Απληστία

Και απέναντι στο Μνημόνιο τι αντιπροτείνετε; Το ερώτημα διατυπώνεται συχνά από τους φίλα προσκείμενους στην κυβέρνηση, υποδηλώνοντας τη θέση ότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος. Κι όμως, η αντιπρόταση έρχεται από τον φίλο του πρωθυπουργού, τον νομπελίστα οικονομολόγο Τζόζεφ Στίγκλιτζ, ο οποίος στο βιβλίο του «Ο θρίαμβος της απληστίας» μιλάει για το αυτονόητο, σημειώνοντας ότι μόνο μία πολιτική των δημοσίων επενδύσεων(κεϋνσιανή σχολή) και των δημόσιων δαπανών προσανατολισμένων προς τους καταναλωτές και δη προς εκείνους που έχουν την πιο μικρή αγοραστική δύναμη, δηλαδή προς τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους, θα επιτρέψει την έξοδο από την κρίση. Γιατί η κρίση είναι κρίση ζήτησης και μόνο το κράτος μπορεί να δράσει για να την αναθερμάνει, επανακινώντας έτσι και την οικονομία. Γνωστά πράγματα και σε μη οικονομολόγους. Τι κάνει, όμως, το Μνημόνιο και η κυβέρνηση; Τσακίζει τη ζήτηση και την αγορά, μειώνοντας δραστικά μισθούς και συντάξεις. Μάλιστα, θα εξακολουθήσει να κινείται στην ίδια κατεύθυνση, αφού είναι αδύνατο να έχει έσοδα 25 δις ευρώ έως το τέλος του χρόνου. Αυτός ο φαύλος κύκλος της ύφεσης, σωστά αποκλήθηκε «σπιράλ θανάτου». Ήδη τα κερδοσκοπικά και τοκογλυφικά όρνεα αρχίζουν να πετάνε πάνω από το πτώμα της ελληνικής οικονομίας, κρώζοντας και ανεβάζοντας και πάλι τα «σπρεντ» στα ύψη. Για να είμαστε ακριβείς, βέβαια, ο κ. Στίγκλιτζ θεωρεί ότι υπάρχουν δύο κεϋνσιανές σχολές. Η πρώτη είναι συντηρητική και στρέφεται κατά των μισθών και των συντάξεων, ενώ η δεύτερη σχολή πιστεύει περισσότερο στο ρόλο του κράτους και της ανάπτυξης. Αλλά αν η πρώτη σχολή είναι κεϋνσιανή, τότε η νεοφιλελεύθερη ποια είναι; Τα μπερδεύει τα πράγματα ο νομπελίστας και, έτσι, μπέρδεψε και τον φίλο του, τον πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου. Ακόμη και η προσπάθεια του Στίγκλιτζ να συνθέσει το κράτος πρόνοιας με την αγορά, δεν φαίνεται να είναι πειστική, καθώς η επιδίωξη της υψηλότερης απόδοσης κέρδους είναι εγγενής στο καπιταλιστικό σύστημα. Συνεπώς, η απληστία θριαμβεύει γιατί της το επιτρέπει θεσμικά το σύστημα στη νεοφιλελεύθερη εκδοχή του. Ας μη λησμονούμε ότι η επίθεση στα εργασιακά δικαιώματα, στους μισθούς και τις συντάξεις, προετοιμάζονταν πολύ πριν την περίφημη κρίση. Η τελευταία απλώς λειτούργησε νομιμοποιητικά και τρομοκρατικά για την αφαίμαξη. Γι’ αυτό αν δεν υπήρχε, έπρεπε να εφευρεθεί. Πέραν, όμως, από την πρόταση Στίγκλιτζ, υπάρχει κάτι άλλο; Υπάρχει το «Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω» του Ντάριο Φο και η αναβίωση ενός κινήματος κατά της απληστίας και υπέρ της αλληλεγγύης και της Αγάπης. Είναι αλήθεια, βέβαια, ότι οι άνθρωποι δεν υπάρχουν πια σε πτώση δοτική. Η πτώση ως αχρείαστη εξέπεσε. Χάθηκε προ πολλού η κένωση και η πτωχεία του Εγώ, χάθηκε το «Εγώ είναι ο άλλος» του Ρεμπώ, του ποιητή που ζητούσε το κλειδί του αρχαίου συμποσίου: «Αυτό το κλειδί είναι η αγάπη». Γενικά, για να συμβεί η αλλαγή, για να βγει ο κόκκινος χυμός που θα θρέψει τη νέα ζωή, πρέπει τα κύτταρα να εκραγούν.