Αλλαγή τακτικής

«Οι ΗΠΑ δεν μπορούν μόνες τους να λύσουν τα πιεστικά προβλήματα, και ο κόσμος δεν μπορεί να τα λύσει χωρίς την Αμερική». Το απόσπασμα είναι από το λόγο που θα εκφωνήσει η Χίλαρι Κλίντον κατά την έγκριση του διορισμού της ως υπουργού Εξωτερικών στο Κογκρέσο και αποδεικνύει ότι πλέον η Ουάσινγκτον εγκαταλείπει τον αυτοκρατορικό της ρόλο χωρίς όμως να αποποιείται και τον ηγεμονικό. Η κα. Κλίντον θα μιλήσει για το δόγμα της «έξυπνης δύναμης» (Smart Power) που είναι η χρήση όλων των μέσων, από τις διπλωματικές πιέσεις μέχρι τον πόλεμο. Με άλλα λόγια θα χρησιμοποιούνται για την επίτευξη των αμερικανικών στόχων πολιτικοί, οικονομικοί και άλλοι εκβιασμοί, κυρώσεις αλλά και ανταλλάγματα, καθώς και η χρήση των μέσων ενημέρωσης, δημοσιογράφων, διανοουμένων, πολιτικών (θυμίζουμε τα εκατομμύρια δολάρια που δόθηκαν στους υποστηρικτές του σχεδίου Ανάν) σε ένα «πόλεμο ιδεών»(Ομπάμα) πριν οδηγηθούμε στον πραγματικό πόλεμο. Ποια η διαφοροποίηση από την προηγούμενη κυβέρνηση; Η ρεαλιστική ή η ιδεαλιστική σκέψη(Μπους) ή ακόμη η σύνθεση «ιδεαλισμού και ρεαλισμού»(Ομπάμα) συνιστούν μεν αλλαγή τακτικής αλλά δεν επηρεάζουν τη στρατηγική της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, αφού η τελευταία επηρεάζεται αυστηρά από τα υλικά και γεωπολιτικά συμφέροντα. Μερικοί, όπως ο Ν. Κοτζιάς (εισαγωγή στο βιβλίο του Στίβεν Γουόλτ: «Στρατηγικές αντίστασης στην ηγεμονία των ΗΠΑ»), θεωρούν ότι ο ένας ή ο άλλος τρόπος σκέψης μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένο προσδιορισμό των άμεσων συμφερόντων καθώς και σε λάθος επιλογή των πρακτικών προώθησής τους. Αυτή η προσέγγιση είναι εν μέρει αληθής αλλά όχι ακριβής καθώς τα οικονομικά και τα γεωπολιτικά συμφέροντα έχουν τη δική τους λογική και δεν καθορίζονται από εξωγενείς τρόπους σκέψεις. Οι τελευταίες απλώς διαφοροποιούν τον τρόπο επίτευξης των στόχων και τη νομιμοποιητική τους ρητορική. Όμως, το ερώτημα είναι αν η δυσμενής πλέον οικονομική και πολιτισμική(εικόνα) δυναμική των ΗΠΑ επιτρέπει τη χρησιμοποίηση ολόκληρης της γκάμας των διαφόρων πολιτικών, οικονομικών και άλλων «πολέμων». Δυστυχώς, το συγκριτικό πλεονέκτημα της Ουάσινγκτον είναι πλέον μόνο η στρατιωτική της υπεροπλία. Και αργά ή γρήγορα αυτή θα υποχρεωθεί να ρίξει ξανά στη ζυγαριά. Συνεπώς, τα χειρότερα δεν τα είδαμε ακόμη.