Οι ελίτ και τα πιόνια

Πώς να δει κανείς έναν πόλεμο; Από ποια οπτική γωνία; Βρίθουν οι αναλύσεις περί των στρατηγικών παιγνίων και των γεωπολιτικών συμφερόντων. Εδώ ο άνθρωπος δεν υφίσταται παρά ως πιόνι στη σκακιέρα, ο φόνος νομιμοποιείται από τα συμφέροντα και ο κυνισμός ταυτίζεται με τη λογική. Απέναντι, ή καλύτερα «κάτω», κυριαρχεί το… παράλογο μανάδων που ολοφύρονται θρηνώντας τα σκοτωμένα παιδιά τους. Με άλλα λόγια, σ’ έναν πόλεμο υπάρχει η… λογική των «πάνω» και το «παράλογο συναίσθημα» των «κάτω», αυτών που αποκαλούνται και άμαχοι. Τα σκέφτομαι όλα αυτά, ακούγοντας μία γεωργιανή διαδηλώτρια στην Αθήνα να κραυγάζει: «Φταίνε οι μεγάλοι, δεν φταίνε οι λαοί». Εγώ, λοιπόν, που θεωρώ ότι η έννοια «λαός» δεν υφίσταται πλέον στην άκρως ατομοκεντρική κοινωνία μας, ανακαλώ. Ο «λαός» εξακολουθεί να υπάρχει ως έννοια, όταν μια δράκα ανθρώπων (οι αποκαλούμενες ελίτ, ή «πάνω») στέλνει στο σφαγείο έναν ολόκληρο πληθυσμό, όταν οι «κάτω» υφίστανται τον άφατο πόνο του άδικου θανάτου, όταν οι γονείς θάβουν τα παιδιά τους. Ο πόλεμος, συνεπώς, είναι η παραβίαση της φυσικής ροής των πραγμάτων, είναι το παρά φύσιν, είναι το παράλογο, που επιβάλλεται ως «λογική» («ανορθολογική λογική»!) με βάση το πρώτο και έσχατο κριτήριο των πάντων, που είναι το συμφέρον, το κέρδος, η δύναμη. Και όμως, κάποτε η ιδεολογία της δύναμης είχε πληγεί καίρια από την ιδεολογία της Αγάπης και της Αλληλεγγύης, από την ιδεολογία της συντροφικότητας. Τώρα η αγάπη θεωρείται αδυναμία και ίδιο των συναισθηματικών, των διαταραγμένων ψυχών και των αποτυχημένων. Έτσι, οι «κάτω», επιδιώκοντας να γίνουν «πάνω» μέσω της δικλείδας ασφαλείας που λέγεται «κοινωνική άνοδος», διασπώνται σε ακίνδυνα πιόνια, σε μοναχικούς, ανήμπορους αμνούς, που γίνονται εύκολη βορά των λύκων. Όσο για το γεωπολιτικό παίγνιο, προς το παρόν οι υποτελείς –πριν στην ΕΣΣΔ και τώρα στις ΗΠΑ- έχουν ομοίως την τύχη των πιονιών. Η Αμερική δεν μπορεί να τα προστατέψει κι αυτό είναι μία ήττα της αξιοπιστίας και της παντοδύναμης εικόνας της. Αλλά η θυσία μερικών «κομματιών» στη σκακιέρα δεν προδικάζει και την έκβαση του παιγνίου.