Απολογισμός 2021... Don't Look Up

 Don't Look Up ("Μην Κοιτάτε Πάνω"): Ο καθηγητής φωνάζει, ο κομήτης πλησιάζει, η καταστροφή είναι ορατή, εκείνοι μιλούν για τα σπάνια ορυκτά του κομήτη, για τις δουλειές που θα ανοίξουν, για την ανάπτυξη, για τα 140 τρισεκατομμύρια δολάρια που θα αποφέρει. «Λένε ψέματα», κραυγάζει ο επιστήμονας, «ο πλανήτης θα καταστραφεί». Τον συλλαμβάνουν, τον φιμώνουν… το fiction.

Και η πραγματικότητα: Ο Τζούλιαν Ασάνζ σαπίζει σε μία φυλακή του Λονδίνου, απομονωμένος σε μία μαύρη τρύπα σιωπής. Εκτελείται δια της “σιωπής”. Και στην Ελλάδα μία δημοσιογράφος, η Γιάννα Παπαδάκου διώκεται για τις αποκαλύψεις της! Don't Look Up

«Μην κοιτάτε ψηλά», αλλά «Ρίξτε μια ματιά γύρω σας. 1 στα 4 άτομα δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά το κόστος των συνταγών τους. Εν τω μεταξύ, οι δισεκατομμυριούχοι αύξησαν τον πλούτο τους κατά περισσότερα από 2 τρισεκατομμύρια δολάρια από την έναρξη της πανδημίας…», γράφει ο γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς στο τουίτερ.

Όλα για το κέρδος. «Τα φράγκα! Τα χοντρά φράγκα! Χρήμα ίσον δύναμη. Δύναμη ίσον να τη σκαπουλάρεις με το φόνο. Φόνος ίσον ζωή. Όθεν, μη γαμάς τα μυαλά σου»!, λέει από το 1940 ο Χένρι Μίλερ. 

Don't Look Up: Ποιος μας οδηγεί στην καταστροφή; Ποιος μας κυβερνά; Είναι η πρόεδρος της πλανητικής υπερδύναμης; Είναι ο υπερπλούσιος ιδιοκτήτης της πολυεθνικής νέων τεχνολογιών, ή ο Αλγόριθμος; Όλα, η ζωή και ο θάνατος, ορίζονται από έναν αλγόριθμο. Το σύστημα έχει αποκτήσει τη σχετική αυτονομία του, τη νέα θρησκεία του.

Ο ορθός λόγος, αυτή η κινητήρια δύναμη της επιστήμης, αντικαταστάθηκε από τη νέα «μαγεία». Η ίδια η ζωή έγινε ένας αλγόριθμος. Ο κόσμος έχει φτάσει στις έσχατες συνέπειες του τεχνολατρικού πολιτισμού. Ο ίδιος ο πολιτισμός ελέγχεται από αλγόριθμους. Αν στις 25 Μαρτίου του 1955 οι αρχές των ΗΠΑ απαγόρευσαν το ποίημα «Ουρλιαχτό» του Γκίνσμπεργκ ως άσεμνο, το 2021, η αφίσα της νέας ταινίας του Ισπανού σκηνοθέτη Πέδρο Αλμοδόβαρ λογοκρίθηκε από το Instagram.

Don't Look Up: Ο αλγόριθμος προβλέπει ακόμα και τον τρόπο που θα πεθάνουμε! Προβλέπει το θάνατο της προέδρου, αλλά κάνει λάθος στην πρόβλεψη για το «μοναχικό θάνατο» του επιστήμονα! Οι δρώντες, οι επαναστάτες δεν πεθαίνουν ποτέ μόνοι. Όμως η νέα μαγεία, η νέα αλχημεία κυριαρχεί. Ο τεχνοκρατικός ορθολογισμός και ο νεοφιλελευθερισμός έχουν αποχωριστεί πλήρως από εκείνη τη μορφή κριτικής σκέψης που έχει ως βασικό κριτήριο την καρδιά και την ανθρωπιά και έχουν προσλάβει φονικά χαρακτηριστικά. Κι ας προειδοποιούσε η Χάνα Άρεντ: «Αν αποδεικνυόταν αλήθεια πώς η γνώση και η σκέψη έχουν χωρίσει οριστικά, τότε θα γινόμαστε πράγματι ανίσχυροι δούλοι... αστόχαστα πλάσματα στο έλεος της κάθε συσκευής που είναι τεχνικά δυνατή, αδιάφορο πόσο είναι φονική…». Όλοι/ες κι όλα είμαστε πλέον data, πληροφορίες και αριθμοί, στοιχεία της νέας θρησκείας. Ο κόσμος είναι ένα συνονθύλευμα από τεχνικά γεγονότα, από ασήμαντα τεχνικά, εμπορεύσιμα στοιχεία. Η κουλτούρα της αγοράς είναι ολοκληρωτική. Όλα για το κέρδος. Όλα για την κονόμα. Κι ας καεί η Γη. «Θρησκεία τους η απληστία», γράφει πάλι ο Σάντερς.

Ο καπιταλισμός έχει χάσει τα φρένα του, έχει ξεχάσει να σταματά και οδηγεί κατευθείαν στο χάος. Αυτό δεν το διαπιστώνουν οι επικριτές του μόνο, αλλά και οι ίδιοι οι καπιταλιστές και οι θεωρητικοί τους (Modern Capitalism Needs a Revolution to Undo the Damage It Has Caused), γράφει ο Ronald Cohen στο περιοδικό Time.

Οι πανδημίες

Το 31% των επιδημιών, όπως οι ιοί Ebola, Zika και Nipah, συνδέονται με την αποψίλωση των δασών και την υπερθέρμανση του πλανήτη. Ο Covid-19 είναι μια ζωονόσος, μια ασθένεια που προέρχεται από τον κόσμο των ζώων. Η εξάπλωσή της έγινε εφικτή από την επέκταση του ανθρωπίνου οικοτόπου, την αποψίλωση των δασών, από τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ του ανθρώπινου είδους και του άγριου κόσμου. Οι κλιματικές αλλαγές, που συνδέονται άμεσα με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από την ανθρώπινη δραστηριότητα, αποτελούν τον πραγματικό πολλαπλασιαστή των απειλών. Αλλά οι «πάνω» βλέπουν τις απειλές και την καταστροφή σαν μια ακόμα ευκαιρία για κέρδη. Μιλούν για τον «πράσινο καπιταλισμό»!

Don't Look Up: «Λένε ψέματα», επιμένει ο επιστήμονας, «η καταστροφή είναι 100% βέβαιη». Ναι, ο πρωθυπουργός Κυρ. Μητσοτάκης είπε ψέματα για την πανδημία γιατί «πουλάει το προϊόν» τουρισμός, θα ομολογήσει ο υπουργός Ανάπτυξης, Άδωνις Γεωργιάδης. Η ίδια πάντα λογική. Όλα καθορίζονται από την οικονομία της αγοράς, με όρους οφέλους, κονόμας, τα φράγκα!

Αυτή η λογική γεννάει ξανά και ξανά το φασισμό.  

Ο φασισμός

Η Barbara F. Walter, καθηγήτρια πανεπιστημίου, μέλος επιτροπής της CIA που ονομάζεται «Πολιτική Αστάθεια Task Force», γράφει σε βιβλίο της που θα κυκλοφορήσει τον Γενάρη του 2022, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες σήμερα είναι μια «anocratie» - «κάπου ανάμεσα στη δημοκρατία και το αυταρχικό κράτος» (Washington Post). 

«Σκέπτομαι» έγραφε για τις ΗΠΑ ο Νόρμαν Μέιλερ(Μάγισσα τέχνη) ότι «αυτή την πλούσια και ισχυρή χώρα… αυτή την εταιρική γη δίχως ενστικτώδη αντίδραση στην αισθητική που τώρα διέδιδε σε ολόκληρο τον κόσμο, τη χειρότερη εφαρμοσμένη αισθητική στην ιστορία του κόσμου… αυτή τη λαίμαργη δημοκρατία που κατέψυξε το φαΐ της προτού το κάψει... αυτή τη σαδιστικά επαναστατημένη Δημοκρατία που τις άρεσαν τα πέτσινα, τα σαδομαζοχιστικά... ναι, αυτή η Αμερική, η τρομοκρατημένη, κάλλιστα χρειαζόταν την τηλεόραση - είμαι εδώ για να σε νεκρώσω, το χρειάζεσαι!»

Θα υπάρξει η αφύπνιση, θα γίνει η ανατροπή αυτής της πολυεπίπεδης κρίσης, της καπιταλιστικής λογικής, θα γίνει η επανάσταση*, που θα καταλύσει τον καπιταλισμό, ή θα πούμε μαζί με τον Ρεμπώ:

«Εμπρός! Στον ζυγό. Υποταγή, ερημιά, πλήξη και θυμός. Ακούω, τίνος να γίνω μισθοφόρος; Ποιο κτήνος να λατρέψω; Πείτε μου, ποιο εικόνισμα να καταστρέψω; Τίνος να ραγίσω την καρδιά; Από ποιο ψέμα να πιαστώ; Πάνω σε ποιο αίμα να πατήσω;»

*Η φωτογραφία από τον ξεσηκωμό πριν δύο χρόνια στη Χιλή 

Don't Look Up

 Don't Look Up ("Μην Κοιτάτε Πάνω"): Δύο επιστήμονες ανακαλύπτουν έναν κομήτη σε τροχιά πρόσκρουσης προς τη Γη. Η πρόσκρουση και ο αφανισμός του πλανήτη είναι βέβαιος. Όμως οι προειδοποιήσεις τους πέφτουν στο κενό. Οι πολιτικοί (Λευκός Οίκος) τους αγνοούν επειδή ασχολούνται με τις επικείμενες εκλογές. Το τηλεοπτικό κοινό τους ακούει, αλλά θεωρεί ότι είναι ένα ακόμα ανώδυνο θέμα της πρωινής ζώνης. Και ο κομήτης, η καταστροφή πλησιάζει!

Don't Look Up- Μη κοιτάτε πάνω! Κανείς δεν κοιτάει πάνω, αλλά ούτε έξω μήτε μέσα. Κανείς δεν μπορεί να κοιτάξει πουθενά γιατί η πνευματική τύφλωση είναι ολοκληρωτική.

Η απειλή (στην ταινία) έρχεται απ' έξω, αλλά είναι ήδη εντός των πυλών, είναι η σκόπιμη καταστροφή των τροπικών δασών, είναι η υπερθέρμανση, είναι οι πάγοι που λιώνουν, είναι τα χιλιάδες είδη ζωντανών οργανισμών που χάνονται και μαζί ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι που λιμοκτονούν, είναι οι άνθρωποι που πεθαίνουν γιατί τα εμβόλια είναι ακριβά, είναι οι μεταλλάξεις που θα συνεχίσουν να αναπτύσσονται στην φτωχή κι ανεμβολίαστη Αφρική, είναι οι νέες πανδημίες που έρχονται!

Κανείς δεν μπορεί να δει την απειλή είτε προέρχεται απ' έξω είτε εκ των έσω, κανείς δεν αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο της χωρίς όρια εκμετάλλευσης της φύσης, τον κίνδυνο από ένα σύστημα που έχει χάσει τα φρένα του, κυριολεκτικά και μεταφορικά, αποδεικνύοντας ότι το πιο επικίνδυνο και παράλογο ον αυτού του πλανήτη είναι ο άνθρωπος της απληστίας και της ταπείνωσης της φύσης, της απροσδιοριστίας του υποκειμένου και του χάους, της εξουδετέρωσης όλων των αξιών και του θανάτου του πολιτισμού, του τέλους του πλανήτη.

Πλέον πρέπει να σκεφτόμαστε από κοινού πολέμους και συγκρούσεις, και να συμπεριλάβουμε σε αυτές, με την έννοια της δομικής βίας, και τη βία που εμφιλοχωρεί στην ανισότητα και στη φτώχεια, στην περιβαλλοντική καταστροφή και στην πείνα, στην έλλειψη εμβολίων στις φτωχές χώρες, αλλά και στη συστηματική παραπλάνηση μέσω των "πετσωμένων" μίντια.

Χρειάζεται να αποκαλύπτουμε κάθε φορά τα ψέματα που είναι κρυμμένα στις γενικεύσεις και στις συνδηλώσεις των λέξεων, όπου το ρήμαγμα των ανθρώπινων ζωών παρουσιάζεται σαν σωτηρία. Πρέπει να αποκαλύπτεται πως πίσω από τον μετα-νεοφιλελευθερισμό, πίσω από την τυφλή ψευτο-ορθολογική αυτό-αναθέσμιση με την άνευ ορίων χρήση ψευτο-ορθολογικών μέσων («μεταρρυθμίσεις»!), κρύβεται η επίτευξη ενός μόνο σκοπού, η συνεχής αύξηση του πλούτου με όλο και λιγότερο κόστος, σε βάρος της κοινωνίας, της φύσης, του πολιτισμού, της ζωής

. Γι’ αυτό ο καπιταλισμός σε οποιαδήποτε μορφή του δεν συνιστά λύση ούτε για τον άνθρωπο ούτε για την κοινωνία ούτε για τη φύση και τη ζωή. Γιατί η λύση ή θα είναι συνολική και θα αφορά τη δημιουργία μιας νέας ορθολογικότητας και ευαισθησίας, μιας νέας, ισότιμης σχέσης μεταξύ των ανθρώπων και του ανθρώπου με τη φύση ή η καταστροφή θα είναι ολική.

Επικρίνουν τον καπιταλισμό, αλλά δείχνουν λάθος φταίχτη

 Η Νότια Κορέα αναπτύσσεται θεαματικά, αλλά ο κόσμος ζει άθλια, οι ανισότητες είναι τεράστιες. Κάποιοι πλουτίζουν όλο και περισσότερο, ενώ η πλειονότητα ζει δύσκολα και το 20% περίπου ζει σε συνθήκες εξαθλίωσης.

Η παραγκούπολη, που είναι το σύμβολο της εξαθλίωσης, βρίσκεται στο κέντρο της Σεούλ. Η ιαπωνική εφημερίδα Asahi Shimbun έστειλε τον ανταποκριτή της εκεί, όπου «Είναι σαν να έχει σταματήσει ο χρόνος εδώ».

Οι ανισότητες και η φτώχεια στην κορεατική κοινωνία απεικονίζονται στην ταινία "Parasite" και στη σειρά "Squid Game". Η ταινία Parasite, έργο του σκηνοθέτη Bong Joon-ho, κέρδισε το Όσκαρ καλύτερης ταινίας το 2020. Όσο για τη σειρά  Squid Game, που δημιουργήθηκε από τον Hwang Dong-hyeok, το  Forbes την θεωρεί ως «την πιο δημοφιλή σειρά στην ιστορία του Netflix».

Αυτά τα δύο έργα αναφέρονται σ’ ένα από τα κύρια θέματα της νοτιοκορεατικής κοινωνίας αλλά και όλων των κοινωνιών του κόσμου: τις κοινωνικές ανισότητες. Παρά τη θεαματική οικονομική ανάπτυξη τις τελευταίες δεκαετίες, το ποσοστό φτώχειας της Νότιας Κορέας ανέρχεται στο 17%. Ακόμη πιο σοβαρό είναι αυτό των ατόμων άνω των 65 ετών, όπου η εξαθλίωση φθάνει στο 43%.

Τα δάνεια και τα χρέη είναι οι νέες αλυσίδες που «φοράνε» στους ανθρώπους. «Ήθελα να γράψω μια ιστορία που θα ήταν η αλληγορία ενός σημείου χωρίς επιστροφή για όσους δανείστηκαν μεγάλα ποσά σε μία καπιταλιστική κοινωνία χωρίς έλεος και η κατάληξη που μπορεί να έχει κάποιος που έχει βουτηχτεί στα χρέη μοιάζει πολύ με τη συμμετοχή στο παιχνίδι. Η ελεύθερη βούληση είναι παραπλανητική, όταν η κατάληξη είναι προδιαγεγραμμένα η καταστροφή.», λέει ο Hwang Dong-hyuk δημιουργός της σειράς Squid Game.

Οι «από κάτω», καταχρεωμένοι, εξαθλιωμένοι και απελπισμένοι, έχουν την ελπίδα να επιβιώσουν μόνο αν εξοντώσουν όλους τους ομοίους τους. Εδώ ισχύει κυριολεκτικά το «ο θάνατός σου η ζωή μου». Στο Squid Game («Παιγνίδι του καλαμαριού») οι «από πάνω» παρουσιάζονται διαστροφικοί, ενώ οι «από κάτω» είναι πλήρως κατευθυνόμενοι, χωρίς καμία απολύτως ελευθερία βούλησης...

Ο καπιταλισμός κατ' αυτόν τον τρόπο είναι ικανός να πουλήσει ακόμα και την εξαθλίωση στους ίδιους τους εξαθλιωμένους! Πουλάει τη μυρουδιά της μούχλας στο The Dickens Inn του Λονδίνου, της σήψης στο Parasite, τη μπόχα στην Ομόνοια. Ο καπιταλισμός «είναι ικανός να επικρίνει τον εαυτό τoυ για να κατασκευάσει ψυχαγωγία. Αυτή η εμπορική επιτυχία που φέρνει εκατομμύρια στο Netflix και τους μετόχους του περιέχει ένα αντικαπιταλιστικό μήνυμα, καταγγέλλοντας επιδέξια τις εισοδηματικές ανισότητες που υπονομεύουν τη Νότια Κορέα και, στην πραγματικότητα, ολόκληρο τον πλανήτη», γράφει το γαλλικό περιοδικό Marianne. 

Ο άγριος καπιταλισμός, ο ακραίος ανταγωνισμός, η διαστροφή των «από πάνω», όλα είναι «ανθρώπινη φύση», λέει ο δημιουργός του Squid Game. Δεν φταίει, λοιπόν, ο καπιταλισμός, αλλά η ανθρώπινη φύση! Δεν φταίμε εμείς λένε οι "από πάνω", αλλά ο διπλανός σου, ο όμοιός σου. Ή αυτός ή εσύ. Αυτή είναι η επιλογή σου. Η φυσική επιλογή! Κι όμως δεν είναι θέμα της "φύσης", αλλά του καπιταλισμού. 

Όπως λέει ακόμη και ο Άνταμ Σμιθ, ο θεωρητικός της ελεύθερης αγοράς: «οι πλούσιοι επιτυγχάνουν καλύτερα όχι γιατί έχουν, γενικώς, περισσότερο ταλέντο από τους άλλους, αλλά γιατί είχαν την τύχη να δεχθούν μία καλύτερη εκπαίδευση και επειδή ο τρόπος της ζωής τους τούς επέτρεπε να έχουν ελεύθερο χρόνο και τη δυνατότητα να καλλιεργηθούν»!

Ιδού λοιπόν που οφείλονται οι ανισότητες. Δεν είναι θέμα της ανθρώπινης φύσης, αλλά των κοινωνικών αδικιών και των ανισοτήτων, που επιβάλλει το οικονομικό σύστημα που λέγεται καπιταλισμός. Οι ταινίες που επικρίνουν τις ανισότητες, αποπροσανατολίζουν, δείχνουν λάθος φταίχτη, δείχνουν τον διπλανό σου και όχι τους "επάνω"...

http://artinews.gr/%CE%B5%CF%80%CE%B9%CE%BA%CF%81%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%85%CE%BD-%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%BA%CE%B1%CF%80%CE%B9%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C-%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%AC-%CE%B4%CE%B5%CE%AF%CF%87%CE%BD%CE%BF%CF%85%CE%BD-%CE%BB%CE%AC%CE%B8%CE%BF%CF%82-%CF%86%CF%84%CE%B1%CE%AF%CF%87%CF%84%CE%B7.html

Για μια πραγματικά αριστερή πολιτική

 Η κλασική πολιτική, που εκφράζει τους υπερπλούσιους και τα συμφέροντά τους, χρειάζεται την ρητορική τέχνη, τη σοφιστική, τη στρεψοδικία, τη θεατρική παράσταση, τη μυθοπλασία και τα μίντια προκειμένου να χειραγωγήσει τις λαϊκές μάζες στη λογική του δήθεν «γενικού συμφέροντος».

Μια διαφορετική πολιτική μπορεί να υπάρξει μόνο ως η συνειδητή έκφραση των προσδοκιών και των συμφερόντων της μεγάλης πλειονότητας των ανθρώπων, όταν η πάλη της υπό εκμετάλλευση τάξης δεν θα είναι η υπεράσπιση μόνο των δικών της συμφερόντων αλλά και η κατάργηση κάθε μορφής εκμετάλλευσης.

Ποια είναι σήμερα η υπό εκμετάλλευση τάξη που θα θέσει ως προμετωπίδα των πολιτικών της διεκδικήσεων την κατάργηση της εκμετάλλευσης και της κοινωνικής ανισότητας; Το «πρεκαριάτο». Που είναι μία νέα κοινωνική τάξη μη προνομιούχων πολιτών.

Τα κεντρικά προσδιοριστικά στοιχεία του “πρεκαριάτου” είναι η ηλικία και η εργασιακή επισφάλεια. Επιγραμματικά, το «πρεκαριάτο» συγκροτείται από νέους και νέες ηλικίας 19 έως 34 ετών, συχνά με επαρκή τυπικά προσόντα, οι οποίοι/ες στα πρώτα βήματα του εργασιακού/κοινωνικού τους βίου βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα μεσαιωνικό εργασιακό status quo, μία εχθρική αγορά εργασίας, όπου κυριαρχούν οι χαμηλές αμοιβές, η υπερεργασία, η πολυαπασχόληση, η προσωρινότητα, η ανομία και η "ευελιξία". Το «πρεκαριάτο» είναι οι εργαζόμενοι στην efood, στη Wolton, οι ντελιβεράδες, οι εργαζόμενοι με εργόσημο ή τις μηνιαίες συμβάσεις, οι εργαζόμενοι/ες στα Jumbo κ.ά..

Είναι οι νέοι και οι νέες που ξεσηκώθηκαν στη Χιλή. Εκεί όπου ξεδιπλώνεται η νέα μορφή πολιτικής αντιπαράθεσης μεταξύ της ακροδεξιάς (του πλούτου και των χρηματιστηρίων) και της αριστεράς, που είναι η πολιτική έκφραση του «πρεκαριάτου».

Αυτό είπε με τον τρόπο του ο Patricio Navia, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης: «αν (στη Χιλή) κερδίσει ο Καστ(ακροδεξιά) είναι σίγουρο ότι θα δούμε (λαϊκές) διαμαρτυρίες», αλλά «αν κερδίσει ο Μπόριτς πιθανότατα θα υπάρξει κάποια αναταραχή στο χρηματιστήριο (η αντίδραση των υπερπλούσιων)». 

Ας ελπίσουμε ότι στη Χιλή θα νικήσει η αριστερά, όπως συμβαίνει και στις περισσότερες χώρες της Λατινικής Αμερικής. Γιατί εκεί η αριστερά δεν αποσκοπεί στην υλοποίηση μιας πολιτικής "καλύτερης διαχείρισης", όπως συμβαίνει με την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία, αλλά εκφράζει τα συμφέροντα της πλειονότητας, στοχεύοντας, συγχρόνως, στην κατάργηση κάθε εκμετάλλευσης... 

Ιρίνα Καραμάνος: Να επανεξετάσουμε τη σχέση μας με την εξουσία

 Την είπαν «πρώτη κυρία», κι εκείνη απάντησε ότι ο θεσμός αυτός είναι παρωχημένος, ότι πρέπει «Να επανεξετάσουμε την εξουσία και τη σχέση μας μ’ αυτή». Είναι η Ιρίνα Καραμάνος, η σύντροφος του νέου προέδρου της Χιλής Γκαμπριέλ Μπόριτς, που μιλάει. Θυμήθηκα τη συζήτηση για το «Πως αλλοιώνει η εξουσία τον χαρακτήρα του ανθρώπου», ακόμη και των επαναστατών, με τον φίλο μου τον Γεράσιμο και αντιλαμβάνομαι την αλλαγή που συντελείται στην Λατινική Αμερική. Το παράδειγμα του Χοσέ Μουχίκα, του προέδρου της Ουρουγουάης, που δεν έπεσε στην παγίδα της εξουσίας και των συμβόλων της, που έμεινε με το ταπεινό φολκς βάγκεν του, σ’ ένα φτωχόσπιτο, είναι εδώ κι είναι δυνατό.

Τα σημεία και τα σύμβολα της εξουσίας –αυτοκίνητα, σωφέρ, σωματοφύλακες, φρουροί, κλάκες οπαδών και σφογγοκωλάριων, υποδοχές, εμβλήματα κ.ά.-, όλα αυτά «ευνουχίζουν» καθώς παγιδεύουν τον πολιτικό στην τάξη της εξουσίας των συμβόλων. Ο εξουσιαστής δεν αναγνωρίζεται χωρίς τα σύμβολά του. Γι’ αυτό χρειάζεται μια κοινωνία που θα μπορεί να επικοινωνεί με τους κυβερνήτες της χωρίς τα σύμβολα της εξουσίας. Αν δεν συμβεί αυτό οι χθεσινοί επαναστάτες θα αφομοιωθούν από το σύστημα εξουσίας και η διαφθορά της γραφειοκρατίας καθώς και όλες οι προηγούμενες παθογένειες αργά ή γρήγορα θα ενσκήψουν πιο δυνατές. Οι νέοι κυβερνήτες της Χιλής γαλβανίστηκαν σ' αυτή τη νέα κουλτούρα, τα νέα ήθη, μέσα στους πρόσφατους μεγαλειώδεις αγώνες των νέων της Χιλής. 

 Ο Λινέρα από τη Βολιβία έλεγε ότι η πολιτική ανατροπή επισυμβαίνει όχι μόνο όταν αλλάζει η εκτελεστική εξουσία, αλλά και όταν διαφοροποιείται η κοινωνική προέλευση και το κοινωνικό περιεχόμενό της. Το θέμα δηλαδή δεν είναι αν έχεις την κυβέρνηση και όχι την  εξουσία, αλλά να ξέρεις τι να κάνεις την εξουσία. «Έχουμε επανάσταση, όταν μεταβάλλεται η ταξική σύσταση των Κοινοβουλίων, όταν τροποποιείται ο δημοκρατικός τρόπος λήψης αποφάσεων... Έχουμε επανάσταση όταν η πειθαρχία, η συμβολική τάξη, η διδασκαλία στα εκπαιδευτικά κέντρα τροποποιούνται και μετασχηματίζονται». Δεν έχουμε αλλαγή όταν έχουμε και πάλι τις ελίτ στην εξουσία. Δεν έχουμε, προπάντων αλλαγή, όταν δεν αλλάζει η συμβολική τάξη, δηλαδή ο πρακτικός, καθημερινός πολιτισμός που διέπει τις σχέσεις, τη συμπεριφορά μας, τη ζωή μας, τον τρόπο που ενσωματώνουμε τους περιορισμούς και τους επιβεβλημένους κανόνες. Δεν έχουμε αλλαγή όταν δεν αλλάζει ο τρόπος σκέψης μας, όταν δεν επαναξιώνονται οι αρχές και οι χαρές της συλλογικότητας, του κοινοτισμού, της αυτοδιαχείρισης. Για να συμβεί, λοιπόν, η αλλαγή απαιτούνται λαϊκά κινήματα, που δεν θα λειτουργούν σαν αποστειρωμένες Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, όπως συμβαίνει στην Ευρώπη, αλλά θα αναπτύσσουν την «ποίησή» τους μέσα στην πολιτική Πράξη, με τη δημιουργία νέων σχέσεων και τρόπων, με την αλλαγή ολόκληρου του τρόπου ζωής, την αλλαγή του συσχετισμού των αξιών και την επιστροφή στο Εμείς και την συν-πάθεια αλλά και την απομείωση των ναρκισσισμών και της Εγω-πάθειας. Αυτά σημαίνουν τη δημιουργία μιας νέας κουλτούρας, στην οποία θα εντάσσεται η πολιτική και αντιστρόφως, ένα σύστημα νέων ηθών που ήδη φέρουν και βιώνουν τα μέλη του μεταρρυθμιστικού πολιτικού πυρήνα και που έρχεται να απαντήσει στη σήψη της κυρίαρχης κουλτούρας, συνιστώντας ένα εναλλακτικό και συνάμα γοητευτικό –με την έννοια της εκτροπής- σύστημα νέων αξιών και κανόνων, το μπόλι δηλαδή που θα ενοφθαλμιστεί στην κοινωνία.

Ο αλγόριθμος, ο Ανδρουλάκης και ο Αμάρτυα Σεν

 Το θέμα δεν είναι τι διαβάζουμε, αλλά πως το διαβάζουμε. Το σύνηθες είναι να διαβάζουμε μόνο ότι συμφωνεί με τις απόψεις μας, ενισχύοντας κατ’ αυτό τον τρόπο τις ήδη εδραιωμένες πεποιθήσεις μας. Αυτό ενισχύεται με τους περίφημους αλγόριθμους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που δημιουργούν έναν «κόσμο-φούσκα», που περιλαμβάνει μόνο όσους συμφωνούν μαζί μας. Σ’ αυτό το περιβάλλον αναπτύσσονται «οι ναρκισσισμοί των μικρών διαφορών» και οι πολυδιασπάσεις. Η ελάχιστη διαφοροποίηση μεγεθύνεται και γίνεται θέμα αρχής και «κόκκινη γραμμή»! Έτσι, όμως, δεν αναπτύσσουμε ούτε την κριτική σκέψη μας ούτε τον αναστοχασμό πάνω στις πεποιθήσεις μας.

Αντέχει φερ’ ειπείν ένας αριστερός να διαβάσει με προσοχή και ενδιαφέρον μια δεξιά εφημερίδα και το αντίστροφο; Σπάνια. Κι όμως εκεί μπορεί να βρει το υλικό και την πιο καίρια κριτική για το σύστημα. Γράφει φερ’ ειπείν στην εφημερίδα «ΕΣΤΙΑ»(21.12.2021), ο διευθυντής της Μανώλης Κοττάκης:  

«…επιχειρηματικές δυνάμεις επένδυσαν κατ’ αρχάς στην υποψηφιότητα του Ανδρέα Λοβέρδου, τον οποίο πριμοδότησαν και με δημοσκοπικό άνεμο πρωτιάς. Το σχέδιο απέτυχε, ο εκλεκτός κατετάγη τρίτος. Μετά την αποτυχία, οι ίδιες δυνάμεις με τις ίδιες εφημερίδες, τα ίδια πρωτοσέλιδα και τους ίδιους διθυράμβους επενδύουν στον «παίκτη» όπως τον αποκαλούν και στην «αλλαγή σκηνικού». Του δίνουν από 13,5% έως 15%, τον εμφανίζουν να διεκδικεί την τρίτη θέση από τον ΣΥΡΙΖΑ και εκείνος τους αποζημιώνει. Όταν ερωτάται στις συνεντεύξεις του ποιο είναι το νέο πρόβλημα της χώρας απαντά μάλλον δασκαλεμένος… το Ταμείο Ανακάμψεως!». Υπάρχει καλλίτερη κριτική για τη λειτουργία του οικονομικού, του μιντιακού και του πολιτικού συστήματος στην Ελλάδα σήμερα;

Ο οικονομολόγος Αμάρτυα Σεν αφηγείται (Le Monde 15/9/2009) πως οι αριστεροί κύκλοι είχαν διαμορφώσει την άποψη πως στο βαθμό που ο Άνταμ Σμιθ δεν είχε ενδιαφερθεί ιδιαίτερα για την ανισότητα και τη φτώχεια, εναπόκειτο στον Μαρξ να μετασχηματίσει τις θεωρίες του Σμιθ σε μία ριζική κριτική του καπιταλισμού. «Αυτή η αντίληψη δεν ήταν απολύτως εσφαλμένη(…), αλλά δεν ήταν και εντελώς σωστή. Αυτή παραβλέπει ότι ο ίδιος ο Σμιθ ήταν ιδιαίτατα κριτικός στις οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες καθώς και στις ασυμμετρίες της ταξικής δομής που χώριζε με σταθερό τρόπο τους εργαζόμενους από τις προνομιούχες κατηγορίες», λέει ο Σεν. Με το διάβασμα του βιβλίου «ο Πλούτος των εθνών», «ανακάλυψα ότι ο Σμιθ ήταν πάρα πολύ σκεπτικός –και κριτικός- για το θέμα των φτωχών, ακόμα και στο πλαίσιο των κοινωνιών που ευημερούσαν». «Ήμουν ιδιαίτερα συγκινημένος, λέει ο Σεν, από τη δυνατή ανάλυση του Σμιθ σύμφωνα με την οποία οι πλούσιοι επιτυγχάνουν καλύτερα όχι γιατί έχουν, γενικώς, περισσότερο ταλέντο από τους άλλους, αλλά γιατί είχαν την τύχη να δεχθούν μία καλύτερη εκπαίδευση και επειδή ο τρόπος της ζωής τους τούς επέτρεπε να έχουν ελεύθερο χρόνο και τη δυνατότητα να καλλιεργηθούν»! Υπάρχει καλλίτερη περιγραφή των κοινωνικών αδκιών και των ανισοτήτων, που ενισχύουν το οπλοστάσιο όσων αγωνίζονται για την άρση τους;

Η λαϊκή εξέγερση στη Χιλή νίκησε!

 Η λαϊκή εξέγερση στη Χιλή νίκησε. Οι Χιλιάνοι και οι Χιλιάνες πέταξαν στα σκουπίδια τη σχολή του Σικάγου, την «ουμπεροποίηση» της κοινωνίας και πάνω από 30 χρόνια νεοφιλελεύθερης πολιτικής, που ρήμαξαν το λαό και ιδιαίτερα τους νέους και τις νέες. Το πρωτοφανές κίνημα διαμαρτυρίας που εκδηλώθηκε πριν την πανδημία έφερε πολιτικά αποτελέσματα. Ο Γκάμπριελ Μπόριτς, ο 35χρονος υποψήφιος του συνασπισμού της Αριστεράς, κέρδισε τις προεδρικές εκλογές στη Χιλή την Κυριακή 19 Δεκεμβρίου, με 56%, έναντι 44% του ακροδεξιού υποψηφίου Χοσέ Αντόνιο Καστ.

Χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους, στη συντριπτική τους πλειοψηφία νέοι, για να γιορτάσουν τη νίκη. 

«Ο Γκάμπριελ Μπόριτς ανοίγει τις πόρτες (του προεδρικού μεγάρου) της La Moneda σε μια πολύ νέα γενιά, που σφυρηλατήθηκε από τις κοινωνικές εξεγέρσεις του 2011 και του 2019», γράφει η αμερικανική έκδοση της El País. «Είναι ένα νεύμα στην ιστορία: τον Μάρτιο, ο Sebastián Piñera θα παραχωρήσει την εξουσία σε όσους κινητοποιήθηκαν εναντίον του κατά την πρώτη και τη δεύτερη θητεία του».

Οι δημοσκοπήσεις διαψεύστηκαν παταγωδώς καθώς προέβλεπαν μία μικρή διαφορά.

Κατά τη διάρκεια της πρώτης ομιλίας του εκλεγμένου Προέδρου μπροστά σε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, ο Μπόριτς υπογράμμισε το μέγεθος του έργου που έχει μπροστά του. «Θα είναι δύσκολο, δεν υπάρχει αμφιβολία για αυτό, αλλά θα προχωρήσουμε, με μικρά αλλά σταθερά βήματα, μαθαίνοντας από τη δική μας ιστορία», είπε. «Μόνο με την κοινωνική συνοχή και με το να συναντηθούμε, μοιραζόμενοι έναν κοινό στόχο, θα μπορέσουμε να προχωρήσουμε προς μια αληθινή και βιώσιμη ανάπτυξη, για όλες τις οικογένειες της Χιλής», σημείωσε.

Ο ηγέτης του αριστερού συνασπισμού, ο οποίος περιλαμβάνει από κομμουνιστές μέχρι κεντρο-αριστερούς, τόνισε ότι η ανισότητα υπονόμευσε την οικονομική ανάπτυξη. 

Για την εφημερίδα El Mostrador, «το κλειδί για του θριάμβου» του Μπόριτς βρίσκεται στις επαρχίες της Χιλής.

Ο νικητής των εκλογών, ο πιο αριστερός μετά τον Σαλβαδόρ Αλιέντε, «επιβλήθηκε του υποψηφίου της νεοφιλελεύθερης τάξης», με ένα πρόγραμμα «που υπόσχεται να προωθήσει το κράτος πρόνοιας», συνοψίζει η εφημερίδα Semana.

* ΓΧΠ: Πρώτα η χαρά. Η Αριστερά, οι νέες και οι νέοι της λαϊκής εξέγερσης, που τυφλώθηκαν, που βιάστηκαν, που βασανίστηκαν, που δολοφονήθηκαν από τα ρόμποκοπ του Πινιέρα, νίκησαν. Ο λαός της χώρας συμβόλου της σχολής του Σικάγου και της νεοφιλελεύθερης πολιτικής,  ο λαός της Χιλής νίκησε, δείχνοντας σε όλο τον κόσμο ότι η ακροδεξιά είναι η πολιτική έκφραση του νεοφιλελευθερισμού, ότι ο νεοφιλελευθερισμός είναι συνώνυμος με την εργασιακή ανασφάλεια, με την κοινωνία της UBER και του «πρεκαριάτου», με την κατάργηση του κοινωνικού κράτους, την ιδιωτικοποίηση του συστήματος Υγείας και της Παιδείας, την ιδιωτικοποίηση του συνταξιοδοτικού, με τα μεγαλύτερα κέρδη των υπερπλούσιων, με μία γενικά αναβάσταχτη κατάσταση για την κοινωνία και κυρίως τις νέες και τους νέους.   

Ύστερα έρχεται η ανησυχία. Θα ανταποκριθεί ο νέος πρόεδρος, ο Γκαμπριέλ Μπόριτς, στις προσδοκίες; Κάποιοι προβλέπουν και λένε όχι. Άλλοι θεωρούν πως ναι! Αλλά ας δούμε τι έχει να αντιμετωπίσει ο νέος πρόεδρος, που αναλαμβάνει στις 11 Μαρτίου. Ας θυμηθούμε αυτό που είπε ο Patricio Navia, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης: «αν (στη Χιλή) κερδίσει ο Καστ(ακροδεξιά) είναι σίγουρο ότι θα δούμε (λαϊκές) διαμαρτυρίες», αλλά «αν κερδίσει ο Μπόριτς πιθανότατα θα υπάρξει κάποια αναταραχή στο χρηματιστήριο». Η ελίτ των δισεκατομμυριούχων της Χιλής και οι ΗΠΑ είναι βέβαιο ότι θα αντιδράσουν. Θα αντέξει την πίεση ο Γκάμπριελ Μπόριτς; Κάποιοι προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν τη στάση του από τους πρώτους λόγους του, από το γεγονός ότι είπε «θα είμαι πρόεδρος όλων των Χιλιάνων». Ας μη βιαζόμαστε.

Εκείνο που θα πρέπει να κρατήσουμε ως παρακαταθήκη είναι ότι η Αριστερά στην Λατινική Αμερική, στην αυλή των ΗΠΑ, αντιστέκεται, πέφτει, ανανεώνεται, νικάει. Το παράδειγμα της Βολιβίας κάτι σημαίνει. Το γεγονός ότι η Αριστερά βασίζεται στις περιφέρειες κάτι σημαίνει.  Κατά τα άλλα, θα παραθέσω ό,τι γράφει η Χριστίνα Μαυροπούλου:

«…έχω δυο τρία που βλέπω στη Χιλή αλλά κι αλλού σποραδικά να τα καταθέσω: α) πήγαν ανάποδα. Δλδ. Η εξέγερση είχε συλλογική διεκδίκηση. Το Σύνταγμα. Αυτή τη μάχη έδωσαν σε πρωτόλειο επίπεδο. Δεν περίμεναν κυβερνήσεις ούτε μπήκαν καν σ αυτή τη διαδικασία κλπ. Γι αυτό δεν ψηφισαν στον πρώτο γύρο. Β) η εξέγερση δεν μπόρεσε, όπως πουθενά αλλού στον κόσμο, να υλοποιήσει ΜΟΝΗ της, έστω τα απειροελάχιστα, σε επίπεδο κοινωνίας. Γ) έχουν γίνει τόσα, όχι μόνο αυτά τα δύο χρόνια, που ούτε οι ίδιοι/ες μπορούν να συνειδητοποιήσουν τα πεπραγμένα ή πολύ περισσότερο τις εξελίξεις στις οποίες συμμετέχουν ή εκεί που δεν συμμετέχουν. Δ) κατάλαβαν πως αν χαθεί αυτή η μάχη θα χαθούν όλα. Αυτό έκανε τη διαφορά και σάρωσε στο δεύτερο γύρο. Ο Μπόριτς, είναι στριμωγμένος… και από τους πινοτσετικούς, και από την εξέγερση. Το ξέρει και παρά τη φουλ μεταμοντέρνα αυτονομία του, είναι ευφυής και έχει και 20 χρόνια στο δρόμο και δουλεύοντας από κάτω. Το πρόγραμμα του έχει ενδιαφέρον….».