωτική σύγκρουση στην Ουκρανία ως τη «δοκιμασία όλων των εποχών». «Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν θα τελειώσει σύντομα… η μάχη ανάμεσα στη Δημοκρατία και τον αυταρχισμό θα είναι μακρά και είναι μπροστά μας», είπε, δίνοντας το ιδεολογικό και το χρονικό στίγμα της σύγκρουσης.

Η ρητορική αυτή δεν είναι καινούργια. Για την «εισαγωγή της δημοκρατίας» στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ είχε μιλήσει και ο Τζορτζ Μπους Τζούνιορ. Για την ανατροπή των αυταρχικών αραβικών καθεστώτων είχε μιλήσει στο Κάιρο και ο Μπ. Ομπάμα. Αλλά τα καθεστώτα αυτά παρά την «Αραβική Άνοιξη» παραμένουν αυταρχικά με πρώτη την Σαουδική Αραβία και τα Αραβικά Εμιράτα, που εξακολουθούν να είναι προνομιακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ! Το φαινομενικά παράδοξο, μάλιστα, είναι ότι εκεί καταφεύγουν οι Ρώσοι ολιγάρχες, «κυνηγημένοι» από τις κυρώσεις των δυτικών!

Πίσω, λοιπόν, από τις ευγενείς ιδέες περί δημοκρατίας και ελευθερίας, αποκρύπτονται γεωοικονομικά και γεωπολιτικά συμφέροντα, κρύβονται εγκλήματα και συμμαχίες με μια σειρά αυταρχικά καθεστώτα. Θυμίζουμε ότι αυτοί είναι οι υποστηρικτές του Όρμπαν και του Ζαΐρ Μπολσονάρου (συμπτωματικά κι αυτός άρχισε την προεκλογική του εκστρατεία μιλώντας για «μια μάχη μεταξύ καλού και κακού»!). Αυτοί διαφεντεύουν τα αυταρχικά καθεστώτα στις χώρες του Σαχέλ, όπου οι λαοί είναι στους δρόμους(θυμίζουμε ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει συμφωνήσει να στείλει Έλληνες στρατιώτες εκεί). Στην Αφρική συνεχίζεται εδώ και χρόνια η τεράστια γεωπολιτική σύγκρουση Κίνας και Δύσης με θύματα τους ανθρώπους, τους Σαϊντού Καμαρά αυτής της λεηλατημένης ηπείρου. Οι δυτικοί είναι οι σύμμαχοι της Σαουδικής Αραβίας και των άλλων που βομβαρδίζουν παιδιά στην Υεμένη(κι εδώ η ελληνική κυβέρνηση έστειλε όπλα, συγκεκριμένα συστοιχίες πάτριοτ!). Στην Ασία οι Αμερικανοί είναι αυτοί που συμφώνησαν με τους... δημοκράτες Ταλιμπάν, καταδικάζοντας σε μαύρο μεσαίωνα εκατομμύρια πολίτες της χώρας αυτής, κυρίως τις γυναίκες. Οι δυτικοί στηρίζουν την αιματοβαμμένη χούντα της Μιανμάρ (Βιρμανία), που πριν ένα χρόνο σκότωσε χιλιάδες δημοκράτες διαδηλωτές κ.ά.. Ας σταματήσουν λοιπόν τον εμπαιγμό περί δημοκρατίας. Η ευαισθησία τους είναι αποδεδειγμένα επιλεκτική. 

Ασφαλώς ο Πούτιν είναι ένας αιμοσταγής αρχι-ολιγάρχης. Όμως αυτό που απασχολεί την Ουάσινγκτον δεν είναι η δημοκρατικότητα ή όχι του Ρώσου δικτάτορα, αλλά το γεγονός ότι εκείνος μαζί με τον Σι (Κίνα), αμφισβητούν την πλανητική ηγεμονία των ΗΠΑ. Και αυτό είναι το διακύβευμα της σημερινής σύγκρουσης των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων μεταξύ τους: Η πρωτοκαθεδρία, το ποιος θα κάνει κουμάντο. Το έχει προβλέψει εδώ και χρόνια ο Αμερικανός διεθνολόγος Τσαρλς Κάπτσαν, ο οποίος είχε γράψει για τη σύγκρουση των ΗΠΑ(της αυτοκρατορικής δύναμης που η εποχή της τελειώνει) και της Κίνας(της αναδυόμενης αυτοκρατορικής δύναμης). Οι ΗΠΑ επιχειρούν να περιορίσουν τον ζωτικό χώρο της αντιπάλου τους, της Κίνας, χτυπώντας έναν ισχυρό σύμμαχο της, τη Ρωσία. Βέβαια, τις συνέπειες της σύγκρουσης δεν τις υφίστανται οι ΗΠΑ, αλλά η Ουκρανία και η Ευρώπη. Γι’ αυτό ο Μπάιντεν δεν φοβάται την κλιμάκωση. Αντίθετα, την ενισχύει καθώς η μακροχρόνια εμπλοκή και το ενεργειακό πρόβλημα καθιστούν την Ευρώπη κυριολεκτικά όμηρο(αποικία) των ΗΠΑ. Έτσι, μ’ ένα σμπάρο η Ουάσινγκτον χτυπάει πολλά τρυγόνια.  

Τα υποδέλοιπα περί σύγκρουσης της δημοκρατίας και του αυταρχισμού, είναι ντόπες «ευγενών σκοπών» για τους «από κάτω», για όλους εκείνους που θα δώσουν «με πατριωτικό ενθουσιασμό» τη ζωή τους για την πατρίδα, καθώς και για όλους τους άλλους που θα υφίστανται τις συνέπειες της κερδοσκοπίας των πολυεθνικών (τροφίμων, ενέργειας, όπλων και φαρμάκων), η οποία θα αποδίδεται στον πόλεμο.

Ο Πούτιν είναι αιμοσταγής δικτάτορας δεν υπάρχει αμφιβολία. Αλλά κι ετούτη η δημοκρατία, είναι μια μασκαρεμένη δικτατορία, «είναι η βαρβαρότητα», όπως την περιέγραφε ο Οδυσσέας Ελύτης,  που την έβλεπε «…να ‘ρχεται μεταμφιεσμένη, κάτω από άνομες συμμαχίες και προσυμφωνημένες υποδουλώσεις. Δεν θα πρόκειται για φούρνους του Χίτλερ ίσως αλλά για μεθοδευμένη και οιονεί επιστημονική καθυπόταξη του ανθρώπου. Για τον πλήρη εξευτελισμό του. Για την ατίμωσή του…».

*Η φωτογραφία είναι του Άρη Μεσσήνη

ΝΑ ΜΗ ΣΚΟΤΩΣΟΥΝ ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΗ ΔΗΜΑΚΗ

 

«Ήθελες και να καταγγείλεις ε;», του φώναξαν και του τσάκισαν τα πλευρά. Ο Βασίλης Δημάκης είναι βαριά τραυματισμένος και οι συστημικοί γραφιάδες, οι μίσθαρνοι κοινωνικοί διαμεσολαβητές, οι διαπρύσιοι υποστηρικτές των νατοϊκών βομβαρδισμών στη Γιουγκοσλαβία, οι διανοουμενίζοντες πίθηκοι που μας κουνούσαν το δάχτυλο κατηγορώντας μας για αντιαμερικανισμό, αυτοί που τώρα οιμώζουν για τη συναυλία ειρήνης κατά της εισβολής στην Ουκρανία, δεν έχουν μια κουβέντα να πουν για την άγρια παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, για την βαρβαρότητα του κράτους και της κυβέρνησής τους.

Το «Ήθελες και να καταγγείλεις ε;» ηχεί σαν πυροβολισμός στην καρδιά της δημοκρατίας, είναι το τσιμέντωμα της ρωγμής στον θεσμικό αυταρχισμό, που δημιούργησε ο Βασίλης Δημάκης. Οι χρονοφύλακες και οι χωροφύλακες ξέρουν ότι το κριτικό Πνεύμα μπορεί να σωθεί μόνο ανάμεσα στις ρωγμές. Γι’ αυτό φροντίζουν να τις εξαλείψουν. Ο ατομάνθρωπος του money-theisme που προτείνουν, δεν επιδέχεται ούτε μία σκιά αμφισβήτησης.

Μας επιβάλουν ως πρότυπο τον homo mente captus (τον παράφρονα άνθρωπο), αυτόν που επιχειρεί να λύσει το αίνιγμα των επιλογών του με ξυλοδαρμούς, διαπομπεύσεις και βομβαρδισμούς. Η δυνατότητα μιας Ποίησης του Κόσμου λειώνεται κάτω από τους πυραύλους, τα κλομπς και τους φόνους, πραγματικούς και συμβολικούς. Πλέον πορευόμαστε «τυφλοί» χωρίς σημείο αναφοράς, κατευθείαν στο τίποτα, χωρίς καν την κραυγή του τέλους.

«Λένε, έγραφε ο Σαραμάγκου, πως μισεί κανείς τον άλλο μόνο όταν μισεί τον εαυτό του, το χειρότερο όμως απ’ όλα τα μίση είναι αυτό που βαραίνει όταν δεν μπορείς ν’ αντέξεις την ομοιότητα του άλλου…». Το μίσος των ομοίων βιώνουμε σήμερα σε όλη του την αγριότητα. Ο άνθρωπος συνεχίζει την ιστορία του εσωτερικού μαρασμού, των συνεχών μεταμορφώσεων, από σκουλήκι σε πεταλούδα, από ανόργανος σε οργανικό, από σαλιγκάρι σε χρυσαλίδα. Κάποιες φορές, όμως, όταν η αντίδραση στο μαρασμό εξωτερικεύεται, τότε η μεγάλη οργή των πράων οδηγεί στις μεγάλες αλλαγές. Αυτό ας γίνει χωρίς να χρειαστεί μία Ιφιγένεια… χωρίς να σκοτώσουν τον Δημάκη.

Αλληλεγγύη στον Βασίλη Δημάκη...

Ο Βασίλης Δημάκης και οι φασιστικές αντιλήψεις περί σωφρονισμού

 Η αλληλεγγύη στον Βασίλη Δημάκη έχει προσωπικό αλλά και γενικό χαρακτήρα. Ο κρατούμενος φοιτητής αντιμετωπίζει κατά μέτωπο το μεσαιωνικό σωφρονιστικό σύστημα καθώς και τις φασιστικές αντιλήψεις περί σωφρονισμού των πολιτικών και υπηρεσιακών ιθυνόντων.

Για να καταλάβει κανείς τον Βασίλη Δημάκη πρέπει να γνωρίσει τι συμβαίνει στις ελληνικές φυλακές σήμερα.

Έγραψα πριν λίγες μέρες το κείμενο «Ελπίζω ο Βασίλης Δημάκης να δραπέτευσε». Τώρα που ο Δημάκης συνελήφθη, θέλω να γράψω ξανά τόσο για την εκδικητικότητα του κατ’ ευφημισμό σωφρονιστικού συστήματος όσο και για τις συνθήκες κόλασης που επικρατεί σ’ αυτό.

Ο Δημάκης στην επιστολή του κατήγγειλε με ονόματα και διευθύνσεις την εξουσία του θεσμού, καθώς και την φασιστική πολιτική αντίληψη των ιθυνόντων.

Οι θεωρίες του Λομπρόζο, που μιλούσε για «γεννημένους εγκληματίες», κυριαρχούν στο χώρο της δεξιάς. Αυτό αποδείχθηκε με τον πανηγυρισμό στο τουίτερ της πρώην ΓΓ αντιεγκληματικής πολιτικής Σ. Νικολάου, η οποία θεώρησε ότι η απόδραση του Δημάκη την δικαίωσε. Μόνο που έτσι ομολόγησε εμμέσως πλην σαφώς ότι έκανε αθέμιτες παρεμβάσεις στα συμβούλια των φυλακών για να μην δίνουν στον Δημάκη εκπαιδευτική άδεια!

Γενικά, η διαφορά μεταξύ των συντηρητικών και των προοδευτικών, των δεξιών και των αριστερών σχετικά με το σωφρονιστικό σύστημα, είναι ότι οι πρώτοι πιστεύουν στον «σωφρονισμό» δια της εκπαίδευσης, ενώ οι δεύτεροι πιστεύουν, όπως και ο Λομπρόζο, ότι ο εγκληματίας δεν γίνεται, αλλά «γεννιέται», ότι το έγκλημα είναι εγγεγραμμένο στο DNA του! Ακόμη περισσότερο, οι συντηρητικοί, όπως ο κόμης d’ Haussonville στην έκθεση που παρουσίασε στο εθνικό Κοινοβούλιο της Γαλλίας (1873), θεωρούν ότι οι «εγκληματίες» προέρχονται από τις «επικίνδυνες τάξεις», τις λαϊκές τάξεις απ’ όπου στρατολογεί «ο στρατός του εγκλήματος». Η ίδια επιχειρηματολογία χρησιμοποιείται και σήμερα. Έτσι δικαιολογούν διαχρονικά οι δεξιοί την γενικευμένη χρήση άγριας καταστολής εντός και εκτός των φυλακών.

Η κόλαση στις φυλακές

Υπάρχουν πολλές μελέτες που περιγράφουν την κόλαση μέσα στις φυλακές. Σήμερα κατέφυγα σε μία απ’ αυτές*, που χρησιμοποιεί συνεντεύξεις φυλακισμένων (γυναικών και ανδρών).

«…όταν μπήκα στην φυλακή με ξεγυμνώσαν εντελώς και με ψάχνανε εμένα, τα πράγματα μου, τα πάντα, με βάλαν και έσκυψα με ψάξαν πίσω… θες και λεπτομέρειες; Δεν έχω θέμα, εγώ ας πούμε ντρεπόμουν πάρα πολύ, σκύψε, βήξε άστα να πάνε…

…Λοιπόν επειδή άκουγα πολλά για τις φυλακές γενικώς όχι μόνο για τον Κορυδαλλό που έζησα αυτούς τους μήνες μέσα, μπήκα πολύ ψαρωμένη, που έλεγα ή θα αντέξω μέχρι να γίνει η δίκη μου τουλάχιστον ή που θα τρελαθώ ή που θα αυτοκτονήσω…

 …δηλαδή πολύ μεγάλο άγχος σε τι θα πέσω, θα πέσω σε τίποτε μαλάκες, γιατί είναι πραγματικά λαχείο, εγώ ήμουν σχετικά τυχερός όχι απολύτως τυχερός αλλά δεν κακόπεσα.

Οι καλοί και οι κακοί σωφρονιστικοί

Αναφορικά με την στάση των σωφρονιστικών υπαλλήλων απέναντι στους κρατούμενους από τις απαντήσεις μπορούν να αναδυθούν δυο τύποι υπαλλήλων. Η μια κατηγορία ασκεί αυθαίρετη βία και φέρεται απαίσια στους έγκλειστους και στην άλλη ανήκουν οι υπάλληλοι που κάνουν ευσυνείδητα την δουλειά τους, παρά τις όποιες δυσκολίες και κινδύνους συνεπάγεται αυτό το επάγγελμα και που τις αναγνωρίζουν οι ίδιοι οι υπάλληλοι…

Άσε ρε φίλε φυσικά και τον χτυπάγανε οι ίδιοι οι ένστολοι λοιπόν οπότε στην περίπτωση της… οι μαλάκες είναι σίγουρα μαλάκες, οι άλλοι είναι αυτοί που όταν είναι μόνοι τους είναι εξαιρετικοί όλοι, υπάρχουν και αυτοί που όταν είναι με τους μαλάκες αισθάνονται την ανάγκη να γίνουν ομάδα… Ο αρχιφύλακας ήταν αισχρός, ήταν μπεκρής. …εδώ υπάρχουν δυο είδη ο μαλάκας και ο πολύ καλός…

Ως προς την συναισθηματική τους κατάσταση αυτή συμπίπτει με τα πορίσματα των ερευνητών, οι οποίοι ασχολήθηκαν με το θέμα Taylor, Unkovic και Albin, Τσαλίκογλου κ.α.…

Στο περιγράφω είμαι μέσα σε μια βάρκα μέσα στον ωκεανό, δεν βλέπω τίποτα στον ορίζοντα, αυτό έπαθα. Και μετά περνάς από φάσεις δηλαδή από την αρχή που είναι φρίκη, που είναι φόβος, που είναι ανησυχία, που είναι αμηχανία, που είναι απόγνωση, οδύνη, ανασφάλεια, απελπισία δεν ξέρω εγώ τι, μετά ηρεμείς και ξεκινάς και θυμώνεις, ματαιώνεσαι και μετά ξεκινάς να αδιαφορείς και μετά καταλαβαίνεις ότι ξεκίνησες να αδιαφορείς και αυτό σημαίνει ότι το σύστημα ξεκινάει και μπαίνει μέσα σου…

Η απομόνωση

 «…Η απομόνωση στον Κορυδαλλό ευτυχώς τώρα έκλεισε. Υπάρχει αλλά όχι σαν αυτή στο υπόγειο που πεθάναν άτομα, ήταν 1 δωμάτιο δυο επί δύο και να είμαστε 7 άτομα μέσα χωρίς τουαλέτα και τίποτα, τα στρώματα βρώμικα να είμαστε με ψώρα, δεν μπορείς να φανταστείς με τι βγαίνουμε, δηλαδή για να βγεις πρέπει να πας τουαλέτα εκτόνωσης 7 φορές για να μπορέσεις να βγεις από εκεί, σε πλακώνουνε στα dulcolax τα έτσι τα αλλιώς…

 Διακίνηση ναρκωτικών

Το φαινόμενο της διακίνησης ναρκωτικών στις φυλακές είναι υπαρκτό. Η διακίνηση υφίσταται είτε με τρόπους εισαγωγής από τους ίδιους τους κρατούμενους, είτε με τη συνδρομή των σωφρονιστικών υπαλλήλων. Επίσης είναι ένα φαινόμενο, που υπάρχει σε όλες τις φυλακές, σε μικρότερη έκταση στις γυναικείες.

… στο νοσοκομείο Κορυδαλλού ήταν ξέφραγο αμπέλι. Ναι δυστυχώς υπάρχει, και στων ανηλίκων. Όχι επειδή δεν ξέρουν να μοιράζονται και αν δουν κάτι  έρχονται και σου λένε το θέλω γιατί το είδα ή μου το δίνεις ή σε δίνω, δεν θέλουν να το μοιράζονται πηγαίνει και τη δίνει την άλλη, ενώ οι άντρες είναι πιο επιχειρηματικοί ας πούμε θα έχουν ένα κινητό 4 άτομα που είναι στο δωμάτιο θα το μοιραστούν ο καθένας συγκεκριμένες ώρες, ο ένας καλύπτει τον άλλο.

Ο πιο δυνατός επικρατεί

Εδώ αναδύεται το θέμα της σωματικής υπεροχής, δηλαδή οι κρατούμενοι που είχαν δύναμη και σωματική διάπλαση είχαν το πλεονέκτημα να μην προκαλούνται από τους υπόλοιπους κρατούμενους…

 Στην αρχή δύσκολη αλλά μετά, υπήρχαν καυγάδες και ξύλο, δεν το λες bullying εμείς το λέμε πλάκα. Εγώ επειδή είχα ασχοληθεί με πολεμικές τέχνες και ήξερα και έκανα κάποιες ασκήσεις πολεμικών τεχνών εκεί πέρα δεν μου μιλούσε κανείς δεν με πλησίαζε, είχα και την μπαρμπουτιέρα στο τέλος της β πτέρυγας, στην α πτέρυγα της Πάτρας, πουλούσα προστασία δηλαδή, εγώ πέρασα καλά γενικώς όποιος είναι δυνατός γιατί εκεί μετράει πολύ η μυϊκή δύναμη, περνάει καλά όταν είσαι αδύναμος σε πιάνουν σε βάζουν να πλένεις τα σώβρακα, να κάνεις φασίνα στο κελί, να κάνεις διάφορα, είσαι από κάτω και είσαι. 

Εργασία και σχολείο

…κάποιοι κρατούμενοι εργάζονταν στις φυλακές και αυτό εκτός από τον ευεργετικό υπολογισμό της ποινής, επιδρούσε θετικά στην ψυχολογία τους και τους βοηθούσε στην καθημερινότητα εντός φυλακής.

…εγώ ας πούμε στην Θήβα ζήτησα να δουλεύω στην αποθήκη ρουχισμού της κοινωνικής υπηρεσίας, που ήμουν σταθερά 10 ώρες την ημέρα, συν τις ώρες που με φώναζαν έκτακτα, αυτό προσμετρά ευεργετικά την ποινή…

…Επίσης θετικά αποτιμάται και η ύπαρξη σχολείων δεύτερης ευκαιρίας στις φυλακές.

Ναι να επισημάνω ότι στην φυλακή βοήθησε πάρα πολύ το ΣΔΕ (σ.σ. Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας) ξέρω ότι σε άλλες φυλακές, ξέρω ότι δεν υπάρχει…».

*ΛΕΡΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ: Διπλωματική Εργασία: «Κριτική Ανάλυση των φυλακών: Έρευνα στις διαστάσεις κοινωνικού αποκλεισμού των αποφυλακισμένων ατόμων»

Η απομυθοποίηση της Ιστορίας

 «Να σφάξωμεν τους λύκους που στον ζυγό βαστούν/ και Χριστιανούς και Τούρκους σκληρά τους τυραννούν», Ρήγας Φεραίος.

Αν κάποιος διατύπωνε την απορία, τι εννοούσε ο Ρήγας όταν μιλούσε για απελευθέρωση από τους "λύκους" "Χριστιανούς και Τούρκους", θα αντιμετωπιζόταν με την φοβερή υποψία του αναθεωρητή της πραγματικής ιστορίας.

Αλλά ποια είναι η πραγματική ιστορία και ποιος ο μύθος; Μήπως ήρθε η ώρα να αναστοχαστούμε την ιστορία χωρίς τις φαλκιδεύσεις που επέβαλε η ανάγκη διαμόρφωσης της εθνικής ταυτότητας του νεοσύστατου κράτους; Μήπως μια νέα ανάγνωση της ιστορίας θα μας επιτρέψει να ξανασκεφτούμε και να εξηγήσουμε ό,τι συνέβη και ό,τι μας συμβαίνει ακόμη και σήμερα; Μήπως θα πρέπει να δούμε ότι οι Έλληνες δεν ήταν όλοι «σκλάβοι» και πως η διαμόρφωση των βαλκανικών κρατών δεν ήταν παρά η διάσπαση του Ορθόδοξου Μιλέτ (το δεύτερο ισχυρότερο από τα έξι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας); Μήπως πρέπει να ξαναδούμε την ιστορία μας, όντας πια απελευθερωμένοι από τις προκαταλήψεις και τις ιδεολογικές μας «άμυνες»;

Κάποιοι θα μπορούσαν να απαντήσουν θετικά στο πασιφανές, κάποιοι άλλοι όμως για λόγους πολιτικούς και ιδεολογικούς θα επιμείνουν στη συντήρηση των μύθων. Προσωπικά πιστεύω ότι η αναζήτηση της αλήθειας θα μας συμφιλιώσει με τον εαυτό μας, θα μας απελευθερώσει από τα αχρείαστα πια ζωτικά μας ψεύδη, θα μας αλαφρώσει από τα βαρίδια του παρελθόντος και από κάτι που δεν είμαστε, θα μας κάνει πιο πλούσιους καθώς οι τέσσερις αιώνες "σκλαβιάς" δεν ήταν μια πολιτισμική «μαύρη τρύπα», μία άγραφη σελίδα, ένα κενό της ιστορίας, αλλά μια πλούσια πολιτιστική παρακαταθήκη, την οποία κακώς αρνούμαστε. Να ξαναδούμε, λοιπόν, την Ανατολή (όπως καλούσε κι ο Ελύτης) απαλλαγμένοι από την ενοχική ενδοβολή του δυτικού βλέμματος(οριενταλισμός)...  

 Έλληνες και Τούρκοι στον ίδιο ζυγό;

Το βιβλίο «Ένδοξη δουλεία» της Κατερίνας Μυστακίδου (εκδόσεις Κέδρος) παραπέμπει στον Βολταίρο που, όταν η Ευρώπη μαστιζόταν από τους θρησκευτικούς πολέμους, έλεγε «Δες τε το μεγάλο Τούρκο. Καλύτερα να έχεις πολλές θρησκείες παρά μία». Ο Βολταίρος αναφερόταν στον τρόπο δόμησης της Οθωμανικής αυτοκρατορίας με την αναγνώριση όλων των θρησκειών και την απόδοση σ’ αυτές θρησκευτικών και πολιτικών εξουσιών, έτσι ώστε καμία να μην μπορεί να αποκτήσει τόση ισχύ ώστε να επιχειρήσει να ελέγξει την κεντρική εξουσία.

Σύμφωνα με την Μυστακίδου, οι Έλληνες δεν ήταν όλοι δούλοι των Οθωμανών. Αντιθέτως, μία μερίδα τους όπως οι Φαναριώτες ήταν μέρος του κατεστημένου της Υψηλής Πύλης. Η συγγραφέας παραθέτει στην εισαγωγή της πως «η σχέση Ελλήνων Ορθοδόξων και Οθωμανών μουσουλμάνων ήταν αμφίδρομη, αμφίσημη και σαφώς διαφορετική για τους Φαναριώτες απ’ ό,τι για τους Έλληνες υπηκόους της Υψηλής Πύλης –Κωνσταντινουπολίτες, Μικρασιάτες, Πόντιους- και τους Ελλαδίτες». Με άλλα λόγια, υπήρχε μία οριζόντια κοινωνική, οικονομική (και πολιτική) διαστρωμάτωση στα διάφορα μιλέτ και κάθε στρώμα είχε αμφίδρομη σχέση με το θρησκευτικά ομόλογό του.

Η συνύπαρξη των διαφόρων «μιλέτ» ήταν ειρηνική και το «Ορθόδοξο Ρουμ Μιλλέτ-ι» ήταν το δεύτερο πιο πολυάριθμο μετά το μουσουλμανικό. Αυτό διήρκεσε μέχρι την έναρξη της παρακμής της αυτοκρατορίας, όταν ανεφύει το Ανατολικό Ζήτημα, που δεν ήταν παρά ο τρόπος διαμοιρασμού της Οθωμανικής αυτοκρατορίας από τις ευρωπαϊκές δυνάμεις και τη Ρωσία. Η Δύση για τους δικούς της λόγους διαχώρισε την Αυτοκρατορία σε δύο αντιθετικούς πόλους, τους Χριστιανούς και τους Μουσουλμάνους. Συνεπώς, «η σύγχρονη Ελλάδα παρακολούθησε τη σταδιακή διάλυση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, ούσα η ίδια ένα από τα βασικά συνθετικά κομμάτια της». Όπως ακριβώς και η Τουρκία. Μόνο που η ταύτιση των μουσουλμάνων με τους Τούρκους επέφερε στη συλλογική συνείδηση την ταύτιση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας με την Τουρκία, η οποία παρά το ότι δημιουργήθηκε ως σύγχρονο έθνος-κράτος μετά την Μικρασιατική καταστροφή, θεωρήθηκε κληρονόμος της. Πάνω σ' αυτή την "κληρονομιά" βασίζεται η αξίωση της σημερινής ηγεσίας της Τουρκίας για αποκατάσταση του αυτοκρατορικού οθωμανικού παρελθόντος της! 

Υπ’ αυτή την έννοια η συγγραφέας μέμφεται την αποποίηση εκ μέρους της Ελλάδας του οθωμανικού της παρελθόντος, για το γεγονός ότι «δεν ζήτησε ποτέ μερίδιο από την κληρονομιά των Οθωμανών», για την έλλειψη προνοητικότητας στην εθνική μας ιστορία, ώστε βρίσκοντας προσεκτικά τις ισορροπίες να οικειοποιηθεί το μέρος της οθωμανικής κληρονομιάς που της αναλογεί.

Η Μυστακίδου υποστηρίζει την άποψή της ότι δεν είναι όλοι οι Έλληνες σκλάβοι υπό τον οθωμανικό ζυγό, αναφέροντας τον Πατριάρχη και τους Οθωμανούς χριστιανούς (κατά το αντίστοιχο των Οθωμανών μουσουλμάνων) που «είχαν πρωτεύοντα ρόλο στη δυναστεία των Οθωμανών και υπηρέτησαν κυρίως τα συμφέροντα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μέχρι το τέλος». Πρόκειται για τους Φαναριώτες και «τα υψηλόβαθμα στελέχη της κυβέρνησης» που αποτελούσαν «μέρος του μηχανισμού της Υψηλής Πύλης» (οσποδάροι, υπουργοί Εξωτερικών κ.ά.). Ακόμη και το 1867 οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης θεωρούσαν και την αυτοκρατορία πατρίδα τους («αγαπώντες δε την εαυτών πατρίδα, δεν δύνανται βεβαίως να μην αγαπώσι την Οθωμανικήν Αυτοκρατορίαν, διότι αυτή είναι η πατρίδα των»!).

Η θέση της Μυστακίδου αποτυπώνεται σαφώς και ευκρινώς σε μία υποσημείωση στη σελίδα 20 και 21: «Ανεξάρτητα από το βαθμό συμμετοχής των διαφόρων εθνοτήτων, είτε ως μουσουλμάνοι βεζίρηδες από το Μαυροβούνιο και τη Βουλγαρία είτε ως χριστιανοί Φαναριώτες οσποδάροι στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες, στην εθνική τους ιστορία όλοι οι Βαλκάνιοι τήρησαν την ίδια στάση. Απλώς ανέφεραν τους άξιους συμπατριώτες τους χωρίς να γίνει καμία διασαφήνιση ότι η άρχουσα τάξη των Οθωμανών αποτελούνταν και από τους «υπόδουλους λαούς»»! Στην πραγματικότητα οι λαοί, ακόμα και οι Τούρκοι, ήταν υπόδουλοι των «από πάνω» όλων των μιλέτ. 

Οι χριστιανικοί πληθυσμοί θεωρούνται συλλήβδην «υπόδουλοι» από τη στιγμή που η Ρωσία και οι ευρωπαϊκές δυνάμεις προώθησαν τη διάλυση της φθίνουσας αυτοκρατορίας, θεωρώντας τους χριστιανούς ως μέρος της Δύσης (της «προσιτής Ανατολής») και τους μουσουλμάνους, μέρος της απρόσιτης και εχθρικής Ανατολής. Με άλλα λόγια, έχουμε σύμφωνα με τη συγγραφέα την πρόκληση ενός θρησκευτικού πολέμου, που καλλιεργήθηκε από τους δυτικούς και στον οποίο βασίσθηκε η δημιουργία των εθνικών χαρακτηριστικών των βαλκανικών χωρών. Δεν είναι τυχαία η άμεση ανεξαρτητοποίηση της Εκκλησίας της Ελλάδας (Αυτοκέφαλη) από το Πατριαρχείο που θεωρούνταν οθωμανικός θεσμός. Αλλά και ο διαχωρισμός των βαλκανικών λαών με βάση τη θρησκεία και τη γλώσσα είναι αμιγώς οθωμανικοί διαχωρισμοί. 

Βέβαια, παρά τις διακρίσεις, στην προσέγγιση της Μυστακίδου δεν αναπτύσσεται η διαφορά μεταξύ των Ελλήνων της οθωμανικής «άρχουσας τάξης»(Φαναριωτών) και των «ταλαιπωρημένων μέσων Ελλαδιτών» καθώς και οι μεταξύ τους σχέσεις. Ούτε και οι διαφορές του Πατριαρχείου και των Φαναριωτών με την Ελληνική Επανάσταση. Αντιθέτως, αναπτύσσονται οι σχέσεις των Φαναριωτών με τη Ρωσία και η φιλοδοξία των πρώτων «να ηγηθούν μιας ορθόδοξης αυτοκρατορίας η οποία έπρεπε να κληρονομήσει την οθωμανική, χωρίς όμως να αλλάξει τη δομή των βαλκανικών λαών και τη δική τους κυρίαρχη θέση»(άρα η Μεγάλη Ιδέα χρονολογείται από τον 18ο αιώνα). Η εστίαση στους Φαναριώτες εκπληρώνει την υπόθεση εργασίας ότι οι Ελληνο-ορθόδοξοι ήταν μέρος του οθωμανικού συστήματος. Όμως, αποφεύγονται οι γενικεύσεις και επισημαίνονται οι αποχρώσεις, όπως για τον ρόλο μέρους των Φαναριωτών στο νεοελληνικό «Διαφωτισμό». 

Εν συμπεράσματι, έχουμε μία κατεύθυνση από τους Φαναριώτες για την Ορθόδοξη αυτοκρατορία και μία ελλαδίτικη προσέγγιση(των ταλαιπωρημένων μέσων Ελλαδιτών) που κινούνταν είτε στο πλαίσιο των Βαλκανίων (Ρήγας) είτε στο αυτονομιστικό πλαίσιο της νότιας Ελλάδας(λόγω και των εκεί αυτόνομων περιοχών).

Ο Καραπάνος

Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να δούμε πως η Θεσσαλία και η Άρτα περιήλθαν μετά την απελευθέρωσή τους το 1881 σε Έλληνες που ανήκαν στην άρχουσα τάξη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ήτοι στον έμπορο, τραπεζίτη και προμηθευτή του οθωμανικού στρατού Χρηστάκη εφέντη Ζωγράφο και το γαμπρό του, ακόλουθο της πρεσβείας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στο Παρίσι, χρηματιστή, τραπεζίτη, αρχαιολόγο (ανακάλυψε το αρχαίο θέατρο της Δωδώνης με τον μηχανικό Μινέικο), τσιφλικά και υπουργό Κωνσταντίνο Καραπάνο! Οι «Έλληνες αγάδες(τσιφλικάδες)» θεωρήθηκαν αγριότεροι των Οθωμανών μουσουλμάνων! Μάλιστα, ένα ολόκληρο χωριό, το Πέτα Άρτας, επιχείρησε μετά την απελευθέρωση (1881) να μετακινηθεί στο «τούρκικο» εξαιτίας της βάρβαρης συμπεριφοράς των ανθρώπων του τσιφλικά Καραπάνου. Βέβαια, και από την πλευρά του "τούρκικου" ο Καραπάνος διαφέντευε!

Η προσέγγιση της ταξικής διαστρωμάτωσης των διαφόρων θρησκευτικών μιλέτ και η οριζόντια ανταγωνιστική κυριαρχία μας άρχουσας διαθρησκευτικής ελίτ, παραπέμπει σε αυτό που τονίσαμε πιο πάνω, δηλαδή στην ανάγκη αναστοχασμού της οθωμανικής μας ιστορίας που μένει «άγραφτη» ή μάλλον διαγραμμένη από τον γενικό αφορισμό της «σκλαβιάς». Με άλλα λόγια, οι «από κάτω» Έλληνες ήταν σκλάβοι τόσο στους Οθωμανούς όσο και στους χριστιανούς Έλληνες, που ήταν μέλη της άρχουσας τάξης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας! Το ίδιο ίσχυε και για τους «από κάτω» Οθωμανούς μουσουλμάνους, αυτούς που ο Ρήγας αποκαλεί «Τούρκους». Συνεπώς, οι «λύκοι» ανήκουν σε όλα τα μιλέτ, είναι η διαθρησκευτική και πολυεθνοτική ελίτ, όπως αντίστοιχα είναι και οι υπό «τον ζυγό».

Ο Δαμιανός Μέγης, το 1864, είναι εκείνος που θα ταυτίσει τους Οθωμανούς με του Τούρκους και θα επιχειρήσει να αποδείξει τη συνέχεια της φυλής με ένα άλμα προς το αρχαίο και βυζαντινό παρελθόν. Η Μεγάλη Ιδέα είναι αυτή που θα συνέξει όλους τους Έλληνες, τους «από πάνω» και τους «από κάτω» (τους Φαναριώτες, τους αστούς της Μ. Ασίας αλλά και τους βασανισμένους Ελλαδίτες). Εδώ, η ιστορία αρχίζει να αποκτά τις αναγκαίες επινοήσεις για τη διαμόρφωση της ελληνικής εθνικής συνείδησης. Η θέση αυτή εξέφραζε και τους Φαναριώτες που ήθελαν την αλλαγή εκ των έσω, δηλαδή μία Ορθόδοξη Αυτοκρατορία που διαδεχθεί την Οθωμανική. Ο ρόλος των Φαναριωτών, τελικά, θα κρυφτεί στην «μαύρη τρύπα» των 400 χρόνων σκλαβιάς. Έτσι, ο χρόνος της Ανατολής, ένας ολόκληρος πολιτισμός θα απωθηθεί και θα δαιμονοποιηθεί. Η όποια προσπάθεια ανάσυρσης της απώθηση και αναστοχασμού της ιστορίας θα πυροδοτεί εμφύλιες αντιπαραθέσεις, καθώς θα αποκαλύπτει την ιστορική ταξικότητα της δουλείας, θα ξεσκίζει το πέπλο των μύθων και της «επιφαινόμενης» ιστορίας. Όμως, μόνο με τον αναστοχασμό της ιστορίας θα σταματήσει ο κύκλος του αίματος…

Τι ζητούν οι βάρβαροι;

Το μυθιστόρημα του Δημοσθένη Κούρτοβικ «Τι ζητούν οι βάρβαροι;» βασίζεται σ’ ένα πραγματικό περιστατικό, τον «ματωμένο γάμο», που οι εμπλεκόμενοι βαλκανικοί λαοί αφηγούνται με τρόπο που να εξυπηρετεί τη διαχείριση της βαλκανικής κληρονομιάς υπό την ηγεμονία τους. Η ιστορική αλήθεια είναι η εκδοχή που νικάει (καταβροχθίζοντας) την άλλη, αλλά και η επιβολή μια συγκεκριμένης εικόνας που επιβάλλει το ευρωπαϊκό βλέμμα (αυτή η ισχυρότερη και ευρύτερη πολιτικο-ιδεολογική ηγεμονία και κατ' επέκταση ηγεμονία επί των ιστορικών "αληθειών").

Στα Βαλκάνια, «οι άνθρωποι πνίγονται, πνίγονταν πάντα, φυλακισμένοι σε μια φυσαλίδα του χρόνου που τους καταδικάζει να επαναλαμβάνουν αδιάκοπα τον κύκλο του ίδιου κανιβαλικού δράματος […] το χυμένο αίμα δεν έθρεψε τίποτε άλλο από τα σαπρόφυτα». 

Και ο Κούρτοβικ προτείνει τον αναστοχασμό (την λεγόμενη «κρυσταλλική μνήμη») πάνω στην ιστορία, αρνούμενος τη «θερμή μνήμη», αυτή που αφηγείται το ιστορικό παρελθόν σαν ζωντανό μύθο. Γιατί η μνήμη είναι ύπουλο πράγμα, όπως συμβαίνει με όσους «σβαρνίζουν τους τάφους μας για να σπείρουν καινούργιο σπόρο στο χωράφι τους, αλλά βουλιάζουν μέσα τους» (σελ. 296).
Η γνώση της ιστορικής αλήθειας, αλλά και η τέχνη, που προτείνει την εκ-σταση (από-σταση από το κατασκευασμένο), καθώς και η βίωση των κοινών πολιτιστικών τελετουργιών μπορεί να γίνει το «φάρμακο» που θα αποκαταστήσει τα τραύματα που προκάλεσε το ψέμα, επιφέροντας τη συμφιλίωση…