ΗΠΑ: Η πολιτική του φόβου

Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, αποκάλυψε χθες, Τετάρτη, ένα σχέδιο αποστολής ομοσπονδιακών πρακτόρων σε πόλεις των ΗΠΑ, όπως το Σικάγο, για την καταπολέμηση του βίαιου εγκλήματος. Είχε προηγηθεί η αποστολή πρακτόρων στο Πόρτλαντ και οι άγριες επιθέσεις εναντίον των διαδηλωτών. Στην πραγματικότητα –με το πρόσχημα του «βίαιου εγκλήματος»- και μέσω της «Επιχείρηση Legend» ο Τραμπ επιχειρεί αφ’ ενός να καταστείλει το ογκούμενο αντιρατσιστικό κίνημα και αφ’ ετέρου «…προσπαθεί να προκαλέσει συγκρούσεις με τους διαδηλωτές, τις οποίες στη συνέχεια θα χρησιμοποιήσει για να πείσει τους λευκούς ψηφοφόρους ότι είναι η τελευταία γραμμή άμυνας στο χάος που δημιουργείται στις πόλεις», όπως δήλωσε ο πρώην δήμαρχος του Σικάγου σε δημοσιογράφο του περιοδικού Atlantic Ronald Brownstein.

Για την Washington Post, η στρατηγική αυτή είναι εξαιρετικά «επικίνδυνη». Η παρέμβαση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης σε αυτές τις πόλεις οξύνουν την φυλετική σύγκρουση και παραπέμπει έντονα στην επικοινωνιακή πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ όταν επιχειρούσε «να προκαλέσει φόβο» ενάντια στο «καραβάνι των μεταναστών που κατευθύνονταν προς τα αμερικανικά σύνορα, λίγο πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές το 2018», σημειώνει η εφημερίδα.

Πάντα, η ίδια δεξιά πολιτική, η ενίσχυση του φόβου των μεσαίων-νοικοκυραίων απέναντι στους ξένους, στους άλλους, ενδυνάμωση δηλαδή της ξενοφοβίας και μέσου αυτού και του ρατσισμού. Δεν είναι τυχαίο ότι μέσα από την ίδια επικοινωνιακή πολιτική διαμορφώνονται στερεότυπα για τους «κακούς μετανάστες» ή τους «κακούς μαύρους», ότι δήθεν είναι η βασική αιτία της εγκληματικότητας. Η «πλύση εγκεφάλου» είναι τέτοια που ακόμα και τα ίδια τα θύματα, οι μετανάστες και οι Αφροαμερικανοί πιστεύουν τα στερεότυπα που αναπαράγει η συστημική προπαγάνδα.

Ό,τι συμβαίνει στις ΗΠΑ, ακολουθείται στη συνέχεια και από άλλες αυταρχικές κυβερνήσεις. Η πολιτική του φόβου εφαρμόζεται παντού. Και στην Ελλάδα συμβαίνει το ίδιο από τους Μητσοτάκη-Χρυσοχοΐδη.  

Τα επικίνδυνα παιγνίδια του Ντόναλντ Τραμπ

Θέμα αναβολής των προεδρικών εκλογών των ΗΠΑ έθεσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, παρά το γεγονός ότι η ημερομηνία τους ορίζεται ρητά στο Σύνταγμα των ΗΠΑ. Ο Ντόναλντ Τραμπ σε μήνυμά του στο Twitter έγραψε: «Να καθυστερήσουμε τις εκλογές μέχρι οι άνθρωποι να μπορούν να ψηφίσουν σωστά, με ασφάλεια».

Σημειώνεται πως το αίτημα του Ντόναλντ Τραμπ έρχεται την ώρα που τα επίσημα στοιχεία στις ΗΠΑ καταγράφουν οικονομικό «κραχ» για το δεύτερο τρίμηνο του τρέχοντος έτους. Συγκεκριμένα το ΑΕΠ βυθίστηκε κατά 32,9% σε σύγκριση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα.

Σε άρθρο των Missy Ryan και Paul Sonne στην Washington post (28 Ιουλίου 2020) επισημαίνεται η «άρνηση του Προέδρου Τραμπ να δεσμευτεί ότι θα αποδεχτεί τα αποτελέσματα των εκλογών του Νοεμβρίου». Ο πρόεδρος Τραμπ μιλάει για τον «κίνδυνο νοθείας», αναφέρουν! Και σε συνδυασμό με την τάση του να εμπλέξει το στρατό στην κομματική αντιπαράθεση, ρωτούν: «Πώς θα αντιδρούσαν οι ένοπλες δυνάμεις εάν αμφισβητούνταν οι εκλογές;»

Όπως γράφουν οι δύο αναλυτές "Οι εικασίες σχετικά με το εάν θα μπορούσε να ζητηθεί από τον στρατό να διαδραματίσει ρόλο μετά τις προεδρικές εκλογές του 2020 έχει ενταθεί μετά την εμπλοκή του Πενταγώνου στην προσπάθεια του Λευκού Οίκου να καταστείλει τις διαδηλώσεις κατά του ρατσισμού και της αστυνομικής βίας."

«Εάν ο πρόεδρος είναι πρόθυμος να ωθήσει τη στρατιωτική ηγεσία σε τόσο καταστροφικές καταστάσεις, όπως η σύγκρουση με τους διαδηλωτές, φανταστείτε τι θα ήταν διατεθειμένος να κάνει εάν θελήσει να αποτρέψει ένα εκλογικό αποτέλεσμα που θα τον βλάπτει», δήλωσε ο Κόρι Σέικ, διευθυντής μελετών εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής στο American Enterprise Institute. 

Καθώς πλησιάζουν οι εκλογές, ο πρόεδρος Τραμπ αρνήθηκε για άλλη μια φορά να πει ότι θα αποδεχόταν τα αποτελέσματά τους. Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει εδώ και μήνες ότι η ψηφοφορία μέσω ταχυδρομείου – που αναμένεται να χρησιμοποιηθεί ευρύτατα λόγω της πανδημίας του κορονοϊού - θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκτεταμένη νοθεία στις εκλογές. Αυτή θα είναι εκ μέρους του η βάση της αμφισβήτησης των εκλογικών αποτελεσμάτων. Κι αυτό το επιχείρημα θα ενισχύεται όσο ο Τζο Μπάιντεν, ο δημοκρατικός υποψήφιος, θα έχει προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις.

Η ιστορία δείχνει ότι δεν θα έχουμε εμπλοκή του στρατού στην εκλογική διαδικασία λένε οι αναλυτές. Αλλά ο πρόεδρος Τραμπ έχει επανειλημμένα αψηφήσει τους πολιτικο-στρατιωτικούς κανόνες… Η εμφάνιση της Εθνικής Φρουράς στους δρόμους εναντίον των διαδηλωτών αύξησε τις ανησυχίες σχετικά με το εάν το Πεντάγωνο θα επέτρεπε να χρησιμοποιηθεί ο στρατός για πολιτικούς σκοπούς. 

Σε αντίθεση με άλλες χώρες, ουσιαστικά δεν υπάρχει ιστορικό προηγούμενο όπου οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις να έχουν διαδραματίσει ρόλο σε αμφισβητούμενες εκλογές, Βέβαια, κατά τη διάρκεια ορισμένων προεδρικών μεταβάσεων έχουν προκύψει φόβοι για τη χρήση του στρατού, όπως το 1934, όταν ένας συνταξιούχος στρατηγός της Marine Corps, ο Smedley Butler, κατέθεσε ενώπιον του Κογκρέσου ότι μια ομάδα βιομηχάνων είχε συνωμοτήσει να δημιουργήσει μαζί του μια φασιστική ομάδα βετεράνων για να ανατρέψουν τον πρόεδρο Franklin D. Roosevelt. Το σκάνδαλο αυτό έγινε γνωστό ως το «επιχειρηματικό σχέδιο».

Τον Δεκέμβριο του 2000, μετά τις αμφισβητούμενες προεδρικές εκλογές του ίδιου έτους, το Ανώτατο Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση που έδωσε τη νίκη στον Τζορτζ Μπους. Τελικά, ήταν η απόφαση του Δημοκρατικού υποψηφίου Al Gore να παραδεχτεί την ήττα του και όχι η η απόφαση του δικαστηρίου, που έδωσε τέλος στην κρίση.

Οι ειδικοί ανησυχούν περισσότερο για το σενάριο κατά το οποίο ο Τραμπ αρνηθεί να παραδεχθεί τη νίκη του Μπάιντεν.

Σε αυτό το σενάριο, οι αναλυτές σημειώνουν ότι ο Λευκός Οίκος μπορεί να ζητήσει από το στρατό να προστατεύσει τον πρόεδρο ή, πιθανότατα, να απαντήσει σε πιθανές διαδηλώσεις για λόγους «νόμου και τάξης κατά το ανάλογο της απάντησης "σοκ-και-δέος" εναντίον των διαδηλωτών στο Πόρτλαντ, όπου έχουν σταλεί ομοσπονδιακοί πράκτορες από το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας παρά τις αντιρρήσεις των τοπικών αρχών αλλά και κρατικών αξιωματούχων.

Βασικά, ένα αμφισβητούμενο αποτέλεσμα που θα διαρκέσει μετά τις 20 Ιανουαρίου θα αναγκάσει τον στρατό να λάβει μια σιωπηρή απόφαση για το ποιος είναι αρχηγός. 

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι σε περίπτωση σαφούς δικαστικής απόφασης ή πιστοποίησης του νικητή των εκλογών από το Κογκρέσο, το Υπουργείο Άμυνας θα συμμορφωθεί με αυτές τις αποφάσεις. 

Παρά τις στιγμές αναταραχής στην αμερικανική ιστορία, η ειρηνική μετάβαση της εξουσίας έγινε σε μεγάλο βαθμό ανεμπόδιστα μέχρι σήμερα.

«Αν κοιτάξετε την ιστορία, είναι δύσκολο να σκεφτείτε ένα παράδειγμα όπου ένας πρόεδρος έχει δώσει εντολή στον στρατό να προσπαθήσει να σωθεί πολιτικά και ότι η προσπάθεια πέτυχε. Δεν συμβαίνει. Έχουμε μια δημοκρατική παράδοση, και έχουμε μια διαδικασία, και ακόμη και παρά τους καιρούς αυτούς, αυτά τα δύο πράγματα παραμένουν» αναφέρει ένας ειδικός.

*Πληροφορίες: www.washingtonpost.com

ΓΧΠ

ΗΠΑ: Πακτωλός χρημάτων για τη στρατιωτική βιομηχανία

Ο Ντόναλντ Τραμπ, όπως υποστηρίζουν διάφορα συστημικά μίντια που πρόσκεινται στους δημοκρατικούς, έκανε το tweet για ενδεχόμενη αναβολή των εκλογών για την προεδρία των ΗΠΑ σε μια προσπάθεια να στρέψει την προσοχή μακριά από τα τρομακτικά νέα δεδομένα για την αμερικανική οικονομία, τα οποία έδειξαν μια εκπληκτική ετήσια συρρίκνωση κατά 32,9% το δεύτερο τρίμηνο του τρέχοντος έτους. Πρόκειται για την χειρότερη ύφεση στην ιστορία των ΗΠΑ.

Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι μόνο μια προσπάθεια αποπροσανατολισμού. Τα σχόλια του Τραμπ για την εικαζόμενη απάτη σχετικά με την επιστολική ψήφο έχουν έναν αυτοτελή στόχο: Η ομάδα Τραμπ λέγεται ότι ετοιμάζεται για μια σειρά νομικών ενστάσεων προκειμένου να ακυρώσει εκατομμύρια ψήφους στις Πολιτείες όπου σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις ο Πρόεδρος χάνει επί του παρόντος με μεγάλη διαφορά.

Πάντως, πίσω απ’ όλο αυτό το πολιτικό θέατρο υπάρχουν 151.000 θάνατοι από την πανδημία του κορονοϊού που είναι ανεξέλεγκτη, καθώς ο Τραμπ αρχικά την αγνόησε, μετά την πολιτικοποίησε και εντέλει την κακοδιαχειρίστηκε. Ακόμα και τώρα ο Τραμπ κάνει παραπλανητικά σχόλια.

Την ίδια στιγμή δέχεται την επίθεση από τον Μπέρνι Σάντερς που εγκαλεί τόσο τον ίδιο όσο και την Γερουσία  που επέλεξαν να στερήσουν τις παροχές ανεργίας από 30 εκατομμύρια Αμερικανούς, ενώ δεν είχαν κανένα πρόβλημα να δώσουν στο Πεντάγωνο επιπλέον 740 δισεκατομμύρια δολάρια. Δείχνοντας έτσι τις νέες εθνικές προτεραιότητες, που δεν είναι οι εργαζόμενοι αλλά το «Στρατιωτικό Βιομηχανικό Σύμπλεγμα».

Ο Μπ. Ομπάμα επίσης, μιλώντας στην κηδεία του Τζών Λιούις, επανέλαβε την προειδοποίηση ότι ο Τραμπ είναι μια σοβαρή απειλή για την αμερικανική δημοκρατία και τη φυλετική δικαιοσύνη.

Ο Ομπάμα έκανε έναν απολογισμό της φυλετικής αφύπνισης μετά το θάνατο του Τζορτζ Φλόιντ και επεσήμανε ότι ο Τραμπ προσπαθεί να υποκινήσει μια «αντίδραση των λευκών» στις διαμαρτυρίες περιγράφοντας τις ΗΠΑ ότι δήθεν είναι εγκλωβισμένες σ’ ένα κύμα αριστερού «φασισμού» και «τρομοκρατών».

Σύγχρονη τραγωδία...

Η ύπαρξη αυτών των ψυχών περικλείεται σε μερικά μπαγκάζια.

Η ύπαρξη αυτών των παιδιών χωράει σε μία κουβέρτα. Τα παπούτσια μένουν έξω απ’ αυτή. Το ίδιο και το βλέμμα. Χαμένο, απλανές, χωρίς μέλλον, χωρίς ένα σωσίβιο να πιαστεί. Είναι το βλέμμα της Ιωλέκ, της κάθε Ιωλέκ «που δεν γνώρισε ποτέ τι θα πει παιγνίδι».

Είναι πρόσφυγες, είναι προσφυγόπουλα στην πλατεία Βικτωρίας. Η αίτησή τους έγινε αποδεκτή, αλλά όχι και οι ίδιοι ως ανθρώπινες υπάρξεις με αξιοπρέπεια και Πρόσωπο. Είναι νόμιμοι, αλλά η ύπαρξή τους δεν είναι. Θεωρούνται παρείσακτοι και ακόμα χειρότερα, "εισβολείς". Είναι η προσωποποίηση του φόβου που θα προσελκύσει την οργή του εγχώριου πληθυσμού για τα δεινά του. Είναι οι "κακοί" που θα αλλοιώσουν τον ελληνικό πολιτισμό, είναι αυτοί που θα πάρουν τις δουλειές μας (στα φραουλοχώραφα της Μανωλάδας και στα χωράφια του Μαραθώνα!), είναι αυτοί η αιτία της ανόδου της εγκληματικότητας. Η αποτυχία του συστήματος, η αύξηση της ανεργίας και η εκπτώχευση που θα ενσκήψει από το φθινόπωρο θα ριχτεί στις πλάτες αυτών των αθώων, που παίρνουν δήθεν τα επιδόματα από τα χρήματα των φορολογούμενων Ελλήνων. Ψέμματα και απανθρωπιά.

Αυτά τα μωρά παιδιά που ο υπουργός Μηταράκης εξόρισε από τα σπίτια τους για δεύτερη φορά, θα γίνουν σε λίγο η... αιτία της δυστυχίας μας. Ο υπουργός των γκλομπ Μ. Χρυσοχοΐδης θα συνεχίσει τις εξώσεις από χώρους –χρόνια αδειανούς- και θα χτίζει τα πορτοπαράθυρα για να εγκλείσει εντός τους τον «αέρα» και την μεγάλη αξία του χομπσιανού τους πολιτισμού, την «ατομική ιδιοκτησία». Ο πρωθυπουργός Μητσοτάκης θα συνεχίσει να απαθανατίζεται μετά της συζύγου του μπροστά στη γνωστή φωτογραφία του Μπεχράκη, επιχειρώντας να υποκλέψει κάτι από την ευαισθησία του αξέχαστου φωτορεπόρτερ και ακτιβιστή. Θα συνεχίσει να "βλέπει" και τραγωδίες.  Όχι τη σύγχρονη, την αρχαία. Κάτι θα μπορούσε να πάρει, βέβαια, και απ' αυτή, αλλά και τούτη θα την ερμηνεύσουν σύμφωνα με την μαραγκιασμένη τους ψυχή, χειροκροτώντας τον πρωταγωνιστή καθώς φιλάει το ομοίωμα του Παρθενώνα! Ο άνθρωπος γι' αυτούς έχει απολεσθεί τελεσίδικα.

Το προϊόν «Μητσοτάκης» είναι βέβαιο ότι θα είναι πάντα εδώ με όλες τις αξίες και τα ψιμύθια που θα του προσθέτει το πολιτικό μάρκετινγκ. Όμως η πραγματικότητα, η φοβερή ανθρωπωδία στην πλατεία Βικτωρίας, στη ΒΙΑΛ, στη Μόρια, στην Αμυγδαλέζα, στη Μαλακάσσα, παντού, θα θρυμματίζει και την πιο φροντισμένη εμπορική εικόνα.

*(φωτογραφία του Μάριου Λώλου)

Στις ρωγμές της αυταρχικής «δημοκρατίας» ανθίζει η ελπίδα

«Είμαστε υπέρ της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας» δήλωσε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης της ΝΔ στη Βουλή. Αλλά πόσο δημοκρατία είναι η «κοινοβουλευτική δημοκρατία» του; «Είμαστε όλοι επαγγελματίες…», δήλωσε ο ομοϊδεάτης του Γεωργιάδη, πρωθυπουργός της Ολλανδίας Μαρκ Ρούτε στην τελευταία σύνοδο κορυφής της ΕΕ. Η δημοκρατία, συνεπώς, των Γεωργιάδη-Ρούτε δεν είναι μία δημοκρατία των πολιτών αλλά μία δημοκρατία των «επαγγελματιών της πολιτικής», των ειδικών.

Η ανιδιοτελής συμμετοχή στα κοινά αντικαταστάθηκε από την «επαγγελματοποιημένη δημοκρατία», όπου η πολιτική ασκείται από «ειδικούς τεχνοκράτες», ενώ οι πολίτες και οι πολιτικοί θεσμοί επεξεργασίας και έκφρασης των αιτημάτων της κοινωνίας θεωρούνται άχρηστοι. Τα αιτήματα της κοινωνίας διαμορφώνονται πλέον μέσα από τους μηχανισμούς των δημοσκοπικών ερευνών χωρίς την οργανωμένη έκφραση των πολιτών (δηλαδή τα κόμματα και τα συνδικάτα). Τα πολιτικά κόμματα και οι άλλοι φορείς πολιτικής οργάνωσης της κοινωνίας είναι πλέον κελύφη αδειανά. Έτσι πραγματοποιείται ο περίφημος «δημοκρατικός ελιτισμός», που δεν θεωρεί σπουδαίο το ζήτημα της συμμετοχής των πολιτών στις επιλογές που αφορούν τη ζωή τους. Ο λαός ως πολιτικό σώμα θεωρείται όχι απλά «ανώριμος», αλλά ά-χρηστος. Αν είναι όμως έτσι, πώς συντελείται η ένταξη των πολιτών στην κοινωνία, τι τους παρέχει ταυτότητα και τι τους συνέχει; Εδώ εμφανίζεται η χρησιμότητα της εκπαίδευσης, της πληροφόρησης και του «φόβου», του φόβου για τον «άλλο», τον ξένο, τον πρόσφυγα, τον έγχρωμο, τον διαφορετικό. Η ταυτότητα καθορίζεται -για την ακρίβεια ετεροκαθορίζεται- από τον «άλλο». Η κοινωνία αρμολογείται μέσω του φόβου, συνιστώντας μία σύγκλιση φοβισμένων ανθρώπων. Το πολιτικό σύστημα και τα μίντια είναι αυτά που τροφοδοτούν με συνεχείς δόσεις φόβου. Όταν ο φόβος δεν είναι ικανός να λειτουργήσει αδρανοποιητικά, όταν υπάρχουν πολιτικές δυνάμεις που διαφεύγουν από το φοβικό περιβάλλον, τότε ενεργοποιείται η καταστολή. Σε όλες σχεδόν τις «επαγγελματοποιημένες δημοκρατίες» οι δυνάμεις καταστολής είναι αυτές που ενισχύονται πιο πολύ. Επίσης, ενισχύονται οι «ειδικοί της νομιμοποίησης», οι μιντιακοί διανοούμενοι, και οι λεγόμενοι διαμορφωτές της κοινής γνώμης. Δεν είναι τυχαίο ότι από τις πρώτες ενέργειες της κυβέρνησης Μητσοτάκη ήταν η ενίσχυση της αστυνομίας και η τακτοποίηση εκατοντάδων δημοσιογράφων καθώς και η οικονομική (σκανδαλώδης) ενίσχυση των φιλοκυβερνητικών μέσων μαζικής ενημέρωσης. Ο έλεγχος των μέσων μαζικής ενημέρωσης και η κυριαρχία επί της πνευματικής παραγωγής(παιδεία, διανόηση) από τη μια πλευρά, και η κατασταλτική βία από την άλλη, είναι οι δύο συνιστώσες της χειραγώγησης του πληθυσμού, οι δύο όψεις της παραβολικής «μετα-δημοκρατίας» του Γεωργιάδη, του Ρούτε, του Χρυσοχοΐδη, του Όρμπαν και του Τραμπ, είναι οι δύο πόλοι της αιώρησης: του «ήπιου» και του «βίαιου βοναπαρτισμού».

Στη δημοκρατία του «βοναπαρτισμού», δηλαδή του αυταρχισμού, η διάκριση των εξουσιών είναι ένα ψεύδος, καθώς, όπως είδαμε, η διακυβέρνηση γίνεται μέσω επικοινωνιακών μηχανισμών, ενώ δεν υπάρχει η πραγματικά ανεξάρτητη λειτουργία των άλλων θεσμών. Όπως αποκαλύπτει ο νομπελίστας οικονομολόγος Πωλ Κρούγκμαν,  η σύγχρονη «δημοκρατία» έχει διαβρώσει τους θεσμούς και τους κοινωνικούς κανόνες στους οποίους στηρίζεται η «σχετική ισότητα» και τους έχει αντικαταστήσει από ένα δίκτυο θεσμών με οσμή μαφίας μέσω των οποίων αμείβονται οι νομιμόφρονες και τιμωρούνται οι διαφωνούντες. Στην υπόθεση επί παραδείγματι της Novartis, στο εσωτερικό της δικαιοσύνης είχαμε δύο διαφορετικές δικαστικές προσεγγίσεις. Το ποια πλευρά είχε δίκιο, επιλύθηκε με «πολιτικό τρόπο» και όχι δικανικό. Η άποψη των προσκείμενων στο κόμμα που νίκησε στις εκλογές του 2019, επικράτησε! Οι αντίθετοι διώκονται. Εξάλλου, όταν η ανώτατη ηγεσία της δικαιοσύνης διορίζεται από την εκτελεστική εξουσία, για ποια διάκριση των εξουσιών μιλάμε;

«Το δίκτυο θεσμών με οσμή μαφίας», που περιγράφει ο Κρούγκμαν, προμηθεύει στους υπάκουους πολιτικούς με τους απαραίτητους πόρους (χρήματα, πρόσβαση στα ΜΜΕ) για να κερδίζουν τις εκλογές, αλλά και ασφαλή καταφύγια στην περίπτωση αποτυχίας(θέσεις σε πανεπιστήμια, ή σε μεγάλες εταιρείες). Αντιθέτως, διώκουν και υπονομεύουν τους ανυπάκουους. Οι ίδιοι θεσμοί συντηρούν το μεγάλο ετοιμοπόλεμο στρατό διανοουμένων και ακτιβιστών που θα εκλαϊκεύουν και θα ενισχύουν αντιλήψεις όπως για την ανάγκη μείωσης των μισθών και των συντάξεων, ή για την ανάγκη ελάφρυνσης της φορολόγησης των επιχειρήσεων, της πάταξης της εγκληματικότητας που οφείλεται δήθεν στους μετανάστες, της ανευθυνότητας των αλληλέγγυων, του άβατου των Εξαρχείων κ.ά. Οι «κάτω» θα πρέπει να πειθαρχούν, όχι με μία συνειδητή αλλά με μία ασυνείδητη πειθαρχία μέσω της διαμόρφωσης νέων ή ενίσχυσης παλιών στερεότυπων και του «φόβου».  Αυτή η «δημοκρατία» θέλει έναν «πολίτη» ιδιώτη, ένα νευρόσπαστο, μια μαριονέτα, ένα είδος άσκεφτου "νοικοκύρη" που τσακίζει το κεφάλι του Ζακ, έναν ηλίθιο φασίστα, έναν ρατσιστή μπάτσο που κόβει την ανάσα του Φλόιντ.

Ο Λέστερ Θόροου, εδώ και χρόνια έγραφε ότι η περίφημη «κοινοβουλευτική δημοκρατία» είναι ολιγαρχία και όχι δημοκρατία καθώς στις εκλογές ψηφίζουν μόνο οι πλούσιοι, οι οποίοι αγοράζουν τα πακέτα των ψήφων των «κάτω». Εργοδότες και στην Ελλάδα κατευθύνουν τους υπαλλήλους τους να ψηφίζουν συγκεκριμένους πολιτικούς. Από την πλευρά του ο Πωλ Κρούγκμαν θεωρεί ότι το πολιτικό σύστημα λειτουργεί συνολικά «προς όφελος λίγων μεγάλων συμφερόντων». Ο πολιτικός ανταγωνισμός έχει καταστεί πλέον ένας ανταγωνισμός στη διαφθορά. Ο «νέος νιτσεϊσμός», σύμφωνα με τον Χάμπερμας, τείνει να αποδομήσει όλα τα κριτήρια και να δείξει ότι η πολιτική «αναλώνεται αποκλειστικά σε βρώμικες υποθέσεις», ενισχύοντας την απαξίωσή της. Αυτό επαυξάνεται από το γεγονός της οικονομικής κυρίως εξάρτησης των πολιτικών από το επιχειρείν. Το «μαύρο πολιτικό χρήμα» αλλά και η έλλειψη συνείδησης εκ μέρους των πολιτικών για το άδικο του πράγματος είναι το μέγα σκάνδαλο της σύγχρονης αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Η επίλυση του ζητήματος της διαφθοράς με την αντικαστάσταση των πολιτικών από τους ειδικούς τεχνοκράτες και την "επαγγελματοποιημένη δημοκρατία", είναι μία απροσχημάτιστη και ανοιχτή ολιγαρχία, είναι μία κατάργηση της δημοκρατίας και της ανιδιοτελούς ενεργού συμμετοχής στα κοινά.

Η σύγχρονη δημοκρατική αντίσταση

Γι' αυτό οι πολίτες που δεν έχουν ακόμα αποχαυνωθεί, κυρίως οι νέοι, τα βλέπουν όλα αυτά και αρνούνται να συμμετάσχουν στο πανηγύρι των εκλογών. Αυτό δείχνει το μεγάλο ποσοστό της αποχής παντού. Οι πολίτες αρνούνται τους επαγγελματίες της πολιτικής και το στημένο παιγνίδι τους. Κάποιοι μιλούν για το τέλος της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και ότι η πραγματική δημοκρατία δεν είναι ουτοπία. Άλλοι επαναφέρουν το αρχαίο δικαίωμα στην Ισηγορία και άλλοι θεωρούν ότι εισερχόμαστε στην εποχή της «αυτοοργανωμένης δημοκρατίας» που διαδέχεται την αντιπροσωπευτική. Όλα αυτά είναι θέσεις, οι οποίες απλώς φανερώνουν το «όχι» στη μεταδημοκρατία, στη δημοκρατία δίκην προσομοίωσης, την ολιγαρχία με δημοκρατική μάσκα, όπου βιομήχανοι και πολιτικοί διαπραγματεύονται τα πακέτα των ψήφων, είναι η απάντηση στην «δημοκρατία» απάτη των Γεωργιάδη, Μητσοτάκη, Ρούτε και λοιπών.
Και ιδού, βλέπω, τον Κώστα και τα άλλα παιδιά, ακούω τον Βασίλειο στο Βόλο να φωνάζει «Κι ας μη νικήσουμε ποτέ, θα πολεμάμε πάντα», ακούω τη φωνή από τη ζούγκλα της Λακαντόνα να λέει «Ακόμη και αν χάσουμε, θα νικήσουμε...», κοιτάζω τη Γιάννα, την Ελένη, την Αθηνά, τη Μαρία καθώς αγκαλιάζουν τρυφερά τα προσφυγόπουλα, κι αισθάνομαι το κύμα που φουσκώνει, την ΕΛΠΙΔΑ που ανθίζει. Γι' αυτό λέως να μην αφήσουμε τους «σερίφηδες» του Χρυσοχοΐδη, του Γεωργιάδη, του Μητσοτάκη να μαραγκιάσουν την ελπίδα. Να μην αφήσουμε τη σιδερόφρακτη «δημοκρατία» τους να κόψει την ανάσα στην ελπίδα. Η ελπίδα αυτή διαμορφώνει ήδη νέες πολιτικές δομές, τις οποίες  νοηματοδοτεί άλλοτε με την αλληλεγγύη και άλλοτε με την οργή. Διατηρεί ζωντανό το πνεύμα της αντίστασης που «είναι η πρώτη βάση όλων των δημοκρατιών», όπως λέει ο καθηγητής Μπ. Μπαντί (Le Monde). Εδώ ο ξένος, ο πρόσφυγας κι ο μετανάστης, εδώ η γυναίκα, εδώ οι ΛΟΑΤΚΙ, εδώ οι Ρομά, εδώ οι άνεργοι και οι άστεγοι, εδώ όλοι οι απόκληροι «αποφυσικοποιούν» την αδικία που υφίστανται και σηκώνονται από τα γόνατα και ΠΟΛΕΜΟΥΝ για Δικαιοσύνη και Ισότητα. Γι’ αυτό θέλουν να εξαφανίσουν τα ΕΞΑΡΧΕΙΑ. Γιατί εκεί οι νέοι βιώνουν σήμερα κομμάτια της Ουτοπίας. Εκεί στις καταλήψεις που θέλει να «κλείσει» ο Χρυσοχοΐδης, υπάρχει Αλληλεγγύη, Αγάπη, Σκέψη, Τέχνη, Τραγούδι, Χορός, Ποίηση, ΖΩΗ! Εδώ μ’ ένα «Κι ας μη νικήσουμε ποτέ, θα πολεμάμε πάντα» η  Κοινωνία των Φόβων ακυρώνεται και μια νέα ιδρύεται, μια κοινωνία της Ευαισθησίας και της Ενσυναίσθησης. Εδώ στις ρωγμές της Αυταρχικής «Δημοκρατίας» βρίσκει καταφύγιο η φαντασία και ο αναστοχασμός της δημοκρατίας και μαζί και του εαυτού μας, η ελπίδα...

Πίσω από την αντιπαράθεση για την εγκληματικότητα, ο ρατσισμός και η ξενοφοβία

Κατά τη διάρκεια μιας ειρηνικής διαμαρτυρίας στο Λος Άντζελες αυτήν την εβδομάδα, η αστυνομία χτύπησε ένα άτομο με αναπηρία, το πέταξαν κάτω από την αναπηρική του καρέκλα, και στη συνέχεια την έσπασαν. Απάνθρωπο, βάρβαρο. Ένα πελώριο γιατί δημιουργήθηκε και πάλι. Τι κινεί άραγε όλη αυτή τη βαρβαρότητα; Ποιος δημιουργεί αυτές τις ανθρωποκτόνες μηχανές; Τα "κλειδιά" της απάντησης είναι δύο λέξεις: Αφροαμερικανός, στερεότυπα. Ο ανάπηρος είναι Αφροαμερικανός. Και οι μπάτσοι διέπονται από τα στερεότυπα για τον "εγκληματία μαύρο" με τα οποία τους τροφοδοτούν.

Το θέμα της "εγκληματικότητας" είναι βασικό στην ατζέντα της προεκλογικής αντιπαράθεσης για την προεδρία των ΗΠΑ. Και στην Ελλάδα ήταν από τα κυρίαρχα ζητήματα στις τελευταίες εθνικές εκλογές. Στις ΗΠΑ, το πρόβλημα της εγκληματικότητας είναι οι Αφροαμερικανοί, εδώ είναι οι μετανάστες. Εκεί ενισχύεται ο ρατσισμός, εδώ η ξενοφοβία.   

 Διαβάζω σήμερα(18.7.2020) στο τουίτερ το μήνυμα του Ντόναλντ Τραμπ: "Ο διεφθαρμένος Joe Biden θέλει να ακυρώσει την αστυνομία μας. Μπορεί να χρησιμοποιεί διαφορετικές λέξεις, αλλά όταν κοιτάς τη συμφωνία του με τον Crazy Bernie (σ.σ. Σάντερς) και άλλα πράγματα, αυτό θέλει να κάνει. Θα καταστρέψει την Αμερική!" Και ακόμα: "Το έγκλημα είναι αχαλίνωτο στη Μινεάπολη αυτή τη στιγμή. Υπάρχει ανομία… οι εγκληματίες έχουν το θάρρος να κάνουν ό,τι θέλουν. Υπαίθριες πωλήσεις ναρκωτικών, ένοπλη βία, ληστείες, επιθέσεις - γίνονται σχεδόν κάθε 20 λεπτά. Ο Τζο Μπάιντεν δεν θα καταδικάσει αυτήν την τρέλα!" https :// t.co/i1Uuym8HCL

Από την πλευρά φίλου του Μπάιντεν διαβάζουμε επίσης στο τουίτερ: "Ο Joe Biden θέλει να δώσει στην αστυνομία περισσότερη χρηματοδότηση από εσάς. Θέλει να τους δώσει 300 εκατομμύρια δολάρια περισσότερο ώστε να μπορούν να εκπαιδεύονται καλύτερα. Ωραία προσπάθεια, αλλά ο Μπάιντεν δεν είναι «ριζοσπάστης», ανεξάρτητα από το πόσο σκληρά προσπαθείτε.". Ο ρατσισμός και η δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ, η άγρια αστυνομική βία και αυθαιρεσία τίθενται εκτός δημόσιας συζήτησης. Η "εγκληματικότητα" αντιμετωπίσζεται με τους όρους της δεκαετίας του 1970, τότε που ο Ρίτσαρντ Νίξον έθεσε για πρώτη φορά ως βασικό το ζήτημα της «εγκληματικότητας» στην προεκλογική αντιπαράθεση για την προεδρία των ΗΠΑ. Ο Νίξον κήρυξε τον «πόλεμο κατά των ναρκωτικών», τον οποίο πραγματοποίησε κυριολεκτικά ο Ρόναλντ Ρέιγκαν τη δεκαετία του 1980 και συνέχισε ο Τζορτζ Μπους. Ουσιαστικά στόχος ήταν οι Αφροαμερικανοί και δευτερευόντως οι λατίνοι. Γέμισαν οι φυλακές. Υπεύθυνοι για την εγκληματικότητα θεωρήθηκαν οι μαύροι. Οι χρήστες του κρακ τιμωρούνταν υπέρμετρα αυστηρά (σε σχέση με την κοκαΐνη των λευκών πλουσίων). 

Δεν είναι οι πρώτη φορά. Τα στερεότυπα ότι οι Αφροαμερικανοί είναι άγριοι, υπάνθρωποι, βιαστές, εγκληματίες δημιουργήθηκαν αρχικά με την 13η Τροπολογία(νόμος στο Σύνταγμα των ΗΠΑ). Όταν καταργήθηκε η δουλεία ο πλούσιος βιομηχανικός βορράς τροφοδοτήθηκε με τα γερά και φτηνά εργατικά χέρια των πρώην δούλων του Νότου. Αλλά και ο Νότος δεν έμεινε έτσι. Η 13η Τροπολογία προέβλεψε μία διευθέτηση μέσω της «επανασκλαβοποίησης». Η δουλεία, λοιπόν, καταργήθηκε στις ΗΠΑ «εκτός κι αν ασκείται ως ποινή του εγκλήματος εκ του οποίου ο συμβαλλόμενος θα πρέπει να έχει καταδικαστεί δεόντως». Τέσσερα εκατομμύρια δούλοι απέκτησαν την ελευθερία τους πλην των «κακοποιών». Έτσι, γέμισαν οι φυλακές με «εγκληματίες» μαύρους με ψεύτικες ή ασήμαντες κατηγορίες, ενώ δαιμονοποιήθηκε στην κοινή γνώμη το πρότυπο του μαύρου αρσενικού ως εν δυνάμει βιαστής, κλέφτης και δολοφόνος.

Στην πραγματικότητα, βέβαια, οι βιαστές ήταν οι λευκοί. «Το δέρμα μου έχει το χρώμα του βιασμού. Το λεγόμενο «café au lait» χρώμα είναι η ζωντανή μνήμη των νόμων, πρακτικών και αξιών του Παλαιού (ρατσιστικού) Νότου. Είμαι μια μαύρη, Νότια γυναίκα και οι άμεσοι λευκοί άνδρες πρόγονοί μου, ήταν όλοι βιαστές. Η ίδια μου η ύπαρξη είναι ένα λείψανο της δουλείας και του Jim Crow.» γράφει η Αμερικανίδα ποιήτρια Caroline Randall Williams, απευθυνόμενη σ' εκείνους που θέλουν να τιμήσουν την κληρονομιά του ρατσισμού, σε όλους εκείνους που υπερασπίζονται τα μνημεία των δουλοκτητών, όπως ο Τραμπ. «Αν θέλουν μνημεία, εδώ είναι το σώμα μου που είναι ένα ίχνος αυτής της ιστορίας. Το δέρμα μου είναι μαρτυρία»!, λέει η ποιήτρια.(άρθρο στους New York Times).

Γέμισαν λοιπόν οι φυλακές με μαύρους για να στηρίξουν και πάλι ως «κατάδικοι» αυτή τη φορά την οικονομία του Νότου. Και αυτό συνεχίζεται. Σήμερα στις ΗΠΑ όπου κατοικεί το 5% του παγκόσμιου πληθυσμού, το ποσοστό των φυλακισμένων αντιστοιχεί στο 25% των ανθρώπων που βρίσκονται στις φυλακές όλου του πλανήτη. Αυτό το φαινομενικά παράδοξο εξηγεί το εκπληκτικό ντοκιμαντέρ «13th» της αφροαμερικανίδας Έιβα Ντουβερνέ (δες και το άρθρο του Κωνσταντίνου Καϊμάκη, Documento 12.6.2020).

Εκεί μπορεί να καταλάβει κανείς μέσα από ποια διαδικασία είναι δυνατόν κάποιος να σε πείσει ότι είσαι μέλος μια κατώτερης φυλής και ότι στο DNA σου είναι εγγεγραμμένη η εγκληματικότητα. Ναι, ακόμα και οι μαύροι πίστεψαν ότι είναι όντως «εγκληματίες»! Οι μηχανισμοί διαμόρφωσης των στερεοτύπων, το σχολείο, αλλά κυρίως ο κινηματογράφος και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης είναι ήδη σε πλήρη ανάπτυξη.

Γούντροου Ουίλσον

Ο Ουόλτερ Λίπμαν, ο πατέρας της πολιτικής διαφήμισης, ήταν αυτός που επέστησε την προσοχή στη σημασία των προπαγανδιστικών τεχνικών για τον έλεγχο των μαζών. Σ’ αυτή την κατεύθυνση κινήθηκε και ο Έντουαρντ Μπερνέις (από τους ιδρυτές της βιομηχανίας δημοσίων σχέσεων) που μαζί με τον Λίπμαν ανήκαν στην επίσημη ομάδα προπαγάνδας του προέδρου των ΗΠΑ Γούντροου Ουίλσον. Η περίφημη αυτή Επιτροπή για τη Δημόσια Ενημέρωση του Ουίλσον πέτυχε να μετατρέψει τους ειρηνόφιλους Αμερικανούς που ήταν αντίθετοι στον Α παγκόσμιο πόλεμο «σε μια ορδή φανατικών κατά της Γερμανίας»(δες και το βιβλίο Homo Americanus, 2008).

Το ίδιο συνέβη και με τη διαμόρφωση του στερεότυπου του «κακού μαύρου» μέσω του φιλμ «Η γέννηση του έθνους» του Ντέιβιντ Γκρίφιθ που κυκλοφόρησε στις αμερικανικές αίθουσες το 1915. Ο Γούντροου Ουίλσον είδε την ταινία σε ιδιωτική προβολή και δήλωσε ότι «πρόκειται για την Ιστορία γραμμένη με αστραπές». Ο Γκρίφιθ βασίστηκε στο μυθιστόρημα του Τόμας Νίξον «The Clansman» ενισχύοντας ουσιαστικά την προϋπάρχουσα αρνητική εικόνα του αμερικανού μαύρου με λεπτομέρειες εξευτελιστικές (ένας μαύρος προσπαθεί να βιάσει μια λευκή η οποία επιλέγει να πηδήξει στο κενό βρίσκοντας τραγικό θάνατο) ενώ ο σκηνοθέτης θεωρήθηκε υπεύθυνος για την αναγέννηση της Κου Κλουξ Κλαν.

Τα στερεότυπα εναντίον των Αφροαμερικανών αναπαράγονται μέχρι σήμερα. Ο πρόεδρος Μπιλ Κλίντον, όπως αναφέρεται στο νοκιμαντέρ «13η Τροπολογία», αφού είδε ότι το θέμα της εγκληματικότητας είναι κρίσιμο για την έκβαση της εκλογικής αναμέτρησης για την προεδρία, πλειοδότησε σε ό,τι αφορά την ενίσχυση της αστυνομίας και την πάταξη της εγκληματικότητας. Όπως είδαμε στο διάλογο στο «τουίτερ» μεταξύ Τραμπ και της πλευράς Μπάιντεν, η αντιπαράθεση συνεχίζεται στη βάση της «εγκληματικότητας». Ο Μπάιντεν λέει ότι θα ενισχύσει οικονομικά την αστυνομία και θα επενδύσει στην εκπαίδευσή της. Ο Τραμπ επενδύει στην "αστυνομία μας" και επιτίθεται στους "εγκληματίες", τον «όχλο», δηλαδή στους μαύρους, που προκαλούν την "ανομία".

Εκεί δεν έχουν Εξάρχεια, έχουν την Μινεάπολη. Εδώ δεν έχουμε «μαύρους», έχουμε μετανάστες. Για του θανάτους στις φτωχές συνοικίες από τον κορονοϊό δεν μιλάει κανείς. Για την καλπάζουσα ανεργία κανένας. Οι ουρές στις τράπεζες τροφίμων και τα συσσίτια είναι αόρατα. Το μοναδικό σημαντικό πρόβλημα είναι η… εγκληματικότητα.

Η συμπεριφορά, λοιπόν, των λευκών αστυνομικών απέναντι στους μαύρους έχει ως αφετηρία τα στερεότυπα και τις συστημικές πολιτικές που τα ενισχύουν. Έτσι, φθάνουμε στην αστυνομοκρατία και στα εγκλήματα, όπως στη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ, και όχι μόνο. Έτσι φθάνουμε στο θάνατο του Βασίλη Μάγγου...

*Δείτε το εκπληκτικό ντοκιμαντέρ "!3η Τροπολογία" στο Netflix

Ο άταφος μετανάστης, μνημείο της σύγχρονης ύβρεως

Μια φωτογραφία που φιλοξενεί η ιταλική εφημερίδα La Repubblica εγκαλεί τον πολιτισμό και την ανθρωπιά μας. Μια φωτογραφία μας «βλέπει» και μας οικτίρει.

Σε αυτή, απεικονίζεται το πτώμα ενός μετανάστη ανάσκελα, το οποίο έχει εν μέρει καλυφθεί από φουσκωτή βάρκα και το οποίο βρίσκεται στη θάλασσα εδώ και τουλάχιστον δυο εβδομάδες, χωρίς να το έχει ανασύρει κανείς.

Όχι, δεν είναι ο αρχαίος Πολυνείκης, ο αδερφός της Αντιγόνης, που ο σύγχρονος Κρέοντας της εξουσίας τον αφήνει άταφο. Είναι ένας πρόσφυγας, που ο Κρέοντας της ξενοφοβίας και της αδιαφορίας τον αφήνει εκεί ως μνημείο-στίγμα του δυτικού πολιτισμού του 21ου αιώνα.

«Κανείς δεν θέλει να προσφέρει μια αξιοπρεπή ταφή στον άνθρωπο αυτό. Η ΜΚΟ Seabird έστειλε τέσσερα επείγοντα, προειδοποιητικά μηνύματα, αλλά οι ακτοφυλακές της Ιταλίας, της Μάλτας και της Λιβύης, τα αγνόησαν. Το πτώμα του άτυχου μετανάστη βρίσκεται ακόμη στη θάλασσα, έρμαιο των κυμάτων», γράφει μια οργάνωση.

Και λες δεν είναι δυνατόν να χρειάζεται πάλι μια Αντιγόνη για να σπάσει ο κύκλος της απανθρωπιάς, για να μας βγάλει από τον αρμόβουρκο της παροξυσμικής αδιαφορίας, από την «α-μετροέπεια», που οι αρχαίοι Έλληνες αποκαλούσαν «ύβρι».

Είκοσι πέντε αιώνες μετά το δράμα της Αντιγόνης φαίνεται ότι βρισκόμαστε υπό την καταλυτική επιρροή της Ισμήνης. Η ύβρις έχει αντικατασταθεί από τον χαρακτηρισμό «γραφικός», η αλληλεγγύη θεωρείται ίδιο των «περίεργων» και των «διαταραγμένων». Αυτός ο τρόπος αποκλεισμού απορρέει από την αντιπαράθεση αντιφατικών κοινωνικών παραστάσεων, τις οποίες εκφράζουν αντίστοιχα ο αιρετικός και ο εκπρόσωπος της τάξης, ο αλληλέγγυος της Λέσβου και της Λαμπεντούζα και από την άλλη πλευρά ο «νοικοκύρης» του Σαλβίνι, του Άδωνη και του Μηταράκη, αυτός που σπρώχνει τους πρόσφυγες στη θάλασσα, που τους ξηλώνει τα παγκάκια για να μην έχουν ν’ ακουμπήσουν, που τους κάνει έξωση, που τους λιώνει το κεφάλι...

Ο θεσμικά αμφισβητίας, αποτολμά να παλέψει μόνος επαληθεύοντας και πάλι, με μια συμβολική πράξη, τις αρχές του θεσμού που οι πρακτικές έχουν ποδοπατήσει. Ο άνθρωπος αυτός, παρόμοια με την Αντιγόνη, τελεί υπό πλήρη αμετροέπεια, μια αμετροέπεια που δεν ερμηνεύεται πια στην εποχή μας ως «ιεροσυλία», αλλά σαν κρούσμα της «παράνοιάς» του. Αυτή είναι η κρατούσα άποψη της πλειοψηφίας της «νοικυρεμένης» κοινωνίας που εκφράζεται πολιτικά από τη Δεξιά σε όλες τις εκφάνσεις της και τον ξενοφοβικό, ρατσιστικό της λόγο. Από την άλλη πλευρά είναι οι αλληλέγγυοι και οι αλληλέγγυες, οι σύγχρονες Αντιγόνες, αυτές που ταΐζουν γάλα τα προσφυγόπουλα και βοηθούν τις προσφύγισσες στη Νοταρά, αυτοί και αυτές που με τη συμπεριφορά τους αμφισβητούν μαζί με την κοινωνική πραγματικότητα και την αναπαράστασή της, την ιδέα που έχουν οι «νοικοκυραίοι» για τον εαυτό τους. Γι αυτό οι τελευταίοι μαζί με τους θεσμικούς προστάτες τους, τους τσακίζουν όπου τους βρουν… Γιατί γνωρίζουν οι σύγχρονοι Κρέοντες ότι η αμφισβήτηση αυτή πρέπει να κατασταλεί, αλλιώς θα ανατρέψει την κυρίαρχη «τάξη και το νόμο» της, την εγωπάθεια και τον άκρατο ατομικισμό.

Ο ετερόδοξος, όπως η Αντιγόνη, είναι σήμερα ο «αλληλέγγυος» που θέτει την αξία μιας ιδεώδους αρχής ως πηγή του νοήματος της ζωής του και την οποία αντιπαραθέτει σε πλειοψηφικές πρακτικές που την εξευτελίζουν. Η ετεροδοξία εισηγείται πάντα μια ηθική διάσταση εντός του κοινωνικο-πολιτικού πεδίου και αρνείται το διαζύγιο ανάμεσα στο πρέπει και στο είναι. Και για τούτο μία όντως δημοκρατική κοινωνία έχει συμφέρον να δίνει χώρο στον «άτοπο λόγο» των αιρετικών της. 

Όμως, το πτώμα του άτυχου μετανάστη συνεχίζει να επιπλέει στη θάλασσα άταφο, μνημείο της σύγχρονης "ύβρεως"…